کتابشناسی آیتالله مهدوی کنی(ره) با تأکید بر «نقطههای آغاز در اخلاق عملی»
کتاب «نقطههای آغاز در اخلاق عملی» درس گفتارهای اخلاقی آیتالله مهدوی کنی است که به صورت محاضرات هفتگی برای دانشجویان دانشگاه امام صادق(ع) ایراد میشده است.
مرحوم آیتالله شیخ محمدرضا مهدوی کنی در 14 مرداد 1310 در روستای کن از توابع تهران به دنیا آمد. برخی از مهمترین سمتهای اجرایی این عالم مجاهد پس از استقرار نظام جمهوری اسلامی عبارتند از: عضویت در حلقه اولیه شورای انقلاب از طرف حضرت امام خمینی(ره)، سرپرستی کمیتههای انقلاب اسلامی با حکم امام، عضویت در فقهای شورای نگهبان (دو دوره)، وزیر کشور در کابینه شهید رجایی، نخستوزیر و رئیس هیآت دولت پس از شهادت شهیدان رجایی و باهنر (سال 60)، عضویت در ستاد انقلاب فرهنگی و سپس در شورای عالی انقلاب فرهنگی به حکم امام خمینی(ره) و مقام معظم رهبری، عضویت در شورای بازنگری قانون اساسی (سال 68)، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام، ریاست مجلس خبرگان رهبری، مؤسس و رئیس دانشگاه امام صادق(ع)، تولیت حوزه علمیه مروی و موقوفات وابسته به عنوان مجتهد اعلم تهران با تأیید امام خمینی(ره).آیتالله مهدوی کنی علاوه بر سالها تدریس در حوزه و دانشگاه، انجام صدها سخنرانی در محیطهای آموزشی و پژوهشی و مصاحبههای متعدد علمی با رسانههای گروهی و راهنمایی چندین پایاننامه کارشناسی ارشد و دکتری، توفیق آن داشت که در زمان حیات، آثاری مکتوب از خود بهجای بگذارد. با سیری گذرا در آثار این پیر پارسای بیادعا، مراتب فضل و فضلیت او بیشتر نمایان میشود. در مجموع آثار مدوّن علمی ـ فرهنگی آیتالله مهدوی کنی(ره)، عبارتند از:1. تقریرات درسهای خارج فقه آیات عظام بروجردی و امام خمینی(ره).2. اصول و مبانی اقتصاد اسلامی در قرآن.3.
سیاست اخلاقی و اخلاق سیاسی (مجموعه خطبهها وسخنرانیهای آیتالله محمدرضا مهدویکنی در نماز جمعه تهران)، گردآوری و تدوین: دکتر نادر جعفری هفتخوانی، ناشر: دانشگاه امام صادق(ع)4. دوازده گفتار (مجموعه بیانات آیتالله مهدویکنی در پردیس خواهران دانشگاه امام صادق(ع))، ناشر: دانشگاه امام صادق(ع).این اثر در برگیرنده مباحثی از جمله این موارد است: ویژگی یک دانشگاه اسلامی: داشتن جهانبینی الهی؛ ویژگیهای یک استاد خوب و خدایی؛ ارزش علم، خلوص، عهد خدا با بنی آدم؛ ویژگیهای علوم انسانی اسلامی؛ حقیقت و اعتبار علم؛ استفاده از فرصتها؛ تعلیم و تعلم، صدقه جاریه؛ ویژگی اجتهاد پویا: اجتهاد جواهری مطابق با زمان و مکان؛ تلفیق اسلام با موضوع علم، محتوا و هدف آن، و ... .5. علم و عمل ایمانی (بیست و دو گفتار در شناخت ابعاد کاربردی دین)، ناشر: دانشگاه امام صادق(ع).
