سیاستهای نیروی انسانی سربازی در ارتش
بر اساس پژوهش حاضر «خدمت سربازی» و پدیده نوظهور «ملت» از آغاز قرن نوزدهم و تهاجم روسیه و انگلیس به ایران وارد تقویم سیاستی شد، یک اقدام سیاستی مهم در پاسخ به بحران تجاوز خارجی، صورتبندی سیاستهای خدمت سربازی بود.
ب- زبان ارتباطیزبان سربازی و ارتباطات کلامی در نهاد سربازی نیز استعاره را با خود حمل مینماید. استعاره به حالت خاصی از فرایند زبانی اطلاق میشود که در آن جنبههایی از یک شیء دیگر و یا چیزی به چیز دیگر فرابرده یا منتقل شود (نرسیسیانس، 1385: 89). واژگان سرباز، سرجوخه، سروان و... استعارههایی است که در نهاد سربازی استعمال میشود. در هر استعاره دو وجه وجود دارد که عبارت است از: چیزی ناآشنا و ناشناخته که باید به شیء شناسا تبدیل شود (مستعارله) و چیز آشنا و یا رابطهای که برای شناسایی ناشناخته مورد استفاده قرار میگیرد (مستعارمنه) (جولیان جنیر، 1380: 68).در نهاد سربازی استعاره «سرهنگ» اشاره به یک مقام نظامی است که فرمانده یک یکان عمده نظامی است. در نشانهشناسی واژگان سربازی استعاره سرجوخه در حکم یک دال است که برای ارجاع به مدلول به کار گرفته میشود؛ ولی با این تفاوت که دال و مدلول رابطه قراردادی دارند. همه فرمانهای نظامی که در مناسک و یا در رزمگاهها مورد استفاده قرار میگیرد در قالب بازیهای زبانی است که مولد روحیه حماسی است. برای مثال احترام نظامی به واژگانی مانند شهید یا احترام به پرچم، دالهایی است که به عظمت جایگاه شهید یا تقدس پرچم ملی اشاره دارد.استعارههای زبان سربازی آنچنان از انسجام برخوردارند که در زبان پزشکی نیز مورد استفاده است. برای مثال مصطلح است که گلبولهای سفید مانند سرباز، وظیفه دفاع از بدن در مقابل مهاجمین را دارند. در زبان رهبران برجسته نیز استفاده از استعارههای سربازی مصطلح است.
«سربازان جنگ نرم»، «افسران میدان دیپلماسی» و.. در سخنان رهبران نظام جمهوری اسلامی کاربرد دارد. در زبان فارسی بدن انسان منبع فوقالعاده مؤثری برای تولید فحوا و یا مستعارله است. با تدقیق در زبان سربازی ملاحظه میگردد که بیشترین استفاده از استعاره «سر» شده است: سرلشکر، سرتیپ، سرهنگ، سرگرد و...بنابراین ملاحظه میگردد دو عنصر مهم "زبان ارتباطی" و "لباس همسان" و علائم سربازی در قالب سرمایه نمادین و در یک میدان عمل اجتماعی سربازی بهمثابه سبک زندگی خاصی تلقی میگردند و این سبک زندگی در راستای پدیده ملت شدن در تغییر است. این سبک زندگی بسیاری از ویژگیها و مؤلفههای ملت شدن مانند داشتن مناسک مشترک، دین و فرهنگ مشترک، آرزوها و آینده مشترک در چارچوب سرزمینی واحد را بازتولید مینماید.سیاست سبک زندگی در واقع امری نهادی است، یعنی نهاد سربازی بهخودیخود واجد سبک خاصی از زندگی اجتماعی است؛ بنابراین نظام وظیفه در ایران بهمثابه یک نهاد، ویژگی عمومی نهادها را بهتمامی داراست. نخست اینکه؛ نظام وظیفه در کشور برآوردهکننده نیازهای اجتماعی است؛ نیازهایی مانند حفظ الگو، آموزش به سربازان برای زندگی در شرایط سخت و بحرانی، آموزش عملی نظم و انضباط اجتماعی که با پیوند دادن نظم و انضباط عینی (مانند یکدستی پوشش و وضعیت ظاهری نظامیان، رژه، تثبیت رفتار استاندارد و یکنواخت بهطور مثال: خبردار ایستادن در مقابل مافوق، حضور فیزیکی فوری زمانی که مافوق سرباز را فرامیخواند و...
