فناوری قرن 21 و مرگ شادابی و تحرکات کودکانه
کودکان در گذشته تحرک زیادی داشته و جهان حسی آنها ذاتی و ساده بود، بیشتر زمان خانواده و بهویژه مادر به انجام کارهای روزمره اختصاص داشت و انتظارات کودکان بهصورت روزانه پاسخ داده میشد.
به گزارش خبرگزاری فارس از بابلسر، تا کمتر از دو دهه پیش، نه تنها در بابلسر که در همه نقاط کشور کودکان و نوجوانان روستایی کمک حال خانواده در مزرعه، باغ و کشتزار بودند و بچههای شهر بیشتر وقت خود را خارج از خانه سپری کرده و به انجام ورزشهایی چون فوتبال گلکوچک، وسطی بازی، گرگمبههوا و یک دهه قبلتر از آن هفتسنگ، عمو زنجیرباف، بالابلندی، الکدولک و غیره میپرداختند؛ آنها هم که وضع مالی خانوادههایشان بهتر بود، دوچرخهسواری میکردند.با توجه به تبحر کودکان در زمینه بازیهای خیالی، بچههای دیروز شکل و نوع بازی را خود خلق میکردند که نیازمند صرف هزینه و خرید لوازم گرانقیمت و نظارت دائمی والدین نبود.* پدیده «فاصله نسلی»بنا به نظر پژوهشگر علوم اجتماعی، کودکان در گذشته تحرک زیادی داشته و جهان حسی آنها ذاتی و ساده بود، وی میافزاید: در گذشته، بیشتر زمان خانواده و بهویژه مادر به انجام کارهای روزمره اختصاص داشت و انتظارات کودکان بهصورت روزانه پاسخ داده میشد.به اعتقاد محمد روحانی در گذشتهها، محل صرف غذا و سفره شام و نهار یک محفل دوستانه برای گرد هم آمدن اعضای خانواده برای غذا خوردن و صحبت درباره رویدادهای روزانه بود و پس از آن به مکانی برای یادگیری پخت و پز یا محل انجام تکالیف درسی بچهها مبدل میشد.
وی میافزاید: تغییرات سریع اجتماعی طی قرن بیستم علاوه بر آثار و پیامدهای مختلف فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی که دربر داشته است، پدیده «فاصله نسلی» را نیز باعث شده، یعنی فاصله فکری، سلیقهای، ارزشی و رفتاری که بهطور عام بین نسلهای مختلف پدیدار شده که این جریان خود یکپارچگی و وفاق اجتماعی را نیز به مخاطره انداخته است، اما امروز شرایط خانوادهها به شدت تغییر کرده است، پدر و مادرها غالباً شاغل هستند و تأثیر فناوری بر خانواده قرن 21 بهنوعی باعث شکست بنیان آن شده و ارزشهای کلیدی که در گذشته موجب گرد هم آمدن اعضای خانواده میشدند، از بین رفتهاندامروزه والدین با توجه به فعالیتهای شغلی و زندگی خانوادگی و اجتماعی، وابستگی شدیدی به ارتباطات، اطلاعات و فناوری حمل و نقل برای سریعتر و کارآمدتر کردن زندگی خود دارند.* تغییرات سریع اجتماعی طی قرن بیستمرئیس آموزش و پرورش بابلسر نیز در گفتوگو با فارس میگوید: به همان نسبت که نسل کودکان امروز به ابزارهای فناوری متصل میشوند، قطع ارتباط آنها با جامعه، دیگران و طبیعت نیز افزایش مییابد.احمدرضا مهاجرینژاد میافزاید: هنگام رشد و شکلگیری هویت کودکان، آنها اغلب قادر به تشخیص این مسأله نیستند و بر معلمان، اولیا و مربیان است که ضمن افزایش آگاهیهای خود در این زمینهها با زبان دوستانه و تجزیه و تحلیل عالمانه کودکان را از گم شدن در این مسیرها نجات دهند.
