جایزه جلال در دوره اخیر دنبال کسب وجهه است/ ماجرای جوایز خصوصی گفتمانی و جوایز خصوصی غیرگفتمانی!
در نشست بررسی جوایز ادبی خصوصی یکی از مدعوین بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان که مجری جوایز ادبی دولتی است را به دلیل گرایش به سمت جوایز خصوصی مورد انتقاد قرار داد.
به گزارش خبرنگار کتاب و ادبیات خبرگزاری فارس، نشست تخصصی جوایز ادبی خصوصی به همت پژوهشگاه فرهنگ و هنر با حضور علیرضا زرگر دبیر جایزه ادبی مهرگان ادب، جهانگیر هدایت دبیر جایزه ادبی صادق هدایت،سعید طباطبایی دبیر جایزه محمود استاد محمد و آیت دولتشاه دبیر جایزه ادبی هفت اقلیم عصر امروز برگزار شد.*جوایز خصوصی گفتمانی و جوایز خصوصی غیرگفتمانی!در ابتدای این نشست مجری برنامه با اشاره به لفظ «جوایز خصوصی» گفت: اگر در این نشست نمایندگانی از جوایزی مانند شهید حبیب غنیپور و قلم زرین حضور ندارند به این خاطر است که در این بحث فقط بحث حقوقی مطرح نبود بلکه مد نظر بود جوایزی که هم از منظر حقوقی و هم از منظر گفتمانی خصوصی هستند در این نشست حضور داشته باشند. جایزه غنیپور و قلم زرین خصوصی هستند اما به جهت گفتمان حاکمیت قرار دارند*جوایز ادبی دولتی به دنبال تبلیغات هستندجهانگیر هدایت در این نشست با اشاره به سابقه 15 ساله جایزه هدایت، گفت: در طول این 15 سال اولین مرتبه است که به جوایز ادبی در کشور توجه شده است. از سال 81 این جایزه شروع شده و 16500 نفر نیز در آن شرکت کردهاند.وی افزود: از زمانی که در خاطرم است در تمام شئون کار، کار ما با مشکل روبهرو بوده است. صادق هدایت در زندگی خود از دو چیز یعنی پول و مقام گذشت. او کارمند دبیرخانهای بود که ماهی 400 تومان دریافت میکرد. به همین منظور برای تبعیت از افکار صادق هدایت پول، سکه و جایزه نقدی را از جوایز کنار گذاشتیم.
در حالی که برخی برای اینکه نامشان کنار نام صادق هدایت مطرح شود، حاضر بودند هدایای مادی جایزه را تقبل کننددبیر جایزه ادبی صادق هدایت گفت: صادق هدایت نیازی به معرفی و شناختن ندارد و از جایگاه ثابت شدهای در ادبیات ما برخوردار است و ترجمه آثار او به 29 زبان بیانگر این جایگاه است و هدف از این جایزه معرفی هدایت نبوده بلکه هدف تشویق و ترغیب جوانان به نوشتن است که برای این کار از اسم هدایت استفاده کردیم.او در بخش دیگری از این نشست با اشاره به ادبیات گفت: ادبیات یک مشکل اساسی دارد که آن هم این است که میخواهد مستقل باشد. اما ما شاهدیم که این روزها انشاء نویسی بیشتر تشویق میشود. ادبیات و فکر باید آزاد باشد. این رشته به گونهای است که نمیتوان آن را محدود کرد البته منظورم این نیست که بیبند و بار باشد درست است که این روزها تعداد نویسندگان افزایش داشته اما کسی که واقعاً نویسنده باشد، کم داریم. متأسفانه جوایز دولتی در کشور ما به دنبال تبلیغات هستند و در جستوجوی ادبیات نیستند.هدایت در بخش پایانی سخنانش در ارتباط با میزان اثرگذاری جوایز بر اقتصاد نشر، گفت: من اثرگذاری جوایز را در این حوزه مثبت تلقی میکنم.*از سر ناچاری به دولت رجوع میکنیمعلیرضا زرگر دبیر جایزه ادبی مهرگان ادب، در این نشست با اشاره به مفهوم دولت در جوایز ادبی،گفت: وقتی از نقش دولت حرف زده میشود با تعبیرهای مختلفی روبهرو هستیم.