) و نظم ذهنی؛ پایبندی به مفاهیم و ارزشهای مختص اجتماعی که سربازان در آن زندگی میکنند، آموزش وقتشناسی و تأکید بر اهمیت حیاتی آن در زندگی اجتماعی، ایجاد انگیزه روانی برای انجام فعالیت گروهی، ایجاد روحیه مشارکت، حل کردن «من فردی» در «مای اجتماعی»، ایجاد پیوند درونی و بیرونی بین نسل جدید و قدیم بهواسطه مفهوم وطن بهمنظور درونی کردن ارزش پاسداری از میهن این کنش رفتاری در چارچوب نظریه تمایز بوردیو، سرمایه نمادین محسوب میگردد و فرایند ملت شدن را در بستری نهادی تسهیل میکند.دومین خصوصیت نهادها مشارکت دادن اعضا در ارزشهای غایی جامعه است. این مهم در نظام وظیفه با تعیین هدف و آرمان مشترک مطابق با ارزشهای دیرپای جامعه (که پاسداری از ارزشهای ایرانی – اسلامی است) و بسیج سربازان در جهت نیل به آن صورت میپذیرد. سومین ویژگی نهاد پایداری نسبی است. نظام وظیفه در ایران از زمان تشکیل آن بهعنوان یک نهاد مدرن دارای ثبات و پایداری بوده، علیرغم اینکه در مقاطعی جزییات قوانین آن تبصرههای خاصی را پذیرفته، اما در مجموع الگوی ثابت رفتار سازمانی را در پیش گرفته است و طوفان انقلاب اسلامی هم در آن تغییری ایجاد نکرد.چهارم اینکه اگر یک نهاد در جامعه دستخوش تغییر شود، دیگر نهادها نیز به تبعیت از آن دچار تغییر و تحول خواهند شد، که اگر این امر در مورد نظاموظیفه رخ دهد، نهادهای اقتصادی، سیاسی و آموزشی پرورشی در کشور دچار تغییر و تحول خواهند شد.
ویژگی پنجم دارا بودن شبکهای از هنجارها و ارزشهای خاص نهادی علیرغم وابستگی متقابل نهادها با یکدیگر است؛ یعنی با وجودی اینکه نظام وظیفه در ایران هنجارها و ارزشهای غالب جامعه را در درون افراد نهادینه میکند اما ارزشهای خاص خود را نیز (مانند وقع نهادن به تمرینات جسمی و فیزیکی با بالا نگاهداشتن روحیه نظامیگری حتی در شرایط صلح، تأکید بر فرمانبرداری، ترجیح نظامیگری بر شخصیگری) میپروراندآخرین ویژگی نهاد عبارت است از اینکه آرمانهای یک نهاد را معمولاً بخش عظیمی از اعضای جامعه– چه در آن مشارکت داشته باشند و چه نداشته باشند- پذیرفتهاند. خانوادههای ایرانی در طول زمان ارزشهایی را که نظاموظیفه به آن پایبند است را پذیرفتهاند (برای مثال؛ برنامهریزی که خانواده ایرانی برای آینده فرزندان خود انجام میدهد معمولاً دارای الگوی ثابت و تکرارشوندهای از این قرار است: (تحصیل- انجام خدمت سربازی- پیدا کردن شغل – ازدواج)؛ این الگو فرم صوری رفتار سنتی خانوادههای ایرانی است. دوران سربازی موقعیت خاص و استثنایی است که باید سربازان در کنار فعالیتهای نظامی و انتظامی در زمینه آموزش مهارتهای زندگی و سبک صحیح زندگی نیز مهارت لازم را کسب نمایند، تا بتوانند در مرحله بعدی زندگی سازنده و موفق باشند.سبک زندگی سربازی از آییننامه آموزشی سربازان در راستای تبیین مناسک سربازی ایضاح میگردد.
مطابق آییننامه آموزشی انفرادی ویژه سربازان در ارتش، برنامهای تفصیلی جهت اجرا مصوب گردیده است؛ در آموزش سبک زندگی سربازی برنامههای ذیل اجرایی میگردد:-آموزش آییننامه (انضباطی-پادگانی نگهبانی پاسداری) و آییننامه دادرسی؛-آموزش مشق صف و تمرین رژه (حرکت انفرادی بدون تفنگ-مشق سلام دادن و ادای احترامات نظامی- حرکات انفرادی اجتماعی در نظام جمع)؛-آموزش فرهنگی (فلسفه خدمت سربازی-فرهنگ سازمانی-آشنایی با دفاع مقدس-خلاقیت-آداب اجتماعی)؛-آموزش عقیدتی (آموزش احکام-آموزش اخلاق اسلامی-هدایت سیاسی و دانش سیاسی)با اجرای برنامههای آموزشی و اجرای برنامه زندگی شبانهروزی سربازان موسوم به برنامه سین، سبک خاصی از زندگی اجتماعی موسوم به سبک زندگی سربازی وجود دارد که جزیی مهم از برنامه جامعهپذیری سربازانی است که شهروندان کشور را تشکیل میدهند.در غالب کشورهای جهان که پس از عبور از وضعیت استعماری قرن نوزدهم قدم در راه استقلال نهادند، ابتدا نهاد دولت مدرن در این کشورها با بهرهگیری از تجربه غرب شکل گرفت؛ سپس دولت مستقر با بهرهگیری از نظم آهنین نهاد ارتش و تغییر در سبک زندگی مشمولان جوان، آنان را آماده مشارکت در فرایند ملتسازی کرد. بهاینترتیب هنجارپذیری ملی مستلزم تربیت مشمولان جوان در نهاد ارتش بهمثابه مدرسه ملت و در واقع پیشبرد فرایند ملتسازی بود. سبک زندگی سربازی و اجرای دقیق برنامههای آن گامی اساسی در مسیر فرایند ملتسازی است.
