شنبه ۱۰ آبان ۱۳۹۹ - ۰۷:۵۷

استانها  /  فارس

آزادگی اندیشه و آزاداندیشی در سیره سیاسی و اجتماعی امام رضا(علیه‌السلام)

یکی از مهم‌ترین ضرورت‌های امروزی جوامع اسلامی، آزاد‌اندیشی در میان سیاستگذاران و سیاستمدارانی است که در بسیاری از موارد الگوهای سیاسی-اجتماعی و شاخص‌های اندیشه اسلامی را نادیده می‌گیرند و ناچار به تن دادن به مذاکرات ظالمانه و تخریب کننده مبانی اندیشه اسلامی و حکومت‌داری دینی می‌شوند.

آزادگی اندیشه و آزاداندیشی در سیره سیاسی و اجتماعی امام رضا(علیه‌السلام)

به گزارش خبرگزاری فارس از شیراز، بررسی وقایع مختلف زندگی امام رضا علیه السلام، معرٌف وسعت زاویه دید حضرت و چند بعدی بودن شخصیت ایشان به عنوان یک الگو و شاخص در جامعه آرمانی انسانی است و از این جهت است که دوره زندگی ایشان از زوایای مختلف علمی، سیاسی، اعتقادی و فرهنگی و اجتماعی قابل پرداخت است.

هجرت آن حضرت از مدینه به خراسان و حضور ایشان در ایران، تدبیری الهی است تا مردم این سرزمین از برکت‌ها و نعمت‌های فراوان آن وجود مقدس در طول سال‌ها بهره‌مند شوند. در واقع امام رضا (علیه‌السلام) عامل گسترش تشیع در جوامع اسلامی هستند. به این علت که وقتی تاریخ اسلام را مرور می‌کنیم، مشاهده می‌شود که حضرت امیرالمؤمنین امام علی علیه‌السلام ۲۵ سال خانه‌نشین شدند و عمده دوران حکومت کوتاه مدت آن امام بزرگوار هم به جنگ با دشمنان اسلام طی شد.

 دوران امام حسن مجتبی علیه‌السلام نیز دوران غربت بود و در دستگاه ظالم و سرشار از بغض و مکر اموی، عامه مردم درگیر دنیازدگی و دوری از حقانیت جایگاه امام(ع) می‌شوند.

امام حسین علیه‌السلام هم به ‌طور مظلومانه‌ای به شهادت رسیدند و شهادت ایشان منجر به روشنگری شد، به این ترتیب با استناد به منابع تاریخی، در دوران امام سجاد علیه‌السلام کار به جایی رسیده بود که تعداد انگشت ‌شماری شیعه خالص زندگی می‌کردند و حتی علت سکوت آن حضرت در بسیاری از مواقع، زنده ماندن این تعداد معدود و فراهم ماندن امکان ادامه فعالیت آنها بود.

زمان امام باقر و امام صادق علیهماالسلام نیز دورانی بود که مکتب شیعه از بُعد علمی ارتقاء پیدا کرد، مباحث علمی موجب جذابیت شد و تعداد زیادی از مردم به مذهب برحق شیعه پیوستند و شیعیان سابق نیز در مسیر خود مستحکم‌تر فعالیت کردند.

در این میان اتفاق مبارکی در دوران امام رضا علیه‌السلام روی داد. برخلاف آنکه گفته می‌شود صفویه عامل تشیع در میان مردم ایران است، باید گفت، ورود امام علی بن موسی‌الرضا علیه‌السلام به سرزمین ایران موجب ایجاد و گسترش تشیع در ایران است. چنانکه نتیجه این ورود مبارک، مناظرات علمی و بحث‌های منطقی با دانشمندانی از ادیان و فرقه‌های گوناگون و حتی خلیفه آن زمان بود.

آن حضرت با پذیرش ولایت‌عهدی توانست بعد علمی و معنوی شیعه را بدون جنگ و خونریزی و دردسر در جامعه گسترش دهد؛ چنانکه جهان تشنه دریافت حقیقت ناب شد.

 یکی از برکت‌های ورود امام رضا (علیه‌السلام) به ایران، گسترش دامنه تشیع است

هجرت آن حضرت زمینه‌ای برای ورود امامزادگان علیهم‌السلام به ایران شد؛ امامزادگانی که تعداد زیادی از آنها پس از ورود امام رضا علیه‌السلام به این سرزمین، برای دیدن آن حضرت و پیوستن به ایشان به ایران مهاجرت کردند. هرچند که تعدادی از آن‌ها به شهادت رسیدند. نکته قابل توجه آن است که بسیاری از امامزاده‌ها منتسب به امام موسی بن جعفر علیه‌السلام و نوادگان و از نسل آن حضرت هستند که به قصد دیدار و زیارت امام رضا علیه‌السلام وارد ایران شدند. به این ترتیب می‌توان نتیجه گرفت که وجود امام رضا علیه‌السلام برای شیعه برکات فراوانی داشته است.

