شکوفایی وقف در ایران با حکم شجاعانه امام خمینی/ کارکرد وقف هدایت سرمایه به سمت عدالت اجتماعی است
معاون فرهنگی اجتماعی سازمان اوقاف در گفتوگوی تفصیلی به مقوله وقف قبل و بعد از انقلاب اسلامی، احیای وقف با حکم امام خمینی (ره) و ایجاد ساختار سازمان اوقاف، موقوفات پس از انقلاب اسلامی اشاره کرد.
گروه جامعه خبرگزاری فارس: حجت الاسلام و المسلمین احمد شرفخانی، معاون فرهنگی و اجتماعی سازمان اوقاف و امور خیریه با حضور در خبرگزاری فارس در آستانه انقلاب اسلامی، با حضور در محل خبرگزاری فارس گفتوگوی تفصیلی با خبرنگاران این خبرگزاری انجام داد. وی در این گفتگو به مباحث مهمی در حوزه سیر تاریخی فرهنگ وقف، فراز و فرودهای ترویج وقف در ایران، کارکرد وقف در توسعه عدالت اجتماعی و وجود چندین موقوفه خاص در حوزه احیای ارزشهای انقلاب اسلامی و اندیشههای امام خمینی(ره) اشاره کرد.حجتالاسلام احمد شرفخانی ضمن تبریک ایامالله دهه فجر و سالروز پیروزی انقلاب اسلامی ایران، گفت: خوشحالیم که در ورود به چهلمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی به خبرگزاری فارس که خبرگزاری برتر ایران و همواره ارزشگرا بوده است آمدهام و معتقدم که این خبرگزاری همواره بر اساس منویات حضرت امام خمینی و مقام معظم رهبری حرکت کرده است. دوران پهلویها؛ بدترین دوران تاریخ وقفوی با اشاره به پیشینه وقف افزود: باید در ابتدا نگاه تاریخی به وقف داشته باشیم که بر همین اساس باید اعلام کرد که وقف در سیره اهل بیت جایگاه ویژهای داشته و در ایران در دورههای مختلف نگاه خاص به آن بوده و در هر دوره بر اساس شرایط به آن مینگریستند.
معاون فرهنگی اجتماعی سازمان اوقاف و امور خیریه تصریح کرد: دوره صفویه دوران شکوفایی وقف بوده است که علت اصلی آن عبارت است از آنکه در هر دورهای حاکمیت علاقهمند به مبانی دینی بوده، به دنبال احیای احکام الهی و اسلامی هم بوده است وی اظهار داشت: در دورههای مختلف برخی پادشاهان ایرانی اگر اقدامی علیه وقف انجام داده بودند با این حال تلاش میکردند مسجد یا کلیسا و یا یک کاروانسرا یا حداقل یک موضوع با ساختار وقفی را بنا گذاشته و به نام خود ثبت کنند. حجتالاسلام شرفخانی تصریح کرد: بدترین دوران تاریخ در موضوع وقف دوران پهلوی است.وی گفت: اقدامات رضاخان ملعون، علیه اسلام و شعائر اسلامی انجام داده که در برخی امور البته به نتیجه نرسیده است ولی دنبال آن بوده ساختار مردمی یعنی ساختار زنده و احیاکننده شعائر اسلامی را از بین ببرد به همین دلیل کوشید تا وقف را به عنوان پشتوانه آن تضعیف کرده و یا از بین ببرد.هوشمندی مردم در ایجاد موقوفات روضهخوانی علیه جنایت پهلویهامعاون فرهنگی اجتماعی سازمان اوقاف و امور خیریه افزود: رضاخان متوجه شد که بزرگترین پشتوانه اقتصادی در عرصه دینی، ساختار وقف است و به همین دلیل دستور داد موقوفاتی که در موضوعات خاص که منجر به احیای شعائر اسلامی در جامعه میشود با اقدامات مختلف از دست متولیان خارج شود و از آنها به عنوان املاک و منافع شخصی یا طایفهای استفاده کند.