سوم- سیاستهای نیروی انسانی سربازی در ارتش سرباز در نهاد ارتش در قالب یک نهاد رسمی به انجاموظیفه میپردازد نهاد ارتش یک سازمان رسمی دارای ویژگی «ساختار دقیق فعالیت، بقا و دوام سازمان و رشد و پویایی سازمانی است» (منوریان، 1378: 7). اهمیت نیروی انسانی برای سازمان بسیار زیاد است اگر چنین نباشد کل برنامههای سازمان از بین میرود، چون مهمترین بخش دارایی سازمان همان نیروی انسانی است. بنابراین مطلوبیت سیاستهای نیروی انسانی در ارتشو هدفدار بودن آن از اهمیت برخوردار است. سیاستگذاری خدمت سربازی در ایران با نهاد دولت و بهصورت Top-down آغاز شد. شماری از تاریخدانان و متخصصین علوم سیاسی بیان میدارند که اجباری کردن خدمت سربازی بهطور موفق نیازمند دولت مرکزی قدرتمند و برحق است. دولت مرکزی با محبوبیت محدود و دستگاههای سیاسی ضعیف، طی اجرای طرح خدمت اجباری با مقاومت گسترده افراد روبهرو خواهد شد که قادر به مبارزه با سلطه قانونی دولت هستند. اکثر دولتهای قدرتمند به دلیل نبود همبستگی ملی قادر به گردآوردن مردان جوان جهت خدمت به کشور نیستند.حتی با وجود حمایت قابل توجه عموم مردم نهادینه کردن خدمت اجباری نیازمند دستگاههای اجرایی گسترده جهت شناسایی، فراخواندن و گردآوردن مردان قادر به مبارزه است؛ بنابراین گسترش شبکه راهها جهت اجرای سیاستهای نیروی انسانی ارتش و فراخوان و گردآوری مشمولان جوان یک ضرورت است زیرا منجر به گسترش اقتدار دولت بر اقوام و گروههای مختلف جامعه میگردد.
از طرف دیگر، وضعیت فرهنگی اجتماعی در ایران و الگوی تعامل جامعه ایرانی با پدیده دولت در شکلگیری چگونگی خدمت سربازی نیز مؤثر بوده است؛ ارتش در دوران پهلوی اول عرصه مهم این تحولات بود اجرای قانون سربازی و توسعه سازمان قشون متحدالشکل مستلزم جذب نیروی انسانی در گستره ملی از جوانان ایرانی بدون توجه به منطقه یا ایل آنان بود. این امر نیازمند آمار دقیقی از افراد کشور بود و به همین دلیل ادارهای به نام "اداره کل احصاییه و سجل احوال" تشکیل شد و برای تعیین تعداد جمعیت کشور و ثبتاحوال آنان نیز قانونی به تصویب مجلس شورای ملی رسید.با تصویب قانون اجباری، دایره سربازگیری و نظام اجباری نیز در نهاد ارتش تأسیس شد. در سال 1313خ، هفده منطقه سربازگیری در کشور ایجاد شد (تاریخ ارتش نوین ایران،2015: 154)؛ به این ترتیب اجرای قانون سربازگیری اقدامی جهشی در راستای نوسازی و نقطه عزیمت نهادسازی گسترده در ایران بود؛ زیرا جذب نیروی انسانی به ارتش در گستره ملی شتابی در خور پیدا نموده و دوسوم نیروی انسانی سرباز بهاینترتیب تأمین شد، همچنین سازمانهایی جهت ثبت دقیق آمار جمعیتی کشور ایجاد گردید. خدمت سربازی در ایران باید بر تضاد تاریخی دولت-ملت غلبه مییافت.نقدی که بر حکومت پهلوی اول وارد است این بود که روند تشکیل دولت جدید را بر روی گسل تاریخی دولت و ملت به شکل متضادی به پیش برد. یک روی سکه اقدامات او به تقویت دولت مرکزی و بهموازات آن رشد آگاهیهای افراد از هویت ملی انجامید.