از جمله مباحث این کتاب عبارت است از: اهل عقل و فهم (گزیدهای از وصایای امام کاظم(ع) به هشام)؛ جایگاه علم و عالم (گزیدهای از وصایای پیامبر گرامی اسلام(ص) به ابوذر)؛ مراحل سیر و سلوک؛ قدر اصغر و قدر اکبر (در راستای انتظار حضرت مهدی(ع))؛ ولایت فقیه اهل بیت (ولایت فقیه در عصر غیبت و هشدار به تکرار جریان مشروطیت)؛ ارتقاء از حالات به مرتبه ملکات (گزیدهای از اخلاق پیامبر اکرم(ص))؛ صفات اهل بهشت (گزیدهای از پندهای امام سجاد(ع))؛ منازل سلوک و مقامات سالکان؛ گناه از دیدگاه مکاتب الهی و غیرالهی؛ انسان کامل (عقل متعارف یا فلسفه اخلاق در کلام امیرالمؤمنین(ع))؛ رغبت به لقاءالله (درسی از عاشورای حسین(ع))؛ نقاط برتر در مسیر حیات، و .. .6. عقل و دین (بیست و دو گفتار در شناخت ابعاد معنوی حیات عقلانی انسان)؛ ناشر: دانشگاه امام صادق(ع). این اثر در قالب 22 گفتار از جمله در مباحث زیر است: فاطمه زهرا(س) کوثر الهی و حقیقت شب قدر؛ تبیین آرا و نظریات سیاسی ـ اجتماعی شهید مطهّری ومقام معلّم؛ هدف غایی هجرت الی الله، تعلیم و تبلیغ دین؛ ارکان معارف دینی: حقیقت، فضیلت و عدالت؛ آزادی اندیشه؛ علم، معرفت و تضارت آرا در مکتب جعفری، و... .7. خاطرات آیتالله مهدوی کنی؛ تدوین دکتر غلامرضا خواجه سروی، ناشر: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.فصل اول به زندگی نامه آیتالله مهدوی کنی از زمان تولد تا ازدواج ایشان پرداخته و به وقایع مهمی همچون کشف حجاب، اشغال ایران توسط متفقین و جنگ جهانی دوم اشاره مینماید.
فصل دوم به تحصیلات وی و هجرت به قم و آغاز منبرها و تدریس ایشان پرداخته و فضای سیاسی در حوزه علمیه و فعالیتهای شهید نواب صفوی در آن دوران را بازگو مینماید فصل سوم به بیان فعالیتهای سیاسی و اجتماعی آیتالله مهدوی کنی در قبل از انقلاب بهخصوص دهه چهل و وقایع مهم سال 1342 ش و همچنین اوایل دهه پنجاه پرداخته است.فصل چهارم به فعالیتهای سیاسی و اجتماعی ایشان پس از پیروزی انقلاب اسلامی پرداخته و از وقایع و اقدامات پس از انقلاب از جمله تشکیل دولت موقت و شکل گیری نهادها و وزارتخانه ها یاد کرده و در ادامه حوادثی چون انفجار دفتر نخست وزیری را بیان مینماید. فصل پنجم به قضایای پس از دوم خرداد و روی کار آمدن دولت خاتمی می پردازد. فصل ششم به فعالیتهای فرهنگی خود در مدرسه مروی و دانشگاه امام صادق(ع) پرداخته است. در انتها با آوردن گاهشمار، ضمائم، اسناد و تصاویر مرتبط و پس از آن فهرست منابع و فهرست اعلام کتاب را به پایان میرسد.8. نقطههای آغاز در اخلاق عملیکتاب «نقطههای آغاز در اخلاق عملی» درس گفتارهای اخلاقی آیتالله مهدوی کنی است که به صورت محاضرات هفتگی برای دانشجویان دانشگاه امام صادق(ع) ایراد میشده است. این کتاب تاکنون بیش از سی بار تجدید چاپ و کتاب سال جمهوری اسلامی ایران شده است.این کتاب مشتمل بر مقدمهای است مفصل، در باب تعاریف و تقسیمات اخلاق و بیان دیدگاههای متفاوت به آن، که در همین زمینه به بررسی تفاوتهای مسائل اخلاقی و فقهی میپردازد.