حجتالاسلام شرفخانی تصریح کرد: اگر در دورهای رضاخان ملعون اعلام میکند که روضهخوانی و تعزیهخوانی ممنوع است مشاهده میکنیم که در همان دوران موقوفات بزرگی که در اختیار علما و متولیان بوده با روشهای مختلف غصب شده و به نام و یا در اختیار برخی افراد طایفه خود قرار گرفته است که این موضوع در تاریخ ثبت و ضبط استوی اظهار داشت: بعد از بررسیهای مختلف ما متوجه شدیم که در همان دوره مردم به دلیل حکم ظالمانه رضاخان علیه وقف حرکتی انقلابی و سیاسی برای توجه ویژه به وقف انجام دادهاند و از آن طرف که غصب اموال موقوفه روضهخوانی انجام و روضهخوانیها ممنوع میشود، مردم هم اموال خود را وقف روضهخوانی کرده و با این نگاه با حاکمیت ظالم مقابله میکنند و میکوشند تا بتوانند پرچم عزای اباعبداللهالحسین در کشور ماندگار شده و با این کار هوشمندی خاصی از خود به خرج دادهاند. معاون فرهنگی اجتماعی سازمان اوقاف و امور خیریه خاطرنشان کرد: از برخی از علمای بزرگ به شخصه شنیدهام که برخی افراد در آن زمان ضمن وقف تمام اموال خود برای روضهخوانی دلایل این کار یعنی اقدامات ظالمانه رضاخان علیه وقف را به صراحت در وقفنامه عنوان کردهاند.
غصب موقوفات به بهانه اصلاحات ارضیحجتالاسلام شرفخانی گفت: در دورهای هم به بهانه اصلاحات ارضی بزرگترین ظلم و جنایت به موقوفات انجام شد که البته در ظاهر این دستور و تصمیم محمدرضا شاه ملعون به مردم عنوان شده است اما در باطن به هیچ وجه به نفع مردم نبود چرا که کاملاً به ضرر آنها دین و تشیع بوده است وی افزود: حضرت امام خمینی (ره) هم در آن دوران به شدت مخالف اصلاحات ارضی بودهاند چرا که معتقد بودند در تمامی ابعاد حقوق وقف و موقوفات تضییع شده است.معاون فرهنگی اجتماعی سازمان اوقاف و امور خیریه تصریح کرد: این طور نبود که اجرای طرح اصلاحات ارضی منجر به از بین رفتن خانها شده و املاک در اختیار مردم قرار گرفته بود بلکه اتفاقاً طرح اصلاحات ارضی منجر به آن شد که افراد ضعیف، ضعیفتر شده و بدتر آن بود که پشتوانه دینی و ارزشی یعنی وقف از بین رفت به همین خاطر بزرگترین گرفتاری امروز ما در حال حاضر به ظلم محمد رضاخان به وقف به بهانه اصلاحات ارضی بازمیگردد چرا که وی با این کار تمام زمینهای موقوفهای که ارزشمند بوده را در اختیار خانها و یا افراد منتسب به طایفه خود قرار دادند و البته بخشهای بیارزشی از زمینها که از نظر مادی قیمتی نداشتند هم در این طرح به مردم واگذار شد.
فتوای بینظیر امام خمینی (ره) درباره وقف 73 روز بعد از پیروزی انقلابحجتالاسلام شرفخانی اظهار داشت: 73 روز بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران شاهد آن بودیم که حضرت امام خمینی (ره) فتوای بینظیر شجاعانهای را درباره وقف صادر کردند و یکی از بزرگان اعلام کرد که در آن ایام خدمت حضرت امام رسیدیم و ایشان مترصد صدور فتوا در خصوص وقف بودند که به حضرت امام (ره) گفتند در حال حاضر مصلحت اعلام و اجرای این فتوا نیست چرا که اگر این اقدام صورت گیرد، تعدادی از مردم که سند شخصی آن موقوفه را در اختیار دارند و در آنجا زندگی میکنند با نظام به مخالفت برمیخیزند لذا بهتر است حضرتعالی در خصوص صدور این فتوا تجدیدنظر کنید.وی گفت: حضرت امام خمینی (ره) در پاسخ این فرد فرمودند ما انقلاب کردیم که احکام اسلامی اجرایی شود و گفتند که اگر قرار باشد نسبت به این حکم الهی عقبنشینی کنند دیگر نیاز به انقلاب نبوده است لذا باید موقوفات به وقفیت خود باقی مانده و به وقف عمل شود. معاون فرهنگی اجتماعی سازمان اوقاف و امور خیریه افزود: فتوای شجاعانه حضرت امام خمینی (ره) 73روز بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران باعث شد که قوانین و ساختار سازمان اوقاف شکل بگیرد. این در حالی است که هنوز دولت موقت شکل نگرفته و مجلس خبرگان و ساختارهای حکومتی به وجود نیامده اما به دلیل اهمیت موضوع وقف حضرت امام (ره) این فتوا را صادر کرده و بلافاصله قوانین وقف نوشته شده و ساختار نهاد وقف در ایران طراحی شد.