پهلوی اول با تقویت ارتش و شبکه ارتباطی راهها در نقاط مختلف کشور و از جمله ایجاد راهآهن سراسری امکان دسترسی به نقاط مختلف را فراهم کرد این اقدامات باعث افزایش آگاهی ایرانیان از هویت مشترک خویش گردید؛ زیرا تا پیش از آن وطن در میان توده مردم معنای شهر و دیار داشت.بنابراین ملاحظه میگردد که سیاست جذب و آموزش نیروی انسانی وظیفه در یک قرن اخیر در ایران چگونه منجر به توسعه ساختارهای بوروکراتیک، توسعه راهها و مدرن شدن ساختار کلی کشور گردیده است.با پیروزی انقلاب اسلامی و تغییراتی که در ساختار نظام سیاسی به وجود آمد، کانون وفاداری سربازان از نظام استبدادی پیشین به نظام جمهوری اسلامی ایران تغییر یافت اما سیاست جذب و آموزش سرباز به لحاظ شکلی و محتوایی تغییر چندانی نکرد. برای نیروی انسانی وظیفه در قانون اجا مصوب مجلس شورای اسلامی و همچنین آییننامه ارتش جمهوری اسلامی ایران وظایف و اهدافی تعیین گردیده است که از اهمیت برخوردار است.ماده 7 (بند ز) قانون اجا- آماده کردن مردم برای دفاع مسلحانه از کشور و نظام جمهوری اسلامی در چارچوب قانون خدمت وظیفه عمومی.ماده 26 قانون اجا- پرسنل وظیفه کسانی هستند که مطابق قانون خدمت وظیفه عمومی در یکی از دورههای ضرورت، احتیاط یا ذخیره مشغول خدمت میباشند.-ماده ب آییننامه رزم انفرادی ارتش: کارکنان وظیفه بهعنوان نیروهای رزمنده خط مقدم، مجری طرحهای تاکتیکی ردههای بالاتر هستند و چنانچه کارآزموده، بامهارت و باانگیزه باشند میتوانند طرحها را به موفقیت برسانند.
- اهداف آموزش رزم انفرادیبند ب- ایجاد نظم و انضباط با روحیه انقلابی و سلحشوری، تقویت بنیه (فکری، روحی، فرهنگی و جسمی) کارکنان وظیفه برای آمادگی زندگی در شرایط سخت نظامیبند و: فراگیری و آموزش قوانین، مقررات و آییننامههای نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایرانبند ز: تقویت ایمان و اعتقاد دینی و تعهد عملی به نظام مقدس جمهوری اسلامی ایرانبند ح: تبلیغ و ترویج روحیه وفاداری، حماسه و رزم پاسداری از کشور جمهوری اسلامی ایرانجذب نیروی انسانی وظیفه بر اساس قوانین مصوب بر عهده نیروی انتظامی (سازمان وظیفه ناجا) است. نیروی انسانی جذبشده فارغ از دین، مذهب، قومیت و فقط بر اساس ویژگی مشترک ملیت ایرانی جذب میگردند. نیروی انسانی جذبشده بر اساس نظام تقسیمات کشوری ارتش، جذب پادگانهای آموزشی ارتش گردیده و به مدت دو ماه تحت آموزش شبانهروزی رزم انفرادی و آیین زندگی نظامی قرار میگیرند.سپس در فرایند نقل و انتقالات جذب پادگانها و پایگاههای مختلف ارتش در نیروهای زمینی، هوایی و دریایی در سراسر کشور میگردند. بهاینترتیب استفاده از نیروی انسانی در سطح ملی با این الگوی جذب، آموزش و مهارتپذیری بخش مهمی از فرایند ملتسازی در ایران طی یک صد سال گذشته بوده است.سیاستهای نیروی انسانی در خدمت سربازی با توجه به جغرافیا و جمعیت و اقلیم آبوهوایی ایران اهمیتی مضاعف در راستای فرایند ملتسازی مییابد. موقعیت جغرافیایی ایران به شکل متضادی هم باعث حفظ هویت ملی ایرانیان شده و هم در میان عوام موجب بیخبری آنها از یکدیگر بوده است.
ایران بارها در طول تاریخ خود مورد تهاجم قرار گرفته و قرنها زیر کنترل و نظارت مهاجمان خارجی اداره شده است؛ اما باوجود همه این تهاجمها خصلت فرهنگ و تاریخ قوم ایرانی در شکل خاص و منحصربهفردش محفوظ مانده است (کاتم، 1371: 89)بی تردید حفظ استقلال و ویژگیهای ملی ایران ناشی از همین انزوا و جدا افتادن آن بوده است (دنیسون راس، ایران و ایرانیان: 29). هرچند در مواردی توان جلوگیری از هجوم امواج انسانی به فلات ایران نبود، اما وضعیت اقلیمی و جغرافیایی آن، از عوامل مؤثر دفاعی به شمار میرفته و در این زمینه تنها تهاجمهای بزرگ پردامنه موفق بودهاند. اگر فلات ایران از چنان وضعیت جغرافیایی برخوردار نبود شمار تهاجمات موفقیتآمیز میتوانست خیلی بیشتر از اینها باشد و در نتیجه فرهنگ و تداوم تاریخی این سرزمین نیز از میان میرفت (کاتم، 1371: 37).درعینحال همین جداافتادگی و ناتوانی در برقراری ارتباط و مسافرت بین نقاط مختلف میتوانستند در جهت خلاف ملتسازی عمل کند. بدین معنا که اهالی نقاط مختلف ایران نمیتوانستد میان یکدیگر ارتباط برقرار کرده و همدلی ایجاد کنند؛ بنابراین گسترش راههای ارتباطی در راستای تأمین نیروی انسانی سرباز این خلأ را پر میکرد. خدمت سربازی بهواسطه اعزام سربازان به نقاط مختلف کشور به تقویت آگاهی ملی کمک میکرد.
