بازار هنر ایلام پشت مرز مهران نفس میکشد
اربعین به پایان رسیده است، اما برای صنایعدستی ایلام، قصه هنوز تمام نشده؛ رویدادی که طی آن ۱۴ میلیارد و ۷۷۳ میلیون تومان از تولیدات دستساز هنرمندان استان به فروش رسید، بار دیگر نشان داد مرز مهران تنها یک گذرگاه پرتردد زائران نیست، بلکه میتواند به یکی از پیشرانهای اقتصاد گردشگری و بازار دائمی صنایعدستی غرب کشور تبدیل شود؛ بازاری که فعالان آن معتقدند نباید با پایان اربعین تعطیل شود.
خبرگزاری فارس ایلام، فریبا میرزایی؛ اربعین حسینی برای میلیونها زائر، پایان یک سفر معنوی است، اما برای بخشی از فعالان اقتصادی استان ایلام، بهویژه هنرمندان و تولیدکنندگان صنایعدستی، میتواند آغاز یک مسیر تازه برای توسعه بازار باشد.امسال فروش محصولات صنایعدستی استان ایلام در ایام اربعین به ۱۴ میلیارد و ۷۷۳ میلیون تومان رسید؛ رقمی که به گفته مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی ایلام، حاصل برپایی نمایشگاهها و غرفههای عرضه صنایعدستی و سوغات محلی در مسیر تردد و بازگشت زائران بود.فرزاد شریفی مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان ایلام، با اشاره به ظرفیت مرز مهران میگوید: اربعین برای استان فقط یک رویداد مذهبی نیست، بلکه فرصتی کمنظیر برای معرفی فرهنگ، هنر، صنایعدستی و ظرفیتهای گردشگری ایلام به میلیونها زائر ایرانی و خارجی است.او معتقد است؛ نمایش گلیم، جاجیم، حصیربافی، سفال، محصولات چرمی، زیورآلات و دیگر دستساختههای بومی در مسیر تردد زائران، به معنای ایجاد یک بازار بزرگ و مستقیم میان تولیدکننده و مصرفکننده است؛ بازاری که میتواند بدون واسطه، بخشی از درآمد حاصل از سفر زائران را وارد چرخه اقتصاد محلی کند.اما پرسش اصلی اکنون این است: با پایان اربعین، سرنوشت این بازار چه خواهد شد؟بازار اربعین نباید با اربعین تعطیل شودلیلا ۳۸ ساله اهل مهران و یکی از فعالان عرضه صنایعدستی، میگوید: تجربه امسال نشان داد حضور در مسیر زائران تنها به چند روز مراسم اربعین محدود نمیشود.وی افزود: اگر غرفههای صنایعدستی در مسیر مهران به شکل دائمی فعال باشند، هنرمندان میتوانند در تمام طول سال محصولات خود را عرضه کنند و مشتریان داخلی و خارجی داشته باشند.
مرتضی ۴۲ ساله ساکن ایلام، یکی دیگر از فعالان این حوزه که در مرز مهران غرفهدار بود نیز همین مطالبه را مطرح میکند و میگوید: انتظار آنها این است که غرفههای ایجادشده برای اربعین، به بازارچههای دائمی تبدیل شوند.به گفته او، مهران در طول سال نیز مسیر رفتوآمد مسافران، گردشگران، رانندگان و زائران است و حتی اگر بخش کوچکی از این تردد به خرید صنایعدستی اختصاص پیدا کند، میتواند درآمد پایداری برای صدها خانواده ایجاد کند.این مطالبه در واقع به یک مسئله مهمتر در اقتصاد گردشگری ایلام اشاره دارد: تبدیل اقتصاد مناسبتی به اقتصاد پایدار.محسنی کارشناس توسعه گردشگری معتقد است؛ زمانی که زیرساخت اقتصادی تنها برای یک مناسبت چندروزه ایجاد شود، بخش زیادی از ظرفیت سرمایهگذاری پس از پایان رویداد بلااستفاده میماند؛ اما اگر همان زیرساخت به بازار دائمی تبدیل شود، هزینه ایجادشده میتواند در طول سال بازگشت اقتصادی داشته باشد.۱۴ میلیارد تومان فروش؛ یک عدد یا یک علامت اقتصادی؟فروش ۱۴ میلیارد و ۷۷۳ میلیون تومان صنایعدستی در اربعین را نباید فقط به عنوان آمار فروش چند هفتهای نگاه کرد.این عدد در صورت برنامهریزی درست میتواند نشانهای از وجود تقاضای واقعی برای محصولات بومی ایلام باشد؛ تقاضایی که با توسعه بستهبندی، بازاریابی، فروش اینترنتی، معرفی برندهای بومی و ایجاد بازارهای دائمی میتواند افزایش پیدا کند.شریفی نیز با اشاره به این ظرفیت تأکید دارد که برگزاری نمایشگاههای صنایعدستی در ایام اربعین علاوه بر ایجاد زمینه فروش، فرصتی برای معرفی فرهنگ و هویت بومی ایلام به زائران داخلی و خارجی بوده است.