وی اعتیاد به فناوریهایی مانند تلویزیون، رایانه و بازیهای ویدئویی همچون کلش آوکلنز و غیره را اپیدمی غیرقابل بازگشتی میداند که میتواند اختلالات سلامت جسمانی و روانی بیشماری را به همراه داشته باشدمهاجرینژاد معتقد است، در شرایطی که یک قرن پیش نیازمند حرکت برای بقا بودیم، امروز زیر فشار این فرض قرار داریم که بدون فناوری قادر به ادامه حیات نیستیم.رئیس آموزش و پرورش بابلسر به یک موضوع علمی اشاره و تصریح میکند: کودکانی که به انجام بازیهای ویدئویی یا تماشای فیلمهای خشن میپردازند، با سطوح بالای انتشار آدرنالین و استرس مواجه میشوند، در شرایطی که بدن تشخیص نمیدهد چیزی که آنها مشاهده میکنند، واقعی نیست؛ در کودکانی که بیش از اندازه از فناوری استفاده میکنند، نشانههایی مانند لرزش، افزایش تنفس و ضربان قلب و حالت ناخرسندی گزارش شده است.یک کارشناس انتظامی هم تغییرات سریع اجتماعی طی قرن بیستم را که علاوه بر آثار و پیامدهای مختلف فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی، پدیده «فاصله نسلی» را نیز موجب شده است، یکی از چالشهای زندگی اجتماعی امروز میداند و میگوید: این پدیده فاصله فکری، سلیقهای، ارزشی و رفتاری را بین نسلهای مختلف پدیدار کرده است.
محمد شیخ میافزاید: این جریان نهتنها نهاد خانواده که حتی یکپارچگی و وفاق اجتماعی را نیز به مخاطره انداخته است تا آنجا که بعضی از اهل نظر و تحلیلگران اجتماعی، توسعه اقتصادی را عامل ظهور «فاصله نسلی» معرفی کردهاند، در حالیکه بعضی دیگر توسعه فرهنگی را در این پدیده دخیل میدانند* سرعت تغییرات اجتماعی و نوسازی در قرن 21یک پژوهشگر و مؤلف کتابهای درسی هم در این زمینه میگوید: «فاصله نسلی» گرچه در ابتدا از جوامع صنعتی برخاست، ولی بهسرعت و به موازات ورود فرهنگ جدید صنعتی به سایر جوامع، نسلها و گروههای مختلف اجتماعی و جمعیتی این جوامع نیز با این تفاوتهای ارزشی و هنجاری آشنا شدند.غلامرضا عمرانی میافزاید: نوسازی اجتماعی نیز در ظهور و تسریع این پدیده نقشی مؤثر داشته است، با توجه به سرعت تغییرات اجتماعی و نوسازی در ابعاد مختلف آن در قرن 21، احتمال بروز هرچه بیشتر فاصله نسلی در آینده، حتی بیشتر از گذشته، وجود دارد.وی عوامل ایجادکننده این شرایط را برشمرده و تأکید میکند: عواملی چون سواد و آموزش، بهرهگیری از تسهیلات و خدمات فرهنگی، تأثیرپذیری هرچه بیشتر جوانان از جریان نوسازی اجتماعی و نظایر آن، آنها را در مقایسه با نسلهای قدیم در معرض تغییرات بیشتری قرار داده است، همچنین دستیابی به شاخصهای توسعه چون جای خود گروهها و نسلهای بالقوه تأثیرپذیر را با اولیا و نسلهای قدیمیتر جامعه متفاوت کرده است.
بر مبنای این گزارش، فناوری سرگرمی و ابزارهای ارتباطی چون تلویزیون، اینترنت، بازیهای ویدئویی، آیپاد و غیره به حدی سریع پیشرفت کردهاند، که خانوادهها به ندرت تأثیر چشمگیر و تغییرات در ساختار خانواده و سبک زندگی خود را مورد توجه قرار دادهاندمطالعه «بنیاد کایزر» در سال 2010 نشان داد که دانشآموزان دبستانی روزانه بهطور میانگین هشت ساعت از فناوری سرگرمی استفاده میکنند؛ در این میان، 75 درصد از کودکان در اتاق خواب خود دارای تلویزیون بوده و در 50 درصد از خانههای آمریکای شمالی تلویزیون در طول روز روشن بوده است.به گزارش فارس، به این آمارها استفاده از رایانه، تلفن همراه، جستوجو در اینترنت، اتاقهای گفتوگو ـ چترومها ـ و حضور در شبکههای اجتماعی نوظهوری چون وایبر، واتسآپ، تلگرام و غیره را اضافه کنید تا جنبههای فراگیر فناوری بر زندگی و محیط خانوادههای امروز را بهتر درک کنید.امروزه همدلی و صحبت اعضای خانواده هنگام صرف غذا جای خود را بهکار با نمایشگرها یا صرف غذا خارج از خانه دادهاند، کودکان برای انجام بازی وابستگی بسیاری به فناوری داشته که این مسأله چالشهایی که میتوانند خلاقیت و تصورات آنها را پرورش دهند، محدود میکند.