سربازان عشیره ای و روستایی ارتش جدید، که غالباً تا پیش از ورود به خدمت سربازی، تنها با حدود و مرزهای سیاسی- فرهنگی منطقه خود و احیاناً مناطق هم جوار آشنا شده بودند، با حضور در ارتش و خدمت در مناطقی بسیار دورتر از منطقه بومی خود و نیز آشنایی با مرزهای سرزمینی ایران و پاسداری از آن بیشازپیش با تصویر ایران در قالب یک دولت – ملت آشنا شدند آن ها همچنین در پادگان ها و سربازخانه های ارتش در نواحی مختلف با جغرافیای سایر مناطق آشنا شده و به تصوری عینی تر از میهن خود، ایران دست پیدا می کردند.- تجزیه و تحلیل محیط تحقیقخدمت سربازی هم مرتبط با نهاد جامعه است و هم مرتبط با نهاد مدرن ارتش، بنابراین ضمن ارتباط با وضعیت فرهنگی اجتماعی یک کشور است، با نهاد حاکمیت نیز ارتباط دارد. تاریخ خدمت سربازی ناظر بر مدرن بودن مقوله اجتماعی سربازی است؛ بنابراین مدرنیزاسیون و پدیده ملتسازی به مفهوم مدرن آن در خاورمیانه با سازمان ارتش و نهاد سربازی ارتباط وثیق دارد. فرض اصلی مقاله مبنی بر این است که نهاد سربازی در ایران مقوم پدیده ملتسازی در ایران معاصر است.مطابق ادبیات پژوهش اجزا اصلی مقوم ملت عبارتاند از: محدوده جغرافیایی واحد تحت تابعیت نظام سیاسی حول محور منافع ملی مشترک، احساس تعلق معنوی به تاریخ و فرهنگ و زبان مشترک، تعلق به اسطورهها و سرزمین تاریخی و خاطرههای تاریخی مشترک، انگیزه فداکاری دوشبهدوش برای حال و آینده، همزیستی مسالمتآمیز، زبان و هنجارهای فرهنگی مشترک.
شرط اصلی تداوم و حیات پدیدهای به نام ملت اجرای سیاستهای اجتماعی ملتساز و مقوم ملت است؛ زیرا تمام اجزا مقوم پدیده ملت معرف ارگانیکی بودن این پدیده اجتماعی و انسانی است ارگانیسمها در صورت عدم دریافت تغییرات مشمول مرگ میگردند.مطابق پژوهش حاضر سیاست اجتماعی خدمت سربازی در راستای ملتسازی در قرن معاصر ایران عمل کرده است. بر اساس روش تحقیق دادهبنیاد سه بعد اصلی سیاستگذاری خدمت سربازی (سیاست آموزشی، سبک زندگی و نیروی انسانی) برای ملتسازی در ایران مؤثر هستند اگر این سه بعد دستهای از شرایط باشند که رویهمرفته کافی برای وقوع پدیده ملتسازی در ایران باشد.سه بعد اصلی سیاستهای خدمت سربازی که در راستای پدیده ملتسازی مؤثر بوده است مطابق ادبیات پژوهش کارکردهای ملتسازی به شرح ذیل را داشته است که در جدول بر اساس ابعاد، گزارههای استخراجی و مفاهیم استخراجی تبیین میگردد. مطابق جدول سیاستهای خدمت سربازی منجر به تولید مفاهیمی میگردد که مقوم فرایند ملتسازی در ایران است:متغیر مستقلمتغیر وابستهسیاستگذاری خدمت سربازیابعادگزارههای استخراجیمفاهیم استخراجیملتسازی در ایرانسیاستهای آموزشی1. ارتش بهمثابه مدرسه بزرگ ملت به آموزش مقدماتی و تخصصی سربازان میپردازد؛ 2. وحدت رویه آموزشی از عناصر مقوم انضباط در سازمان ارتش است؛ 3. شهروندان آموزشدیده ارتش میتوانند در راستای تقویت انسجام ملی موثر باشند؛ 4. زبان مشترک آموزشی فارسی در ارتش از اجزا اصلی پدیده ملت است؛5.
