مجموعه علیخانی اشکنان، میراثی ماندگار در جنوب فارس
اشکنان یا همان سودابگرد سابق یکی از قدیمی ترین مناطق جنوب استان فارس بوده است، اما آنچه که مورد اغفال واقع شده است، عدم توجه لازم به آثار باستانی ثبت شده در بخش اشکنان است.
به گزارش خبرگزاری فارس از لامرد، اگر دقایقی به خیابان امام حسین(ع) اشکنان رفته باشید در میانه این خیابان و در دو طرف بلوار، آثار ارزشمندی از دوران قاجاریه را به چشم خود می بینید. اثرهایی که زیبایی معماری در ستون های پیچ در پیچ آن به خوبی قابل دیدن است و سنگ نوشته آن گویای قدمتی تاریخی است. یکی از آثار ارزشمند به جای مانده از سده های گذشته در اشکنان مجموعه علیخانی است که در قرن ۱۳ هجری قمری توسط علیخان اشکنانی حاکم بیخ فال (شهرستان فعلی لامرد و مهر) ساخته شده است. علیخان که منصب حکومتی خود را از قوام السلطنه حاکم فارس دریافت نموده بود، در آن سالهای سخت ناامنی علاوه بر ایجاد امنیت فراگیر در منطقه، موجب و بانی آبادانی های زیادی در منطقه شد. کتیبه مسجد علیخان که بر سر در ورودی شبستان آن نصب شده است شامل چند بیت شعر در وصف مسجد، سازنده آن و در مدح ناصرالدین شاه قاجار است که در بیت آخر، تاریخ ساخت مسجد به حروف ابجد حک شده است. علاوه بر این در حاشیه کتیبه، سال ساخت بنا ۱۲۹۶ هجری قمری ذکر شده است. صحن مسجد در واقع سقف شبستانی زیر زمینی است که معماری آن با شبستان اصلی تفاوت دارد. سقف این شبستان از داخل گنبدی شکل و از بیرون مسطح و با سنگ و گچ پوشیده شده است، در حالیکه سقف شبستان اصلی با تیر و تیرچه چوبی منقش شده است.
یکی از ویژگی های این بنا نقاشی های چشم نواز و خیره کننده، همراه با رنگ آمیزی منحصر به فرد بر روی تیرها و تیرچه های سقف است که نگاه هر بیننده تازه واردی را به خود جلب می کند رنگ آمیزی سقف مسجد، بی شباهت به قالیچه های با ارزش قدیمی که در گذر زمان رنگ آن ها از بین رفته، نیست. دیوارها و ستون های شبستان به رنگ سبز ملایم و با طرح برگ نقاشی شده بوده که در تعمیرات از بین رفته است. در مجموع استفاده از رنگ لاجوردی به عنوان رنگ زمینه به همراه رنگین کمانی از رنگهای طبیعی، فضایی رویایی را در مسجد ایجاد نموده است. در کنار مسجد، حمامی زیبا و نادر بنا شده است که کتیبه نصب شده بر سر در ورودی آن، تاریخ ۱۲۹۷ هجری قمری را نشان می دهد. اولین چیزی که در این حمام جلب نظر می کند، سر در زیبایی است که نمایان گر معماری اسلامی بنام می باشد که با دو کتیبه بسم الله الرحمن الرحیم و کتیبه ساخت بنا تزئین شده است. در کنار مسجد یک اثر تاریخی دیگری به نام آب انبار علیخان با سقف هرمی و بزرگ آن که ارتفاعش به حدود ۲۰ متر میرسد از دور توجه بینندگان را به خود جلب می کند، این آب انبار با قطر ۲۵ متر و عمق ۱۵ متر، چندین متر مکعب آب باران را در خود ذخیره می کند و در سال های دور یکی از رموز ماندگاری اهالی در ایام خشکسالی در این منطقه کم آب بوده است ،کتیبه ای که بر سردر شرقی آب انبار نصب شده حکایت از ساخت آن در سال ۱۲۹۵هجری قمری دارد.
از آنجا که غالب آبهای زیر زمینی در مناطق جنوب قابل شرب نمی باشد ساخت آب انبار به عنوان یکی از مصداق های خیر، توسط خیرین منطقه صورت میگرفته است و معماری آن خود حکایت دیگر دارد آب انبار ها که اغلب از یک حوضچه با سنگ و ساروج و سقفی گنبدی و هرمی شکل از جنس سنگ و گچ یا سنگ و ساروج ساخته می شده ، محل ذخیره آب باران بوده است تا در فصول کم آبی تامین کننده آب شرب مردم باشد. اما تفاوتی که این آب انبار با سایر آب انبارهای جنوب دارد علاوه بر عمر طولانی آن بزرگترین آب انبار مسقف جنوب فارس می باشد. نقل شده است که برای حفر گودال آن از چند گاو نر استفاده می شد ودر طول حفاری گاوها در گودال نگهداری وتیمار می شدند ودر پایان کار چون امکان بیرون آوردن گاوها نبود در همانجا ذبح وگوشتش بین کارگران تقسیم گردید. به گزارش فارس، به جرات می توان گفت اشکنان یا همان سودابگرد سابق یکی از قدیمی ترین مناطق جنوب استان فارس بوده است،اما آنچه که مورد اغفال واقع شده است، عدم توجه لازم به آثار باستانی ثبت شده در بخش اشکنان است. البته در چند سال اخیر مساجد عیلخان و باقر خان و نیز حمام علیخانی مورد مرمت قرار گرفت اما باید بازهم مورد توجه وزارت میراث فرهنگی قرار بگیرد. انتهای پیام/ن.
10:17 - 24 تیر 1400
1 بازنشر
180 بازدید
1 پاسخ