این در حالی است که فروش صنایعدستی سال گذشته استان نیز حدود ۸ میلیارد و ۳۰۰ میلیون تومان اعلام شده بود؛ بنابراین افزایش فروش در دوره اربعین نشان میدهد این رویداد میتواند نقش قابلتوجهی در تحریک بازار صنایعدستی داشته باشد.از «سوغات» تا «اقتصاد هویتبنیان»صنایعدستی فقط یک کالای تزئینی نیست، هر گلیم، جاجیم، قطعه سفال، محصول چرمی یا زیورآلات سنتی، بخشی از هویت فرهنگی یک منطقه را با خود حمل میکند و زمانی که یک زائر این محصول را خریداری میکند، در واقع بخشی از فرهنگ مقصد را با خود به شهر یا کشور دیگری میبرد.از این منظر، اقتصاد صنایعدستی را میتوان بخشی از اقتصاد هویتبنیان دانست؛ اقتصادی که همزمان سه خروجی دارد: ایجاد درآمد، حفظ فرهنگ و ایجاد اشتغال.برای استان ایلام، این موضوع اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا بسیاری از تولیدکنندگان صنایعدستی در مقیاس خانوادگی فعالیت میکنند و رونق بازار میتواند مستقیماً بر معیشت خانوارهای تولیدکننده اثر بگذارد.اربعین، یک بازار بزرگ برای معرفی برند ایلامحقی کارشناس گردشگری میگوید: اربعین را نباید صرفاً به عنوان فرصت فروش مقطعی دید.به گفته او، مهمترین دستاورد اقتصادی اربعین برای صنایعدستی میتواند شناخته شدن برند ایلام باشد؛ زیرا زائرانی که از استان عبور میکنند، در صورت تجربه مطلوب خرید، میتوانند در آینده مشتری محصولات ایلام باشند.این کارشناس تأکید میکند: برای تحقق چنین هدفی باید فروش صنایعدستی از شکل سنتی غرفهای خارج و به یک زنجیره کامل تبدیل شود؛ یعنی از تولید، بستهبندی و قیمتگذاری استاندارد تا فروش حضوری، فروش اینترنتی و ارسال محصول به سایر نقاط کشور.
مهران، ظرفیت اقتصادی ۱۲ ماههمهران در ذهن بسیاری از مردم با اربعین گره خورده است، اما ظرفیت این شهرستان به روزهای اربعین محدود نیست.مسیر مهران در طول سال نیز ظرفیت قابلتوجهی برای عرضه محصولات بومی دارد و بر اساس برآوردهای مطرحشده از سوی فعالان محلی، روزانه به طور میانگین بین ۱۰ تا ۲۰ هزار تردد در این مسیر وجود دارد، حتی اگر تنها بخشی از این افراد مشتری بالقوه صنایعدستی و سوغات باشند، بازار قابلتوجهی شکل میگیرد.به همین دلیل، مطالبه لیلا و مرتضی برای ایجاد غرفههای دائمی صنایعدستی در مسیر مهران صرفاً یک درخواست صنفی نیست؛ بلکه میتواند بخشی از یک مدل اقتصادی بزرگتر برای تبدیل تردد مرزی به درآمد محلی باشد.بازار باید از حالت مناسبتی خارج شودفرزاد شریفی مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان ایلام، با اشاره به اقدامات انجامشده در حوزه صنایعدستی، از ایجاد نزدیک به ۱۵۰ غرفه در ۷ شهرستان شامل ایلام، آبدانان، مهران، دهلران، بدره، سیروان و چرداول با مشارکت کمیته امداد خبر داده است.او همچنین از تشدید نظارت بر تأسیسات گردشگری خبر داده و گفت: هتلها برای زائران تخفیف ۴۰ تا ۵۰ درصدی و اقامتگاههای بومگردی نیز تا ۳۰ درصد تخفیف ارائه کردهاند.این اقدامات نشان میدهد اقتصاد اربعین تنها به فروش یک محصول محدود نیست؛ بلکه مجموعهای از بخشهای اقامت، حملونقل، غذا، صنایعدستی، سوغات، گردشگری، خدمات، تبلیغات و فروش را درگیر میکند.اقتصاد اربعین چگونه میتواند پایدار شود؟علیمحمدی مسئول حوزه میراثفرهنگی با تأکید بر ضرورت عبور از نگاه مناسبتی به اربعین، معتقد است مهمترین گام برای آینده، تبدیل زیرساختهای موقت اربعین به زیرساختهای دائمی گردشگری و اقتصادی است.