ترکیب جغرافیایی پادگانهای آموزشی ارتش در نقاط مختلف کشور مقوم امنیت ملی و در راستای مدرنیزه کردن بخشهای جغرافیایی مختلف کشور است؛ 6 آموزشهای تخصصی سربازان در ارتش ناظر بر تقسیمکار و تخصصی شدن امور در نهاد ارتش است و تخصصی شدن امور یکی از ویژگیهای دولت و ملت مدرن است؛ 7. وحدت فرماندهی و انضباط جمعی یکانهای سربازی روح انسجام اجتماعی را تقویت میکند و انسجام اجتماعی از لوازم تحقق پدیده ملت است؛ 8. آموزش سربازی هنجارسازی مشترک سازمانی مینماید و هنجار مشترک از ابعاد تعریف ملت مدرن است.- ارتش مدرسه ملت- زبان مشترک آموزشی- زبان مشترک تخصصی- زبان مشترک معنایی و فرهنگی- تربیت ملی جوانان- جامعهپذیری سربازی-وحدت رویه در سیاست آموزشی- آموزش موسیقی ملی سیاستهای سبک زندگی1. زندگی در شرایط سخت،انضباط و وقتشناسی، پایبندی به شرافت سربازی، ایجاد روحیه مشارکتی، درونی کردن ارزش و انگیزه پاسداری از وطن و همچنین آموزش سبک زندگی از اجزا سیاستهای سبک زندگی سربازی است؛ 2. اجرای مناسک زندگی سربازی مانند احترام به پرچم ملی و اجرای مراسم صبحگاه و شامگاه، و اجرای دقیق برنامه سین در راستای سیاست سبک زندگی اجرا میگردد؛ 3. همه اجزا مناسک و سبک زندگی سربازی در قالب سرمایه نمادین اجتماعی قابل تعریف است. تجمیع سرمایه نمادین از ویژگیهای جامعه همبسته و منسجم است و جامعه همبسته نمادی از ملت تحققیافته است؛ 4.
همزیستی مسالمتآمیز از اجزا اصلی تعریف مدرن ملت است، و سبک زندگی مشارکتی سربازی در راستای پدیده ملتسازی است؛ 5 ارتباطات زبانی و لباس همسان سربازی از اجزاء سبک زندگی سربازی محسوب میگردد؛ 6. احترام به واژگان و نمادها در ارتباطات زبانی و همچنین تقسیمکار سازمانی سربازان نشان سازماندهی در بستر دولت و ملت مدرن است.- سبک زندگی پادگانی- عادتواره سربازی- سرمایه نمادین- لباس همسان نظامی-ارتباطات زبانی سربازی- علائم سربازی- آموزش نظم و انضباط اجتماعی- تثبیت رفتار استاندارد- نظم ذهنی- پایبندی به ارزشهای اجتماعی-آموزش وقتشناسی- انگیزه انجام فعالیت گروهی- روحیه مشارکت- پیوند نسلها بهواسطه مفهوم ملت- درونی کردن ارزش پاسداری از وطنسیاستهای نیروی انسانی1. جذب نیروی انسانی سرباز در گستره ملی انجام میگردید؛ 2. برای جذب نیروی انسانی سرباز در گستره ملی باید نظام ثبتاحوال و همچنین شبکه گسترده راهها در سراسر کشور ایجاد و توسعه مییافت؛ 3. جذب نیروی انسانی سرباز به توسعه ساختار بوروکراتیک منجر گردید؛ 4. مردم برای دفاع مسلحانه از کشور آمادگی دفاع پیدا مینمایند. همچنین در قالب سازمان رزمی ارتش آمادگی لازم برای اجرای طرحهای تاکتیکی محوله از ردههای بالاتر را پیدا مینمایند؛ 5. سربازان ضمن آموزش و عمل به انضباط سربازی از روحیه سلحشوری برخوردار میگردند؛ 6. یگانهای جمعی سربازی تحت آموزش و فراگیری قوانین، مقررات و آییننامهای سازمانی قرار میگیرند؛ 7.
نقلوانتقال سربازان از مهمترین ویژگیهای سیاست نیروی انسانی سربازی است، سربازان از قومیتهای مختلف تحت آموزش قرار میگرفتند؛ بنابراین سیاست وحدت ملی در عین تکثر قومیتی و گویشی شکل میگرفت- توسعه شبکه راهها- توسعه بوروکراسی-فراگیریقوانینو مقررات–آمادهسازینیروی انسانی برای دفاع ملیمطابق جدول صفحه قبل تبیین ابعاد سیاستگذاری خدمت سربازی منجر به استخراج گزارهها و به همین ترتیب مفاهیمی میگردد که مؤثر بر پدیده ملتسازی در ایران میباشند. مدل مفهومی نهایی پژوهش در صفحه بعد ترسیم گردیده است. نتیجهگیریضعف انباشت ادبیات نظری در حوزه پژوهشهای سیاستگذاری از ویژگیهای سیاستپژوهی امروز است؛ پژوهش حاضر نقش سیاستهای خدمت سربازی در فرایند ملتسازی در ایران را طرح کرد، سپس بر اساس روش نظریهپردازی دادهبنیاد به تعریف ابعاد سیاستهای خدمت سربازی در سه مقوله اصلی سیاستهای آموزشی خدمت سربازی، سیاستهای سبک زندگی خدمت سربازی و سیاستهای نیروی انسانی خدمت سربازی، مبادرت ورزید. سپس با بهرهگیری از فکتهای تاریخی و استفاده از ابزار مطالعات کتابخانهای و اسناد و مدارک موجود به شناسایی شاخصهای متغیرهای وابسته (ملتسازی در ایران) و مستقل (سیاستهای خدمت سربازی) میپردازد.محقق با تکیه بر عقل، منطق و استدلال و با رویکرد کیفی به تبیین اثرگذاری متغیر مستقل (سیاستهای خدمت سربازی) بر متغیر وابسته (فرایند ملتسازی در ایران) میپردازد.