اگر آن حضرت به ایران نمی‌آمدند، گمان می‌رود که شیعه به این قدرت در ایران شکل نمی‌‌رسید. تفکرات منفی درباره اسلام با برکت حضور امام رضا و امامزادگان علیهم‌السلام در ایران از بین رفت.

انتقال خلافت از مرکز خراسان به عراق نیز طرحی بود که از سوی امام رضا علیه‌السلام پیشنهاد شد و به این صورت در عراق، بحث‌های علمی در فضای بازتری انجام می‌شد که به تبع آن، حضور مردم و بهره‌مندی آن‌ها از معارف شیعی بیشتر می‌شد.

 در مجموع امام رضا علیه‌السلام سیاستمدار اخلاق‌مداری است که با سیاستی که ضمیمه به اخلاق کردند، موجب گسترش تشیع شدند.

ایشان مبانی مختلف زندگی بشر را در تمام موارد و در موقعیت‌های مختلف مدنظر دارند و حیات بشری را به یک آرمان‌شهر مانند می‌کنند که انسان و انسان پروری بر پایه دین و اخلاق، محور اصلی است.

ویژگی‌های آرمان‌شهر امام رضا(ع)

آرمان‌شهر مدنظر امام رضا(ع) ویژگی‌هایی دارد، که حرکت بر محور عدالت و دین و بازگشت به دوران سیادت اصول اخلاقی و انسانی و برپایی حکومت عدل الهی در بهترین جامعه دینی و در بین برترین فرزندان بشر از جمله آنهااست.

 امام(ع) در عین حال که سعی در بیان و اجرای تمام اصول اخلاقی و اسلامی دارند، به نیازهای جامعه و اشخاص نیز بسیار توجه می‌کنند و همین اصول در کنار یکدیگر ریشه‌های اساسی آرمان شهر رضوی را پایه گذاری می‌کند.

 از جمله اصول اولیّه که امام(ع) مردم را به آن دعوت کرده‌اند، بنیان نهادن جامعه براساس تعالیم قرآنی و آموزه‌های نبوی، حرکت در مسیر تحقق آموزه‌های اسلامی در حیطه امور اجتماعی، جاری کردن شریعت الهی و سنت و سیره رسول مکرم اسلام(ص) و ائمه(ع) برای بنیان گذاری یک آرمان شهر اسلامی است که بدون شک همگان را به سعادت بشری رهنمون می‌گرداند.

در این مسیر امام(ع) به برخی از فضایل اخلاقی دعوت می‌کند و از برخی دیگر برحذر می‌دارد. از جمله این فضایل اخلاقی؛ دوری از تکبر و خودبرتربینی در حیطه برخوردهای فردی، ظلم ستیزی و عزت‌خواهی و تلاش برای رهایی از یوغ استبداد و استثمار در حیطه اجتماع است.

از جمله رکن‌های اساسی آرمان شهر رضوی می‌توان به سخاوت، نیکی، کسب روزی حالل،
دوری از اسراف، و بخل و حسد و حرص، فروتنی، تقوای الهی داشتن، فریادرسی مظلوم وعزت و آزادگی، وفای به عهد و... اشاره کرد که هر یک به تنهایی دریایی از اصول اجتماعی و اخلاقی را در بردارند.

تبیین و تثبیت وابستگی بدون گسسته دین و سیاست

یکی از مهم‌ترین دستاوردهای دوران امام رضا علیه السلام، تبیین و تثبیت وابستگی بدون گسسته دین و سیاست است که علی رغم تلاش‌های فراوان دولت عباسی و با تلاش های امام و راه اندازی جلسات مناظره و روشنگری، به عنوان یک میراث در جامعه اسلامی ماندگار شد و نسل به نسل منتقل گشت.

 الگوسازی رفتاری با مناظرات علمی و آموزش شیوه گفتگو و چگونگی ارتباط با مردم، میراث دیگری است که امروزه زمینه‌ساز کرسی‌های آزاد اندیشی و محور اصلی شعار آزادی بیان و بسیاری از اصول منشور حقوق بشر اسلامی است که از دوران امام رضا علیه السلام به یادگار مانده است.

بنابراین احیاء دین و تثبیت پایه‌های اساسی آن که در ادامه رسالت حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و ائمه علیهم السلام شکل گرفت و گسترش دامنه و دایره قدرت تشیع مهمترین هدف امام رضا اسلام بود که با علم و درایت و رٱفت و مردم‌داری و در سایه آزادگی رفتار و اندیشه و اندیشه آزاد و بدون وابستگی به نتیجه رسید.

انتهای پیام/ س

نظرات
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط خبرگزاری فارس در وب سایت منتشر خواهد شد پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد
Captcha
لطفا پیام خود را وارد نمایید.
پیام شما با موفقیت ثبت گردید.
لطفا کد اعتبارسنجی را صحیح وارد نمایید.
مشکلی پیش آمده است. لطفا دوباره تلاش نمایید.
همراه اول