وزارت ارشاد در کنارش آموزش و پرورش و آموزش عالی همه بخشهایی هستند که در پیکره دولت هستند و میتوانند نقش داشته باشند شهرداریها و صدا و سیما به عنوان سازمانهای عمومی بیرون از بدنه دولت و در کنار آنها نهادهای فرهنگی تصمیمگیر که مستقل از دولت هستند همه بخشهایی هستند که بر جوایز ادبی تأثیرگذار هستند. وی با اشاره به سابقه جایزه ادبی مهرگان ادب، گفت: این جایزه از دهه 70 مشغول است اما میخواهم از این موضوع گذر کنم و این سوال را مطرح کنم که چرا در چارچوب قوانین حقوق شهروندی نمیتوانیم از حقمان بهرهمند شویم. اگر ما به دولت رجوع میکنیم از سر ناچاری است زیرا اگر ما از حقوق شهروندی بهرهمند باشیم دیگر برای دریافت مجوز ضرورتی ندارد که به دولت مراجعه کنیم. آنچه باعث میشود به سراغ مجوز برویم، این است که در برخی بخشها با مانع روبهرو میشویم و این موانع موجب میشود ما به سراغ دولت برویم.*بسته شدن نطفه جایزه حبیب در دفتر دبیر جایزه مهرگان ادبدبیر جایزه ادبی مهرگان ادب، گفت: جایزه ادبی یک افتخاری است که گروهی از افراد حقیقی به یک متن ادبی اهدا میکنند. با پذیرش چنین تعریفی باید گفت که این گروه در قبال جامعه مسئولیت اخلاقی و اجتماعی دارند. بر خلاف اینکه جوایز دولتی باید علاوه بر اینکه پاسخگوی اجتماع باشند باید پاسخگوی دولت نیز باشند. پدید آوردن یک بستر منصفانه برای ما یک وظیفه است. در جهان جوایز ادبی بالای 100 سال است که فعال هستند اما در کشور ما این مقدار به 15 سال محدود میشود.
او در بخش دیگری از سخنانش گفت: بعد از دو سال از شکلگیری جایزه مهرگان بچههای مسجد جوادالائمه به دفتر من آمدند و نطفه جایزه شهید حبیب غنیپور در دفتر من شکل گرفت*اثرگذاری فرهنگی شهرداری با بودجه 1400 میلیاردی در قیاس با جوایز خصوصی چقدر استزرگر گفت: اگر دولت کاری به جوایز خصوصی نداشته باشد جوایز خصوصی کاری به آنها ندارد. ما فقط از دولت و نهادهای عمومی خواستهایم در سال فقط دو ساعت وقت یک سالن را که از هزینههای عمومی ساخته شده در اختیار داشته باشیم اما همان هم به ما داده نمیشود. صدا و سیما، دانشگاهها و مراکز علمی و ارشاد و در کنار آنها شهرداریها نیز در این مسیر کمکی نمیکنند. برای نمونه بودجه معاونت فرهنگی شهرداری تهران در سال 94، 1400 میلیارد تومان بوده که سازمان فرهنگی هنری شهرداری نیز 130 میلیارد تومان بودجه مصوب داشته و 20 میلیارد تومان نیز امکان درآمدزایی داشته است،اما در مقایسه اثرگذاری باید دید چه تأثیری داشتهاند. جوایز ادبی را باید در حد خودشان قضاوت کرد. در حالی که تأثیر آنها بیش از انتظار ممکن است.وی دربخش دیگری از سخنانش گفت:ما به 4 معاون فرهنگی نامه دادیم که آخرین آنها آقای صالحی بود و از ما خواستند مدارک ارائه کنیم اما اتفاقی نیفتاد.