* 3 عامل کلیدی برای سلامت جسمانی و روانیهمچنین از نظر فعالیتهای جسمانی و دستیابی به توسعه حسی و حرکتی ممکن است با مشکل مواجه شوند؛ یک کارشناس و پژوهشگر علوم تغذیه هم معتقد است؛ بدنهای کمتحرک کودکان امروز که با محرکهای حسی پر هرج و مرج بمباران میشوند، به تأخیر در نقاط عطف رشد کودک با تأثیر قابل توجه بر مهارتهای پایه برای سوادآموزی منجر میشودرضا طالب میافزاید: بسیاری از کودکان در حالی وارد مدرسه میشوند که با نظم شخصی و مهارتهای لازم برای یادگیری کلنجار رفته که در نهایت میتواند به مشکلات مدیریت رفتار چشمگیر برای معلمان در کلاس درس منجر شود.وی بر این باور است، سیستمهای حسی و حرکتی در حال رشد کودک از نظر بیولوژیکی برای مواجهه با ماهیت پر هرج و مرج فناوری امروز تکامل نیافته است و درست به همین دلیل است که تأثیر فناوری بهسرعت در حال پیشرفت بر رشد کودکان بهطور روزافزون در قالب اختلالات جسمی، روانی و رفتاری که توسط سیستمهای سلامت و آموزشی شناسایی و کمتر درک شدهاند، قابل مشاهده هستند.به گزارش فارس، امروزه، چاقی کودکان و دیابت در بسیاری از کشورهای جهان به یک اپیدمی در میان کودکان مبدل شده است، اوتیسم، اختلال هماهنگی، اختلال پردازش حسی، اضطراب و اختلالات خواب میتوانند با استفاده بیش از اندازه از فناوری در ارتباط بوده و با نرخ هشداردهندهای در حال افزایش هستند.
بر همین اساس، بررسی فوری و دقیق عوامل مهم برای تحقق نقاط عطف رشد و تأثیر فناوری بر آن عوامل میتواند به والدین، معلمان و متخصصان سلامت در درک بهتر پیچیدگیهای این موضوع و کمک به ارائه راهبردهایی برای کاهش استفاده از فناوری نوین کمک کندگفته میشود که سه عامل کلیدی برای سلامت جسمانی و روانی، رشد کودکان شامل تحرک، لمس و ارتباط با انسانهای دیگر میشوند، این سه عامل از اشکال ورودیهای حسی ضروری هستند که از رشد نهایی سیستمهای حرکتی و وابستگی کودک جداییناپذیر هستند.هنگامی که تحرک، لمس و ارتباط وجود نداشته باشند، پیامدهای ویرانگری دارد، همچنین نباید از یاد برد که تمامی کودکان نیازمند 3 تا 4 ساعت فعالیت بدنی و بازی در روز هستند تا به تحریک حسی کافی برای رشد نرمال سیستمهای دهلیزی، عمقی و لمسی خود دست یابند.خوردن و خوابیدن در مقابل تلویزیون در کنار استفاده بیش از حد از رایانه، تبلت، گوشیهای هوشمند و بازیهای ویدئویی باعث محدود شدن هرچه بیشتر تحرک، لمس و ارتباط کودکان میشوند.و حرف آخر این که مطالعات بیشتر روی تأثیر فناوری بر رشد کودکان نشان داده است در شرایطی که سیستمهای دهلیزی، عمقی، لمسی و وابستگی کمتر تحت تحریک بوده، در مقابل، حواس بینایی و شنوایی با تحریک بیش از اندازه مواجه هستند.این عدم توازن حسی بهدلیل استفاده از گوشیهای هوشمند، تبلت و غیره مشکلات متعددی را بهواسطه تحت تأثیر قرار گرفتن آناتومی، شیمی و مسیرهای مغز در رشد سیستم عصبی ایجاد میکند.انتهای پیام/3141/ت40.
06:44 - 14 تیر 1394
2 بازنشر
3 بازدید
1 پاسخ