به گفته این مسئول، بازارچههای دائمی صنایعدستی در مهران، ایجاد مسیر مشخص برای عرضه محصولات بومی، ساماندهی غرفهها، آموزش فروشندگان، استانداردسازی بستهبندی، ایجاد برند واحد صنایعدستی ایلام و اتصال تولیدکنندگان به بازارهای آنلاین میتواند ارزش اقتصادی این ظرفیت را چند برابر کند.او تأکید میکند: زائر اربعین نباید فقط یک مسافر عبوری تلقی شود؛ بلکه میتواند مشتری آینده گردشگری ایلام باشد.چند حلقه مفقوده در زنجیره اقتصاد اربعینکارشناسان برای تقویت اقتصاد اربعین در ایلام بر ضرورت ایجاد یک زنجیره اقتصادی پایدار تأکید دارند؛ زنجیرهای که نخستین حلقه آن، تبدیل غرفههای موقت اربعین در مهران به بازارچههای دائمی صنایعدستی است تا این ظرفیت پس از پایان مراسم نیز فعال بماند. در کنار آن، توسعه فروش دیجیتال و اختصاص صفحه اینترنتی، کد QR و امکان سفارش و ارسال محصولات برای هر غرفه میتواند خرید زائران را از یک معامله مقطعی به ارتباطی پایدار میان تولیدکننده و مشتری تبدیل کند. بهبود بستهبندی محصولات متناسب با شرایط سفر نیز از دیگر الزامات این مسیر است تا زائر بتواند صنایعدستی خریداریشده را بهراحتی با خود حمل کند و حتی پس از بازگشت، امکان سفارش مجدد آن را داشته باشد. از سوی دیگر، ایجاد یک هویت و برند واحد با عنوان «ساخت ایلام» میتواند به افزایش قدرت بازاریابی محصولات بومی و معرفی آنها در بازارهای ملی و منطقهای کمک کند.
فروش صنایعدستی نباید از جریان گردشگری استان جدا باشد، بلکه هر خرید میتواند به فرصتی برای معرفی جاذبههای تاریخی، طبیعی و فرهنگی ایلام تبدیل شود؛ موضوعی که در نهایت میتواند مدت ماندگاری گردشگران در استان را افزایش دهد. توسعه اقامتگاهها، هتلها و بومگردیها نیز در همین زنجیره اهمیت دارد، چرا که افزایش مدت اقامت گردشگران، زمینه بیشتری برای مصرف خدمات، بازدید از جاذبهها و خرید سوغات و صنایعدستی فراهم میکند.در سطح منطقهای نیز نزدیکی ایلام به عراق و تردد گسترده از مرز مهران، ظرفیتی مهم برای ورود صنایعدستی استان به بازار کشورهای همسایه محسوب میشود و میتوان با برنامهریزی هدفمند، بخشی از تولیدات بومی را از طریق این مرز به بازار عراق و دیگر بازارهای منطقه معرفی کرد. در نهایت، پایداری این زنجیره بدون حمایت از تولیدکنندگان امکانپذیر نیست و ارائه تسهیلات کمبهره، آموزش بازاریابی و فروش، بیمه هنرمندان، تأمین مواد اولیه و حمایت از کارگاههای کوچک میتواند تولید صنایعدستی را از یک فعالیت محدود خانوادگی به کسبوکاری پایدار و اشتغالآفرین تبدیل کند؛ مسیری که در صورت تحقق، اربعین را از یک فرصت اقتصادی چندروزه به موتور محرک اقتصاد گردشگری و صنایعدستی ایلام در تمام طول سال تبدیل خواهد کرد.«ایلامبلد»، پیوند گردشگر با اقتصاد محلییکی دیگر از اقدامات انجامشده برای معرفی ظرفیتهای استان، راهاندازی اپلیکیشن «ایلامبلد» به عنوان راهنمای گردشگری است، این سامانه میتواند در صورت توسعه، فقط یک ابزار معرفی جاذبههای گردشگری نباشد؛ بلکه به یک بازار دیجیتال برای معرفی مراکز اقامتی، صنایعدستی، رستورانها، فروشگاههای سوغات و مسیرهای گردشگری استان تبدیل شود.