*هر قدر آزادی عمل باشد جوایز ادبی بر اقتصاد نشر اثرگذار هستنددبیر جایزه ادبی مهرگان ادب که در سالهای اخیر برگزار نشده یا دوسالانه برگزار شده با اشاره به میزان تأثیرگذاری این جایزه گفت: برندگان جایزه مهرگان در ابتدا گمنام بودند ولی پس از معرفی به عنوان برگزیده جایزه کتابشان به تجدید چاپهای متعدد رسید به نسبتی که ما امکان و آزادی عمل داشتیم جایزه مهرگان در اقتصاد نشر مؤثر بوده است. اما هر قدر این امکانات محدود شد اثرگذاری در اقتصاد نشر کاهش پیدا کرده است.زرگر در پایان سخنانش با اشاره به نقاط ضعفی که جوایز ادبی خصوصی نیز دارند گفت: جوایز باید از پرداختن به اشخاص و گروهها پرهیز کند و بیشتر به متن توجه کنند. یکی از مشکلات دیگری که متوجه جوایز ادبی است توجه به مرکز است و باید از این موضوع نیز پرهیز کنند و به استعدادهای ادبی در سراسر کشور توجه نشان دهند. با سیاستهای فرهنگی که جاری است اگر بنا بر حمایت از جوایز ادبی نیست، حداقل چوب لای چرخ آنها نگذاریم.*از سال 32 جوایز ادبی دولتی و خصوصی داشتیمسعید طباطبایی دبیر جایزه محمود استاد محمد در ادامه این نشست تخصصی با اشاره به سخنان علیرضا زرگر مبنی بر پیشینه جوایز ادبی در ایران تاریخچهای از جوایز ادبی ایران ارائه کرد و گفت: جایزه ادبی سخن از سوی مجله سخن در سال 32، همزمان با جایزه کتاب سال شاهنشاهی ایران تأسیس شده است که این همزمانی در نوع خود جالب توجه است و علاوه بر این ما پیش از انقلاب 5 یا 6 جایزه خصوصی دیگر نیز داشتهایم.
پس از پیروزی انقلاب نیز از سال 62 به بعد جوایز مجدداً کار خود را آغاز کردندوی افزود: مجله گردون در اوایل دهه 70 جایزه گردون را حدود سه دوره برگزار کرد که پس از مهاجرت عباس معروفی این جایزه تعطیل شد. همچنین بر خلاف نظر مجری محترم برنامه معتقدم جایزه شهید حبیب غنیپور به شدت خصوصی است که این جایزه از سال 76 راهاندازی شده است که شاهدم برگزارکنندگان این جایزه نیز با مشکلاتی روبهرو هستند. بعد از راهاندازی جایزه مهرگان ادب فصل جدیدی از جوایز ادبی آغاز شد که ما شاهد حجم زیادی از جوایز هستیم.*تنوع جوایز ادبی به خاطر مسائل ایدئولوژیک نبوده استدبیر جایزه محمود استادمحمد در ادامه گفت: این تنوع جوایز ادبی به خاطر مسائل ایدئولوژیک نبوده بلکه بیشتر به خاطر مسائل فنی بوده است. زیرا در آن دوره نسل جدیدی از نویسندگان مشغول نوشتن شدند. البته جوایز دیگری نیز به خاطر کمک به فروش کتابها راهاندازی شد که اینها عامل راهاندازی جوایز هستند.او با اشاره به سوال مجری مبنی بر اینکه برخی جوایز بر اساس احساس خطری که از سوی برخی جوایز خصوصی حس میشده، راهاندازی شده است، گفت: در ایران سبد انتخاب جوایز از کتابهای مجوزدار بوده و اگر کتابی مشکلدار بوده این مسئله به دولت باز میگردد اما هیچ جایزهای کتاب بدون مجوزی را بررسی نکرده است.طباطبایی گفت: برای برگزاری جوایز ادبی هیچ جایی ثبت نشده که باید مجوز گرفته شود و از نظر حقوقی برگزاری جوایز ادبی همیشه امکانپذیر بوده است.
*دولت برای بزرگ کردن جایزه «جلال آلاحمد» جوایز خصوصی را کوچک کردوی با اشاره به اینکه چه اتفاقی افتاد که دولت در برابر جوایز خصوصی ایستاد، گفت: از اواسط دولت نهم به این نتیجه میرسند که جایزهای برگزار کنند که البته ایده اولیه آن در دولت هشتم و زمان دولت سیدمحمد خاتمی شکل گرفته بود اما در آن دولت محقق نشد و در دولت نهم این اتفاق اجرا میشود که خب به خاطر حجم هدایا این جایزه زیاد مورد استقبال جامعه فرهنگی قرار نگرفت از این رو دولت برای اینکه جایزه جلال را بزرگ کند جوایزی مانند گلشیری، هدایت،مهرگان و به طور کلی جوایز خصوصی را کوچک کرد و مانع برگزاری آنها شد. در سالهای 89 و 90 ممانعت در برابر این جایزهها شدید شد که منجر به تعطیلی برخی از آنها شد. که این نگاهها را باید در کنار بحثهایی مرتبط با موسیقی و خانه سینما در آن سالها قرار داد.دبیر جایزه محمود استادمحمد در ادامه این نشست با اشاره به جوایز خصوصی گفت: تا جایی که من سراغ دارم این جوایز خیلی محتوایی نگاه نکردهاند و به مسائل فنی توجه داشتهاند و شاهدیم که همه گروههای فکری در جوایز خصوصی برگزیده شدهاند. از این رو معتقدم که جوایز ادبی روی فروش کتاب نویسندگان تأثیر داشته است.
