بررسی تحلیلی مسأله شهود عقلی در کانت و فیشته
نوشتار حاضر نخست به تنقیح مناط بحث در نظام کانت و فیشته میپردازد؛ سپس به نمونهای از ادلهی موافقان و مخالفان اشاره میکند؛ در پایان، دلیل و تحلیل خود را بر عدم اختلاف میان آنان بیان می کند.
چکیدهیوهان گوتلیب فیشته مدعی بود تنها کسی است که روح فلسفه کانت را دریافته و به آن وفادار است. با این حال در برخی از اساسیترین مسائل، موضع او، در ظاهر، مخالف با کانت به نظر میرسید؛ به همین دلیل با نقدهای جدی مواجه شد. از جمله، امکان«شهود عقلی» برای انسان که کانت آن را انکار میکند اما فیشته بنیاد آگاهی میداند و تصریح میکند که بدون شهود عقلی امکان حصول آگاهی برای انسان منتفی است. فیشته از یک سو اظهار میکند که شهود عقلی مورد نظر او و کانت دو مقولهی متفاوتند؛ یعنی اشتراک لفظی دارند و از سوی دیگر اظهار میکند، کانت در این مسأله با او همرأی است؛ علاوه بر آنکه در نقد دوم، بنابر مقتضیات عقل عملی شهود عقلی را مجاز میداند، فحوای بسیاری از عبارات او در نقد اول نیز مؤید امکان آن است. شارحان، در نسبت میان کانت و فیشته در این مسأله اتفاق رأی ندارند. برخی نظر فیشته رامخالف کانت میدانند و برخی دیگر میان آنها اختلافی نمیبینند. نوشتار حاضر نخست به تنقیح مناط بحث در نظام کانت و فیشته میپردازد؛ سپس به نمونهای از ادلهی موافقان و مخالفان اشاره میکند؛ در پایان، دلیل و تحلیل خود را بر عدم اختلاف میان آنان بیان می کند.کلیدواژه ها: شهود عقلی؛ کانت؛ فیشته؛ من انتظامبخش؛ من قوامبخشنویسندگان:زهره معماری: دانشآموخته دکتری فلسفه دانشگاه تهران؛ پژوهشگر پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگیسید حمید طالبزاده: دانشیار گروه فلسفه دانشگاه تهراندو فصلنامه غرب شناسی بنیادی - دوره 7، شماره 1، بهار 1395.
برای مشاهده کامل مقاله روی فایل مقابل کلیک کنید .
.pdf
03:14 - 21 آذر 1395
12 بازدید
1 پاسخ