به بیان دیگر، زائری که وارد ایلام میشود میتواند از طریق یک ابزار دیجیتال، هم جاذبه گردشگری را بشناسد، هم محل اقامت پیدا کند و هم محصول صنایعدستی مورد علاقه خود را خریداری کند.فرصت بعد از اربعیناکنون که موج اربعین فروکش کرده و مسیرهای منتهی به مهران آرامتر شدهاند، زمان مناسبی برای ارزیابی اقتصادی این رویداد است.سؤال اصلی دیگر این نیست که «چقدر زائر آمد؟» سؤال مهمتر این است که از این حجم عظیم تردد چه میزان ارزش اقتصادی برای مردم استان ایجاد شد و چه بخشی از این ارزش را میتوان تا اربعین سال آینده حفظ کرد؟فروش ۱۴ میلیارد و ۷۷۳ میلیون تومان صنایعدستی پاسخ اولیهای به این پرسش است، اما پاسخ نهایی زمانی مشخص میشود که غرفههای موقت به بازارهای دائمی تبدیل شوند، فروشندگان بتوانند مشتریان خود را حفظ کنند و زائری که یک گلیم، جاجیم یا محصول بومی ایلام خریده است، ماهها بعد نیز بتواند همان محصول را به صورت اینترنتی سفارش دهد.اربعین برای ایلام یک پایان نیست، یک نقطه آغاز است.مرز مهران میتواند از یک گذرگاه پرتردد به یک دروازه اقتصادی، گردشگری و فرهنگی تبدیل شود؛ به شرط آنکه برنامهریزیها از تقویم اربعین فراتر برود.مطالبه لیلا ۳۸ ساله و مرتضی ۴۲ ساله برای دائمی شدن غرفهها، در کنار آمار ۱۴ میلیارد و ۷۷۳ میلیون تومان فروش صنایعدستی، یک پیام روشن دارد: بازار وجود دارد؛ آنچه نیاز است، زیرساخت، استمرار و سیاستگذاری برای ماندگاری این بازار است.اگر مسیر مهران در طول سال روزانه دهها هزار تردد داشته باشد، منطقی است که بخشی از این تردد به گردشگری، خرید سوغات، صنایعدستی، اقامت و خدمات تبدیل شود.
اکنون فرصت آن است که تجربه اربعین امسال، از یک موفقیت کوتاهمدت به یک الگوی بلندمدت برای اقتصاد ایلام تبدیل شود؛ الگویی که در آن زائر فقط از استان عبور نمیکند، بلکه بخشی از اقتصاد محلی را با خود همراه میسازد و بخشی از فرهنگ ایلام را نیز با خود به خانه میبرد.#اربعین #اقتصاد_اربعین #صنایع_دستی #مهران #گردشگری #اقتصاد_گردشگری #اقتصاد_محلی #سوغات_ایلام #بازارچه_دائمی #میراث_فرهنگی #گردشگری_ایلام #اقتصاد_هویت_بنیان #مرز_مهران #اشتغال #هنرمندان_ایلامیاخبار دست اول استان ایلام را اینجا بخوانید
09:13 - 18 مرداد 1405
3 بازنشر
10٫4k بازدید