*جوایز ادبی دولتی، خصوصی شونداو با اشاره به اهمیت خصوصیسازی گفت: هر کشوری نیاز به یک جایزه ملی دارد و کتاب سال جمهوری اسلامی یک جایزه ملی است و طبق اصل 44 قانون اساسی باید خصوصیسازی گسترش پیدا کند و معتقدم اشکال ندارد که جوایزی مانند جلال و پروین توسط گروههایی که از نظر فکری میتوانند آن را برگزار کنند به صورت خصوصی برگزار شود و دولت باید زمینه این موضوع را فراهم کندطباطبایی در پایان سخنانش گفت: برای رونق دادن به جوایز ادبی باید مشارکت بخشهای مختلف فرهنگی حضور داشته باشد. در اثرگذاری یک جایزه عوامل متعددی دخیل هستند که یکی از آنها دیپلماسی فرهنگی است که میتواند مؤثر باشد. یکی دیگر از کارها که توسط جوایز ادبی رقم میخورد صدور فرهنگ است که کمک به اقتصاد نشر نیز در کنار آنها قرار دارد. این اتفاقات زمانی رخ میدهد که دولت دخالتی نکند و بستر را فراهم کند تا کارها درست انجام شود.*جایزه جلال در دو دوره اخیر دنبال کسب وجهه استآیت دولتشاه دبیر جایزه ادبی هفت اقلیم، با اشاره به نقش دولت گفت: راهاندازی جوایز ایدئولوژیک بد نیست و اتفاقاً موافق برگزاری آنها هستم اما جوایز دولتی زمانی رقیب بخش خصوصی میشوند که معیارهای خود را کنار میگذارند و برای کسب وجهه کاری را میکنند که جوایز خصوصی انجام میدهند و اینجا اتفاق خطرناکی رقم میخورد در دو دوره اخیر جایزه جلال شاهدیم که این جایزه دنبال کسب وجهه است. این یک گسست است که با یک چهره تقلبی به دنبال کسب وجهه است.
*بنیاد ادبیات داستانی با بودجه عمومی همان کاری را میکند که یک جایزه خصوصی انجام میدهدوی افزود: بهترین حالت برای جوایز خصوصی و دولتی همان عبارت دوری و دوستی است آنها کار خود را بکنند و ما هم کاری با دولت نداریم. من هنگامی مشکل پیدا میکنم که بنیادی راهاندازی میشود به نام بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان که با بودجه فراوان قدم در مسیری میگذارد که من به عنوان هفت اقلیم در آن در حال حرکت بودم و این سوال برای من ایجاد میشود که فرق من با آنها در چیست، آنها با بودجههای فراوان کاری میکنند که من بدون هزینه در حال انجام آن بودم.دبیر جایزه ادبی هفت اقلیم گفت: من با آن بخش از جوایز دولتی مشکل دارم که در سایه روشن جوایز خصوصی قرار میگیرند. من بدون هزینه مشغول کاری هستم که بنیاد ادبیات داستانی آن را با هزینههای میلیونی انجام میدهد و اینجاست که من حس میکنم به حقوق من تجاوز شده است در حالی که من با نفس جوایزی مانند شهید حبیب غنیپور یا مدافعان حرم مشکلی ندارم.*جوایز ادبی بر اقتصاد نشر تاثیرگذاری کمی دارنددولتشاه در پایان سخنانش با اشاره به تأثیرگذاری جوایز ادبی بر اقتصاد نشر گفت: تأثیرگذاری جایزهها بر اقتصاد نشر بسیار کم است. اما باید برای افزایش اثرگذاری جوایز ادبی به نقش رسانهها نیز اشاره شود. در این روزها نه تنها رسانههای دولتی بلکه رسانههای خصوصی نیز نسبت به جوایز خصوصی بیاعتنا هستند و نباید فراموش کرد که رسانهها در پررنگ شدن نقش جوایز مؤثر هستند.انتهای پیام/و.
18:06 - 24 شهریور 1395
2 بازنشر
11 بازدید
1 پاسخ