مطابق پژوهش حاضر ملت پدیدهای ارگانیکی است و لذا تغییر و تحول دارد، همچنین نهاد سربازی نیز بهمثابه یک ارگانیسم زنده از ماهیت تغییرپذیری برخوردار است؛ بنابراین روند پژوهش ایضاح اثرگذاری سیاستهای خدمت سربازی بر شکلگیری و فرایند ملتسازی است و این اثرگذاری در حال و آینده نیز ماهیت خود را حفظ خواهد کردمناسب با تغییر و تحولات فرهنگی در یک اجتماع ملی، تغییر در سیاستهای خدمت سربازی نیز ضرورت دارد، ناهمزمانی در تغییرات این دو نهاد احتمالاً گسستها و شکافهای دولت و ملت و ناکارآمدیهای سیاستی و ملی را میتواند در پی داشته باشد.مراجعمنابعالف) فارسی- آبراهامیان، یرواند. (1389). ایران بین دو انقلاب، ترجمه احمد گلمحمدی و محمدابراهیم فتاحی، چاپ شانزدهم، تهران: نشر نی.- - آییننامه آموزشی سربازی. (1386). تهران: معاونت آموزش و تربیت ارتش جمهوری اسلامی ایران.- اشتریان، کیومرث. (1388). متغیرهای استراتژیک در سیاستگذاری فرهنگی، چاپ اول، تهران: نشر میزان.- اشتراوس، انسلم و کوربین، جولیت. (1387). اصول روش تحقیق کیفی، ترجمه: بیوک محمدی، چاپ دوم، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی.- آدمیت، فریدون. (1385). اندیشه ترقی، چاپ سوم، تهران: انتشارات خوارزمی.- آگبرن، ویلیام و نیمکوف، مایر. (1357). زمینه جامعهشناسی، ترجمه امیرحسین آریانپور، چاپ اول، تهران: انتشارات امیرکبیر.- الوانی، سید مهدی. (1391). فرایند خطمشیگذاری عمومی، چاپ نهم، تهران: دانشگاه علامه طباطبائی.- بیانی، خانبابا. (1353).
تاریخ نظامی ایران، چاپ اول، تهران: چاپخانه ستاد ارتش- تانسی، استیون. (1390). مقدمات سیاست، ترجمه هرمز همایونپور، چاپ اول، تهران: نشر نی.- تاریخ ارتش نوین ایران (جلد یکم1320-1300)، پدیدآورنده: ستاد بزرگ ارتشتاران، رده 2ت9 الف/55،7؛ کتابخانه بنیاد دایرهالمعارف اسلامی؛ تهران، ثبت 2015.- تیلی، چارلز. (1383). انقلابهای اروپایی، ترجمه بهالدین بازرگانی گیلانی، چاپ اول، تهران: نشر کویر.- حافظنیا، محمدرضا. (1391). روش تحقیق در علوم انسانی، چاپ بیستم، تهران: انتشارات سمت.- جنیر، جولیان. (1380). خاستگاه آگاهی در فروپاشی ذهن دوجایگاهی ترجمه خسرو پارسا و شیوا دولتآبادی، چاپ پنجم، تهران: انتشارات آگاه.- شعبانی، حسن. (1381). مهارتهای آموزشی و پرورشی، چاپ یازدهم، تهران: انتشارات سمت.- دهخدا، علیاکبر. (1377). فرهنگ لغت 16 جلدی، چاپ دوم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.- عاقلی، باقر. (1380). شرححال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران، چاپ اول، تهران: نشر علم.- عالم، عبدالرحمن. (1377). بنیادهای علم سیاست، چاپ چهاردهم، تهران: نشر نی.- علیبابایی، غلامرضا. (1382). تاریخ ارتش ایران از هخامنشی تا پهلوی، چاپ اول، تهران: انتشارات آشیان.- دانشفرد، کرامتالله. (1389). فرایند خطمشیگذاری عمومی، چاپ اول، تهران: انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی.- دلاکامپانی، کریستیان. (1380). فلسفه سیاست در جهان معاصر ترجمه بزرگ نادرزاد، چاپ اول، تهران: نشر هرمس.- فربد، ناصر. (1383).
