اخبار فارس من فارس TV فارس پلاس افکار سنجی زندگی

استانها  /  مازندران

انتخابی هوشمندانه و امید به یک حکمرانی افق گشا برای محیط زیست ایران

دکتر سلاجقه از جمله کارشناسانی است که «مدیریت جامع حوزه‌های آبخیز» را مصداقی بارز از توسعه پایدار و به عنوان راه‌حلی برای عبور از اغلب معضلات امروزی کشور از جمله خشکسالی، سیل، کاهش کمی و کیفی منابع آب و غیره می‌داند.

انتخابی هوشمندانه و امید به یک حکمرانی افق گشا برای محیط زیست ایران

 به گزارش خبرگزاری فارس از شهرستان ساری، استفاده پایدار از محیط زیست و ظرفیت‌های آن نیازمند دست‌یابی به موفقیت بلند مدت اقتصادی بدون اختلال در کلیت اکولوژیکی آن است.

 بنابراین مدیریت بهینه منابع آب و خاک و حفظ یکپارچگی اکولوژیکی محیط زیست همیشه به عنوان یک بحث جدی و چالش برانگیز بین دولت، بخش خصوصی و جوامع مدنی مطرح بوده است.

 تعادل بین اهداف اقتصادی و محیط زیستی و توجه به تمام فعل و انفعال‌های طبیعت معیار مهمی در توسعه پایدار است.

پروژه توسعه‌ای زمانی پایدار تلقی می‌شود که همه زیرمجموعه‌های اساسی یک پروژه موفق یعنی بررسی دقیق موضوعات اجتماعی، حل مسائل اقتصادی و توجه به فعل و انفعالات محیط زیستی پیوست آن باشد.

اگر پروژه‌ای فقط ابعاد اقتصادی و اجتماعی را در نظر گیرد، در آن پروژه صرفاً عدالت محوری (Equitable) لحاظ شده است.

 اگر پروژه‌ای فقط ابعاد محیط زیستی و اجتماعی را در نظر گیرد، در آن پروژه فقط قابلیت دوام (Bearable) پروژه مد نظر قرار گرفته است.

 اگر پروژه‌ای فقط جنبه‌های اقتصادی و محیط زیستی را در نظر گیرد، آن پروژه صرفاً زیست‌پذیری با طبیعت (Viable) را لحاظ کرده است.

اما اگر در یک پروژه توسعه‌ای اثر متقابل هر سه مؤلفه توسعه پایدار یعنی جامعه، اقتصاد و محیط زیست به طور همزمان در نظر گرفته شود، آن پروژه پایدار (Sustainable) است، موضوعی که سیاست‌گذاران و دولتمردان مرتباً مطرح می‌کنند اما در عمل بهبودی در روند تصمیم‌گیری پروژه‌های توسعه‌ای نمی‌بینیم. سازگاری با محیط زیست، عدالت‌محوری به لحاظ اقتصادی و تناسب اجتماعی و فرهنگی و همچنین جامع‌نگری از شاخص‌های چارچوب یک پروژه توسعه‌ای پایدار است.

باید بگویم که این راهبرد چندان در مراحل مختلف توسعه کشور در نظر گرفته نشده است و باعث شده که امروز با مشکلات متعددی همچون کاهش تنوع زیستی، سیل و خشکسالی‌های پیاپی، فرونشست زمین، اوضاع نابسامان تالاب‌ها، کاهش منابع آب شیرین و آلودگی آنها، بیابان‌زایی و هجوم ریزگردها مواجه شویم.

با وجود اهمیت محیط زیست در ایران، باید گفت این موضوع غالباً در اولویت برنامه‌های دولت‌ها نبوده، به طوری که در دولت گذشته این بی‌مهری به اوج خود رسید و مشکلات و معضلات محیط زیستی فراوانی برای کشور ایجاد شد.

حال ناخوش این روزهای محیط زیست و طبیعت ایران زمین، همه نگاه‌ها را به تصمیم رئیس دولت سیزدهم دوخت.

بعد از گمانه­‌زنی‌های فراوان، بالاخره طلسم انتخاب رئیس برای سازمان حاکمیتی محیط زیست شکسته شد و دکتر علی سلاجقه استاد نام‌آشنای دانشگاه تهران با حکم حجت‌الاسلام رئیسی رییس جمهور به عنوان معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست انتخاب شد.

دکتر سلاجقه از جمله کارشناسانی است که  «مدیریت جامع حوزه‌های آبخیز» را مصداقی بارز از توسعه پایدار و به عنوان راه‌حلی برای عبور از اغلب معضلات امروزی کشور از جمله خشکسالی، سیل، کاهش کمی و کیفی منابع آب و غیره می‌داند.