در این مقدمه مفصل اشارهای هم به چگونگی رسیدن به تهذیب نفس و تحصیل مکارم اخلاق و ضرورت رسیدن به آن شده استکتاب «نقطههای آغاز در اخلاق عملی» از بیست و دو فصل که در مقدمه از آن تعبیر به «نقاط آغاز» شده، تشکیل شده است. در هر فصل از این کتاب، به طور مشروح به بیان و ضرورت رسیدن به این «نقاط آغاز» پرداخته شده است که برخی از این «نقاط» از نظر خوانندگان عزیز میگذرد: 1. معرفهالنفس (خودشناسی و خداشناسی)؛ 2. یقظه (خودآگاهی و احساس مسئولیت)؛ 3. تذکر؛ 4. تفکر و تدبر؛ 5. تولی و تبری؛ 6. علم به شرایع و احکام؛ 7. انتخاب دوستان صالح و همفکر؛ 8. پرهیز از محرمات؛ 9. توبه و استغفار؛ 10. ادای فرایض و واجبات؛ 11. التزام عملی به نوافل و مستحبات و ترک مکروهات؛ 12. مرابطه، مراقبه، محاسبه و معاقبه؛ 13. نیت، اخلاص و پرهیز از شرک و ریا و نفاق؛ 14. ریاضت و مجاهدت با نفس؛ 15. نظم و انضباط و تقسیم اوقات؛ 16. غنیمت شمردن فرصتها؛ 17. خدمت به بندگان خدا؛ 18. توکل و اعتماد به خداوند؛ 19. حسن سلوک و خوش رفتاری با مردم؛ 20. زهد؛ 21. قناعت؛ 22. رعایت آداب و سنن دینی، عرفی و اجتماعی. البته هر یک از این نقاط، خود دارای مراتب و مراحلی است که نسبت به اشخاص و افراد و شرایط شدت و ضعف پیدا میکند. نفس طرح این مباحث به عنوان نقاط عظیمت سلوک اخلاقی، نوعی پیشروی اخلاق در زندگی روزمره امروزی است.یکی از مهمترین فصول (نقاط آغاز) در این کتاب، چه به لحاظ کیفی و چه به لحاظ کمی در بیان مطلب، فصل هشتم، یعنی «پرهیز از محرمات» است.
این فصل، با حدیثی از امام باقر(ع) شروع میشود که میفرماید: «شگفتا از مردم که از ترس بیماری در خوردن غذا احتیاط و امساک میکنند، ولی از بیم آتش دوزخ از گناه خودداری نمیکنند» در ادامه این فصل، از چند بخش درباره گناهان زبانی، قلبی و شهوی، تشکیل شده است. در بخش گناهان زبانی به بیان گناه غیبت، دروغ، نمّامی، و استهزاء میپردازد. به عنوان نمونه برای تبیین «گناه غیبت» مینویسد: «غیبت به کسر غین، یعنی پشت سر دیگران بدگویی کردن و سخن ناخوشایند گفتن است.این تعریف به لحاظ شمول و عمومیتی که داراست، شامل انواع غیبت، بهتان، تهمت، افک (دروغهای فاحش) میشود. نهی از غیبت در قرآن در سوره حجرات آیه 12 بیان شده است و در روایات به طور تفصیل و مبسوط بدان پرداخته شده است. امام صادق(ع)میفرماید: «الغیبته حرام علی کل مسلم و انها تاکل الحسنات کما تاکل النار الحطب». غیبت کردن بر هر مسلمانی حرام است و همانگونه که آتش هیزم را میخورد، غیبت نیز کارهای نیک انسان را میخورد و از بین میبرد.»در فرجام این بخش، نویسنده به انواع غیبت، عوامل غیبت، راه درمان آن و آثار غیبت در زندگی دنیوی و اخروی با توجه به آیات و روایات و احکام و اقوال برخی از بزرگان دین میپردازد.این کتاب در عین سادگی و شیوایی مطالب آن، به صورت جامع نوشته شده که در نوع خود به لحاظ شمولیت و فراگیری عناوین کمنظیر است.
نویسنده سعی دارد با تکیه بر آیات قرآن و احادیث، جنبههای نظری مباحث اخلاقی را به عرصه کار و عمل آورده، آداب و دستورهای خاصی را که انسان با التزام به آنها میتواند در مسیر تزکیه و تهذیب نفس خود قدم بردارد، معرفی کندنام نویسنده: تدوین: حجت شعبانی.معارف نهاد نمایندگی رهبری شماره 105.انتهای متن/.
06:11 - 11 اسفند 1394
15 بازدید
1 پاسخ