نبوغ ایرانی در انتهای شاهراههای قنات بلده فردوس نمایان است
قنات یا کاریز یکی از نشانههای نبوغ و خلاقیت ایرانیان در هزاران سال پیش است که مردم متمدن خراسانجنوبی نیز از این فناوری بیبهره نماندهاند.
به گزارش خبرگزاری فارس از بیرجند، ایرانیان همواره هوش و ذکاوت را در معماریهای باستان و معاصر خود به کار بستهاند که از این رو میتوان به ساخت شهرهای زیرزمینی، راهروهای تو در توی قلعهها که آدمی را به داخل شهر هدایت میکند، ساخت بادگیرها، گنبدها و بسیاری دیگر از ظرایف معماری.اما یکی دیگر از نشانههای هوش و نبوغ ایرانیان را میتوان در شاهراههای قناتها و یا همان کاریزها جستجو کرد؛ قناتهایی که خاستگاه اولیه آن ایران باستان است و سایر کشورهایی مانند چین و آمریکا بعدها از ساخت این فناوری بهره گرفتهاند.نیاز مادر اختراع است؛ در مناطق کوهستانی با آبوهوای گرم و خشک که شاید چندین سال آسمان ریزش نزولات رحمانی خود را از زمین دریغ کند، ساخت قنات اهمیت ویژه مییابد.مردمان مناطق شرقی و مرکزی ایران زمین در هزار سال قبل از میلاد مسیح، از روی نیاز و احتیاج به آب برای کشاورزی و دامداری، دست به ساخت قناتهایی زدند که امروز نشان افتخاری برای این کشور متمدن است.قنات یا کاریز سند مشخصی برای اثبات تمدن چندهزار ساله ایران زمین است که امروزه از این فناوری تنها 40 هزار رشته در کشور فعال است.قنات بلده فردوس یادگاری از دوره ساسانیمردمان خراسانجنوبی نیز به دلیل نبود بارندگی در این منطقه شرقی ایران و اشتغال بیشتر مردم آن به کشاورزی و دامداری از فناوری قنات بیبهره نماندهاند به طوری که قنات بلده با جویهای متعدد آن نشان نبوغ مردم خطه خاوران در روزگاران قدیم است.
قنات بلده در شهر تاریخی تون و شهرستان فعلی فردوس، یکی از آثار به جامانده از مردم دوره ساسانی است؛ مردمی که برای حاصل دسترنج خود ارزش قائل بوده و برای رفع احتیاج خود دست به دامان خلاقیت زدهاندقنات بلده فردوس سابقاً 70 رشته و در حال حاضر 16 رشته را به یکدیگر متصل میکند، این قنات در گذشتههای دور آب شرب موردنیاز مردم منطقه را تأمین میکرده و از طرف دیگر سبب جان گرفتن باغات انار در دل کویر شده است.این قنات در حال حاضر و پس از طی کردن مسیر خود در هزاران سال از تاریخ، 2 هزار و 382 هکتار از اراضی کشاورزی منطقه را آبیاری میکند.وجود 20 آسیاب آبی در مسیر قنات بلده فردوسگفته میشود در مسیر آب قنات بلده، بیش از 20 آسیاب آبی فعال بوده که البته امروزه تنها تعدادی از آن باقی مانده و مابقی تخریب شده است.پس از تهیه پرونده باغات ایرانی و ثبت آن در فهرست آثار جهانی یونسکو، پرونده قنات ایرانی با معرفی 11 قنات تهیه و به یونسکو ارسال شده است.دانش فناوری قنات بلده فردوس پیچیدگی فراوانی دارد بنابراین پرونده این قنات نیز در زمره 11 قنات ایرانی برای ثبت در آثار جهانی آماده شده است و تاکنون مورد بررسیهای فراوان کارشناسان و ارزیابان یونسکو قرار گرفته است.برگزاری جشن جهانی شدن اثر تاریخی قنات بلده پرونده قناتهای ایرانی تیرماه سال آینده در جلسه صحن علنی کمیته میراث جهانی در یونسکو مطرح میشود و مسئولان خراسانجنوبی نیز از برگزاری جشن جهانی شدن قنات بلده فردوس در تیرماه 95 خبر دادهاند.
در صورت جهانی شدن این اثر تاریخی توأم با نبوغ و خلاقیت، به گردشگران با 36 زبان زنده دنیا معرفی میشود و نقش عمدهای در شناساندن این استان به دنیا داردبد نیست در ادامه با برخی از اصلاحات مرتبط با فناوری قنات در ایران باستان آشنا شویم؛قنات عربی شده کنات است؛ کنات از کندن میآید و واژه پارسی قنات همان کهریز یا کاریز است؛ کاریز توسط کندیکاران مقنیان ایرانی اختراع شده است.در گذشته برای کاهش نفوذ آب در زمین و تبخیر کمتر آب، فردی مرتباً مقداری خاک به آب اضافه و آن را گلآلود میکرده است؛ به این فرد تیرهگر میگفتهاند.به محل خروج آب قنات، مظهر گفته میشود.واحد اندازهگیری آب قنات، فنجان است؛ هر فنجان عبارت است از یک کاسه کوچک با سوراخی در وسط آن و چند علامت در بدنه داخلی آن که درجههای آن است و این کاسه بر روی آب یک دیگ بزرگ قرار میگیرد.میرآب به کسی میگویند که فنجان آب را اندازهگیری میکرده است.قنات بلده زمینهای زراعی و باغی مختلفی را آبیاری میکند که گردشگران میتوانند در طول مسیر قنات از سایه اشجاری که مورد آبیاری قرار میگیرند، بهره ببرند.همچنین باغستان سفلی و علیای فردوس نیز که از جاذبههای طبیعی این شهرستان است، از آب قنات بلده آبیاری میشود که گردشگران میتوانند لحظاتی را فارغ از چهره کثیف شهرهای امروزی به استشمام هوای تازه باغات انار بپردازند.
بازدید ارزیاب یونسکو از قنات بلده فردوسیک آسیاب مخروبه در مسیر قنات بلده فردوسچرخ قدیمی برای برداشت آب از قناتدفتر ثبت حساب فنجانهای آب قنات بلده فردوسباغستان علیایک فنجان برای اندازهگیری آب قناتگلآلود کردن آب قنات توسط تیرهگرگزارش از محبوبه قاسمزادهانتهای پیام/69035/ن20/ظ1004با کلیک اینجا هماکنون عضو شبکه «فارس خراسانجنوبی» در تلگرام شوید.
00:05 - 26 اسفند 1394
1 بازنشر
26 بازدید
1 پاسخ