شکوفایی وقف در ایران بعد از پیروزی انقلاب اسلامیحجتالاسلام شرفخانی تصریح کرد: در دوره پهلوی کمترین موقوفات در سابقه تاریخی کشور به ویژه در دوران محمدرضا شاه وجود دارد که علت اصلی آن عدم اطمینان مردم به ساختار حاکمیت بوده است حتی اگر وقفی هم انجام میشد این وقفنامه به صورت محرمانه در اختیار علما قرار می گرفت چرا که حاکمیت هر کجا متوجه میشد در جهت تضییع حقوق موقوفه وارد شده و آن را مصادره میکرد که این اقدام آنها برای آن صورت میگرفت که وقف پشتوانه دین محسوب میشد.وی اظهار داشت: بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، شاهد شکوفایی وقف در ایران هستیم و شاید در تاریخ کشورمان بهترین دوران وقف همین دوران بوده است هر چند که در دوران صفویه بیشترین موقوفات ایجاد و مردم از یکدیگر در انجام وقف پیشی میگرفتند تا بتوانند زمینی را تهیه کرده و وقف کنند.معاون فرهنگی اجتماعی سازمان اوقاف و امور خیریه اظهار داشت: در تاریخ برخی مناطق و شهرها وجود دارد که دیگر در آن شهر زمین غیرموقوفهای وجود نداشته تا مردم آن را خریداری و وقف کنند به همین دلیل مردم از زمینهای اطراف شهر خریداری کرده و آن را وقف میکردند یعنی هر کس در آن دوران میخواست کار خیری انجام دهد بر اساس ساختار وقف اقدام میکرد.حجتالاسلام شرفخانی خاطرنشان کرد: در هر دورهای پادشاهان سعی میکردند زمینی را تهیه و مسجد بزرگی را ساخته و نام خود را بر آن مسجد بگذارند که برای مثال صدام هم چنین کاری را انجام داده بود.
لزوم احیا فرهنگ وقف برای رفع نیازهای جامعهوی گفت: با فتوای حضرت امام خمینی (ره) شکوفایی وقف در ساختار جمهوری اسلامی ایران شکل گرفت که علاوه بر اداره و احیای موقوفات از بین رفته باید ساختار دیگری را در کشورمان طراحی کنیم تا بتوانیم موقوفات را با نگاه اقتصادی اداره کنیم تا درآمد بیشتری کسب شده و اجرای نیت امینانه به نحو احسن انجام شود که این موضوع نشان میدهد که اسلام مخالف ثروت نیست بلکه میکوشد عدالت ثروت و عدالت اجتماعی را در کشور اجرایی کند ضمن اینکه حتی مخالف تکاثر هم است و معتقدیم که ساختار وقف هدایت سرمایه و ثروت به سمت عدالت اجتماعی و استفاده همگان به صورت یکسان از منافع آن است معاون فرهنگی اجتماعی سازمان اوقاف و امور خیریه تصریح کرد: وقف به دنبال رفع نیاز جامعه است که در برخی نقاط نیاز آموزشی و در برخی نقاط نیاز دیگری مطرح است.حجتالاسلام شرفخانی افزود: بعد از پیروزی انقلاب اسلامی شاهد احیای بخش قابل توجهی از موقوفات غصب شده هستیم به طوری که در چند سال اخیر با یک تفاهمنامه منعقد شده با سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری مشکل 4 میلیون هکتار زمین وقفی در کشور حل شد که یک میلیون و 400 هزار هکتار از این زمینها که تعیین تکلیف قطعی و به نفع موفوقه شده است که البته این مشکل به همان دوران اصلاحات ارضی بازمیگردد. ضمن اینکه برخی روستاها هم در کشور بودند که به بهانه اصلاحات ارضی واگذار شدهاند.
