برهان نفس بر اثبات خدا در حکمت متعالیه
در میان ادلۀ اثبات وجود خدا در فلسفۀ اسلامی، برهانهای غیرمشهوری هم هستند که در عین صحت و اتقان کمتر مورد عنایت فیلسوفان قرار گرفتهاند.
چکیدهدر میان ادلۀ اثبات وجود خدا در فلسفۀ اسلامی، برهانهای غیرمشهوری هم هستند که در عین صحت و اتقان کمتر مورد عنایت فیلسوفان قرار گرفتهاند. یکی از این برهانها برهان نفس بر اثبات خدا است. در این برهان، با استفاده از نفس انسانی و برخی اوصاف و عوارض آن بر وجود خداوند سبحان استدلال می شود. صدرالمتالیهن (ره) در برخی از آثار خود بهصراحت این برهان را یکی از براهین مستقل اثبات واجبالوجود دانسته است. ملاصدرا و برخی از پیروانش چهار تقریر از این برهان ارائه کردهاند: با استفاده از علت حرکت نفس، حدوث نفس، علت غایی حرکت نفس و حرکت نفوس فلکی. این برهان به نحو مستقل در حکمت مشاء مطرح نبوده است؛ برخی اشراقیان به بعضی تقریرهای آن اشاره کردهاند؛ ملاصدرا با بهرهگیری از اشارات پیشینیان و همچنین مبانی فلسفی خود در مسئلۀ نفس، حرکت جوهری، نحوۀ ارتباط حادث با محدث و... چنین برهانی را بیان کرده است. او همچنین در این برهان، راه و رونده را متحد میداند و عینیت سالک و مسلک را از ویژگیهای این برهان می شمارد و همین امر را دلیل شرافت این برهان بر سایر ادلۀ اثبات واجبالوجود ـ به جز برهان صدیقین ـ میداند. او معتقد است: در عین اینکه معرفت حضوری نفس شهود باطنی رب را در پی دارد، معرفت حصولی به نفس و دقت در عوارض آن نیز وسیلۀ صعود به معرفت خداوند است.
کلیدواژه ها: برهان نفس؛ اثبات وجود خدا؛ معرفۀ النفس؛ عینیت سالک و مسلک؛ تکامل نفس؛ حدوث نفس؛ تجرد نفسنویسندگان:محمدتقی یوسفی: استادیار دانشگاه باقرالعلوم(ع) مجتبی افشارپور: دانشجوی دکترای فلسفه اسلامی دانشگاه باقرالعلوم(ع)فصلنامه آیین حکمت - دوره 7، بهار 94 - مسلسل 23، بهار 1394برای مشاهده کامل مقاله روی فایل مقابل کلیک کنید. .
.pdf
07:57 - 9 اسفند 1395
6 بازدید
1 پاسخ