نقش ارتش در تحولات تاریخی ایران، چاپ اول، تهران: انتشارات کومش- فرمانفرماییان، حافظ. (1370). خاطرات سیاسی میرزا امینالدوله، چاپ اول، تهران: انتشارات امیرکبیر.- فکوهی، ناصر. (1390). تاریخ اندیشه و نظریههای انسانشناسی، چاپ هفتم، تهران: نشر نی.- کاتم، ریچارد. (1371). ناسیونالیسم در ایران، ترجمه فرشته سرلک، چاپ اول، تهران: نشر گفتار.- کرنیک، فرانتس. (1387). علوم اجتماعی و ارتش، ترجمه محمد مظلوم خراسانی، چاپ اول، مشهد: انتشارات دانشگاه فردوسی.- کمالی، مسعود. (1381). جامعه مدنی، دولت و نوسازی در ایران، ترجمه کمال پولادی، چاپ اول، تهران: انتشارات مرکز بازشناسی اسلام و ایران- کرونین، استفانی. (1377). ارتش و تشکیل حکومت پهلوی، ترجمه غلامرضا علی بابایی، چاپ اول، تهران: انتشارات خجسته.- کریژل، بلاندین. (1380). درسنامههای فلسفه سیاسی، ترجمه عبدالوهاب احمدی، چاپ اول، تهران: انتشارات فرهنگ و اندیشه.- هالستی، کی.جی. (1380). مبانی تحلیل سیاست بینالملل، ترجمه بهرام مستقیمی و مسعود طارمسری، چاپ دوم، تهران: انتشارات دفتر مطالعات سیاسی و بینالمللی.- هاولت، ام. رامش و پرل، آنتونی. (1394). مطالعه خطمشی عمومی، ترجمه عباس منوریان و ابراهیم گلشن، چاپ اول، تهران: انتشارات کتاب مهربان.- لیتل، دانیل. (1373). تبیین در علوم اجتماعی، ترجمه عبدالکریم سروش، چاپ اول، تهران: نشر صراط.- همایون کاتوزیان، محمدعلی. (1381). اقتصاد سیاسی ایران، ترجمه محمدرضا نفیسی و کامبیز عزیزی، چاپ هشتم، تهران: نشر مرکز.
- مارش، دیوید و استوکر، جری (1378). روش و نظریه در علوم سیاسی ترجمه امیرمحمد حاجییوسفی؛ تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.- معتضد تهرانی، خسرو. (1385). یکصد سال فراز و فرود نیروی انتظامی در ایران، چاپ اول، تهران: سازمان تحقیقات و مطالعات نیروی انتظامی.- ملکمحمدی، حمیدرضا. (1391). جزوه درسی سیاستگذاری عمومی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی.- منشی، نصرالله بن محمد بن عبدالحمید. (1390). کلیله و دمنه، تصحیح عبدالعظیم قریب، چاپ اول، تهران: انتشارات مهتاب.- منصوریان، یزدان. (1386). «گراندد تئوری چیست و چه کاربردی دارد»، همایش علم اطلاعات و جامعه اطلاعاتی، دانشگاه اصفهان.- منوریان، عباس. (1378). طراحی ساختار سازمانی، چاپ اول، تهران: انتشارات مرکز آموزش مدیریت دولتی.- مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی سوم، 423.- نرسیسیانس، امیلیا. (1385). انسان، نشانه، فرهنگ، چاپ اول، تهران: نشر افکار.– ورجاوند، پرویز. (1378). زبان فارسی عامل بنیادین وحدت و پویایی حوزه فرهنگ ایران، چاپ اول، تهران: شرکت فرهنگی انتشاراتی فروهر.- یعقوبخان، میرزا. (1290 ق). افزایش ثروت (طرح اصلاحات بهصورت عریضهنامه به ناصرالدینشاه)، چاپ اسلامبول.ب) انگلیسی- Abrahamian, Ervand. (1983), Iran between Two Revelation, Princeton: Princeton University Press.- Malcolm, John. (1815), The History of Persia, London: Cambridge Book.- James, Morier.
(1812), A Journey through Persia, Armenia and Asia Minor, This Elibron Classics Title is a Reprint of the Original Edition Published by Longman, Hurst, Rees, Orme, and Brown, London- Landau, M. (1979), Political Theory and Political Science: Studies in the Methodology of Political Inquiry, Brighton: Harvester press.- Anthony D. Smith. (2004), “Nationalism. Theory, Ideology, History, Polity Press”, The Canadian Journal of Sociology, Volume 29, Number 1, Winter.- Kavanagh, Dennis. (1991), “Why Political Science Needs History”, Political Studies, Volume. 39, Issue 3, September.- Neuman, Lawrence. (1977), Social Research Methods: Qualitative and Qquantitative Appraocheh 3d, ed. Boston: Allyn and Baconنویسندگان:علی ایمانی: جهاد دانشگاهیعلی اصغر قاسمی: دانشگاه خوارزمیفصلنامه پژوهش های راهبردی سیاست شماره 18انتهای متن/.
00:29 - 8 خرداد 1396
95 بازدید
1 پاسخ