 وی معتقد است که بایستی حوزه آبخیز به‌عنوان یک واحد برنامه‌ریزی طبیعی برای همه فعالیت‌های توسعه‌ای کشور شناخته شود و دستگاه‌های اجرایی مکلف شوند در قالب مدیریت جامع حوزه آبخیز نقش خود را ایفا کنند که در چنین حالتی هم توسعه به نحو مطلوب انجام می‌شود و هم در شرایطی مانند خشکسالی و سیلاب، کشور می‌تواند ‌پایدار باشد و مردم صدمه نبینند.

دکتر سلاجقه معتقد است در حال حاضر، دستگاه‌های اجرایی که به نحوی محدوده فعالیت آنها در حوزه آبخیز است، جدا از یکدیگر و بدون توجه به برنامه‌های دیگری فعالیت می‌کنند، حتی دستگاه‌های اجرایی با هدف همسو نیز، معمولاً هیچ‌گونه هماهنگی مؤثری نسبت به اهداف خود ندارند و اگر اندک هماهنگی نیز ایجاد می‌گردد، صرفاً مقطعی و بعضاً قائم به شخص است. ایشان معتقد است که باید کلیه سیاست‌ها، برنامه‌ریزی‌ها و اطلاعات اجرایی کشور را منطبق بر توانمندی‌ها و محدودیت‌های واحدهای برنامه‌ریزی طبیعی اصلاح و اجرا کنیم.

دکتر سلاجقه معتقد است معضلات و مشکلات امروزی کشور، اغلب نتیجه فرایندهای پیچیده‌ای هستند که راه‌حل آنها نیازمند نگرش سیستمی است.

 با وجود اهمیت و قابلیت اجرایی این رویکرد، کمبود شدیدی راجع به اطلاعات جامع و در دسترس برای ارزیابی سریع مشکلات حوزه آبخیز در این ایران احساس می‌شود.

 در این رویکرد جمع‌بندی اطلاعات گوناگون برای پاسخ‌های مناسب و سریع به مشکلات حوزه‌های آبخیز مرکزیت دارد.

 همچنین درک تفاوت دیدگاه‌ها و نقاط مطلوب هر یک از بخش‌ها، سازمان‌ها و نهادها می‌تواند به عنوان یک فرصت مناسب برای شروع بحث‌ها و نشست‌های جدی به منظور مدیریت منابع و نیز شناخت نقاط تفرق و مورد چالش در خصوص نحوه و میزان دسترسی به منابع طبیعی موجود در ساختارهای اجتماعی و اقتصادی  بدل گردد. اتخاذ و پذیرش این رویکرد در برنامه‌های توسعه کشور نیازمند این است که اطلاعات علمی گسترده‌ای برای تعیین ابزارهای هماهنگی فرابخشی به منظور شناسایی مشکلات و تعیین راهکارهای مناسب در اختیار مدیران درگیر در مدیریت پایدار حوزه‌های آبخیز قرار داده شود.

علاوه بر این، عموم مردم درگیر در تصمیم‌گیری آبخیز  نیاز دارند که اطلاعات پیچیده برای آنها به شکل ساده‌تری ارائه شود.

 پر واضح است که امروزه اغلب فعالیت‌های توسعه‌ای به شکل یک رویکرد چند بخشی و بدون هماهنگی‌های بین بخشی اجرا می‌شود.

اکنون نیاز است که برنامه‌های توسعه‌ای تحت یک چتر مدیریتی مشخص  قرار داده شود و پس از آن این رویکرد بوسیله مکانیسم‌های مختلفی در سیاست‌گذاری‌های بعدی کشور اصلاح و بهینه شود.

آنچه در اینجا بیان شد صرفاً بخشی از نگاه کارشناسی دکتر سلاجقه در حل بعضی از مشکلات امروزی کشور از دیدگاه نگارنده است و قطعاً حل همه مشکلات محیط زیست کشور مستلزم نگاهی جامع‌تر است که به نظر می‌آید دکتر سلاجقه این موضوع را در تقویت جایگاه سازمان حفاظت محیط زیست می‌داند و در دومین روز کاری خود به درستی بر این موضوع تأکید کرده است.

در پایان امید داریم که نگاه علمی، اراده مصمم و تلاش صادقانه دکتر سلاجقه بتواند منجر به توسعه یک افق راه‌گشا برای نجات محیط زیست کشور شود.

محسن آرمین ـ عضو هیأت علمی دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی

انتهای پیام/ج

این مطلب را برای صفحه اول پیشنهاد کنید
نظرات
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط خبرگزاری فارس در وب سایت منتشر خواهد شد پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد
Captcha
لطفا پیام خود را وارد نمایید.
پیام شما با موفقیت ثبت گردید.
لطفا کد اعتبارسنجی را صحیح وارد نمایید.
مشکلی پیش آمده است. لطفا دوباره تلاش نمایید.
همراه اول