وی تصریح کرد: مهمترین اتفاقی که بعد از پیروزی انقلاب اسلامی رخ داده احیای فرهنگ وقف بوده است که به نظر میرسد جدا از احیای موقوفه است که خیلی مهم نیست چرا که اگر در جامعه احیای فرهنگ وقف اجرایی شود هم موقوفات جدید ایجاد شده و هم نیات موقوفات اجرایی خواهد شد. همچنین تا زمانی که در جامعه فرهنگ وقف نهادینه نشود کاری صورت نخواهد گرفت و مردم هم برای احیای موقوفات وارد میدان نخواهند شد. متاسفانه برخی خواص جامعه حکم وقف را نمیداند معاون فرهنگی اجتماعی سازمان اوقاف و امور خیریه خاطرنشان کرد: بخشی از مشکل سرمایهگذاری در موقوفات و احیا، آن است که این فرهنگ و علاقهمندی به وقف در جامعه نهادینه نشده است ضمن اینکه چون حقوق موقوفات پرداخت نمیشود احیای موقوفات هم صورت نمیگیرد چرا که خواص جامعه حکم وقف را نمیداند. حجتالاسلام شرفخانی گفت: اگر احکام و فرهنگ وقف در جامعه جاری و ساری شود هیچ وقت پروندههای موقوفات در قوه قضاییه باز نشده و 20 یا 30 سال طول نمیکشد که ختم رسیدگی اعلام شود این در حالی است که منافع وقف برای عموم مردم است نه سازمان اوقاف.
وی خاطرنشان کرد: قبل از پیروزی انقلاب اسلامی صدقه در کشور جایگاهی نداشته در حالی که انفاق و احسان جایگاه داشته است و مردم در آن زمان به متکدیان پول میدادند اما بعد از پیروزی انقلاب اسلامی صدقه در کشور نهادینه شده است و حتی برخی از افرادی که اعتقادات دینی ضعیفی هم داشتند به صدقه اعتقاد داشتند و برخی مردم هم احادیث مختلفی درباره صدقه به خاطر دارند معاون فرهنگی اجتماعی سازمان اوقاف و امور خیریه در توضیح بیشتر این موضوع تصریح کرد: بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران به خاطر ظلم و جنایت پهلویها و ضربهای که آنها به فرهنگ وقف و موقوفات وارد کرده بودند برخی نهادهای حاکمیتی هم که در عرصه فرهنگسازی وظایفی را بر عهده داشتند به جای اینکه به احیای فرهنگ وقف روی بیاورند به احیای فرهنگ صدقه پرداختند در حالی که اگر احیای فرهنگ وقف صورت میگرفت در داخل آن احیای فرهنگ صدقه و خیریه هم وجود داشت البته بعد از مدتی که مردم متوجه شدند که ساختار صدقه حاکمیتی است مؤسسات خیریه را ایجاد کردند.اولویت سازمان اوقاف باید احیای فرهنگ وقف باشدحجتالاسلام شرفخانی گفت: به نظرم تولد مؤسسات خیریه از ساختارهای غرب نیست و من آن را از خاستگاه غرب نمیدانم اما تولد آن در ایران به دلیل خاستگاه غربی آن نبوده بلکه بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران صدقه به عنوان یک کار خیر در جامعه نهادینه شده و این موضوع را حاکمیتی کردهایم.
در حالی که مردم اعلام کردند که باید به این کار مردمی نگاه شود نه دولتی و به همین دلیل اقدام به تأسیس مؤسسات خیریه کردند این در حالی است که وقف هم ساختار حاکمیتی دارد و هم ساختار مردمیوی تصریح کرد: بزرگترین خدمت حضرت امام خمینی و پیروزی انقلاب اسلامی ایران به یکی از احکام الهی در مورد حکم وقف بوده است.معاون فرهنگی اجتماعی سازمان اوقاف و امور خیریه درباره موقوفات مرتبط با انقلاب اسلامی ایران، گفت: موقوفهای برای احیای ارزشهای انقلاب اسلامی ایران وجود دارد و حتی برای احیای آرمانهای حضرت امام خمینی (ره) هم موقوفهای داریم ضمن اینکه برخی موضوعات مرتبط با انقلاب اسلامی ایران مانند استکبارستیزی و حمایت از خانوادههای شهدا و جانبازان که خاستگاه انقلابی و ارزشی دارد اقداماتی در راستای وقف انجام شده است.گفتگو از: وحید وناییانتهای پیام/.
14:46 - 21 بهمن 1396
2 بازنشر
71 بازدید
1 پاسخ