انتشار : ۱۵:۲۶ , ۱۳۹۹ تیر ۳۰
نگاهی به نردبان شغلی رتبه‌بندی معلمان در کشورهای توسعه یافته
ر.هاشمی ، وزارت آموزش و پرورش/ ملی 3نظر
در ابتدای این بحث نیاز هست سری به روال رتبه‌بندی موجود در آموزش و پرورش ایران بزنیم. برای این موضوع نگاهی به اظهارت و رفتار معاون شورای عالی آموزش و پرورش داشته‌ایم.
در اوایل تیرماه 1399 هجری شمسی پس از 5 سال از زمان شروع قانون برنامه ششم توسعه و موضوع ایجاد شایسته سالاری در نظام آموزشی می‌گذرد. در این بین در آخرین سال این برنامه قانون شده، یعنی سال 1399، بار دیگر معاون شورای عالی آموزش و پرورش در رابطه با رتبه‌بندی اظهاراتی داشته‌اند. نکته‌ای که در این اظهارات توجه نگارنده را جلب کرد این است که ایشان علمی و تطبیقی بودن این رتبه‌بندی را مورد تاکید قرار دادند. در حالی که موارد و گفته‌های وی نشان دهنده این موضوع نیست.به طور مثال:
یکی از اهداف رتبه‌‌بندی تغییر نظام حقوق و دستمزد است یعنی افراد در قبال عملکرد از ارتقای حقوق بهره‌‌مند می‌شوند.یا رتبه‌‌بندی بر روی سه مولفه اساسی تاکید دارد؛ نخست توانمندی و صلاحیت معلمان، ویژگی توانمندی و صلاحیت، کسب کردنی است یعنی افراد باید تلاش کنند و توانمندی را به دست بیاورند؛ دوم، عملکرد یعنی صرفاً دانستن کفایت نمی‌کند و فرد باید بتواند دانسته و مهارت خود را به مرحله ظهور برساند و بتوان عملکرد او را ارزیابی کرد و سوم، رقابت ‌پذیر بودن ماجراست یعنی باعث می‌شود معلمان در کسب صلاحیت‌ها از یکدیگر پیشی بگیرند، بنابراین اگر مدرک تحصیلی و سابقه جزو رتبه ‌بندی باشد این کار غلط است.
رتبه‌بندی مانند مسابقه است و از فردی که در مسابقه دو شرکت کرده است نمی‌پرسند سیاه هستی یا سفید، قدت کوتاه است یا بلند، مدرک دکترا داری یا فوق لیسانس، بلکه می‌گویند فردی که توانست در این میدان نفر اول شود، روی سکو می‌ایستد؛ در رتبه‌بندی حداقل سابقه را لحاظ کرده و گفتیم افرادی می‌توانند رتبه را کسب کنند که حداقل ۵ سال سابقه داشته باشند یعنی ما معتقدیم ۵ سال طول می‌کشد که افراد صلاحیت‌ها را کسب کنند.
اظهارات مسولان امر نشان‌دهنده عدم مطالعه و بررسی نظام‌های آموزشی برتر جهان توسط شورای عالی آموزش و پرورش است و این بسیار عجیب و نگران‌کننده هست. اظهارات فوق‌الذکر را می تواند به طور کامل خلاف آنچه که در سیستم‌های آموزشی جهان در حال اتفاق هست، دانست.یکی از اهداف رتبه‌‌بندی تغییر نظام حقوق و دستمزد است به طور کامل سطح علمی و پژوهشی سخنان او را زیر سوال می‌برد. چرا که با بررسی نظام‌های برتر آموزشی جهان، رتبه‌بندی یا نردبان شغلی در بسیاری کشورها برای افزایش حقوق نیست بلکه برای ایجاد کیفیت آموزش هست، هر چند در بسیاری از کشورها، ارزیابی یک مقوله ضعیف در نظام آموزشی هست و به آن توجه زیادی نمی‌کنند چه برسد که در زمینه افزایش حقوق تاثیر زیادی داشته باشد. تمام تلاش نظام های آموزشی برتر جهان بر گزینش و استخدام نیروی انسانی با کیفیت است و این موضوع را در اولویت می‌دانند و حتی کافی.
یا دیگر سخن آقای معاون شورای عالی آموزش و پرورش مبنی بر قرار دادن سنوات 5 ساله برای وارد شدن در رتبه بندی و .. یک سخن کاملا غیرعلمی می‌باشد، در بسیاری از کشورها چنین سنجشی ندارند که 5 سال بگذرد تا فرد وارد سیستم رتبه‌بندی شود چرا که به طور منطقی نیز این روند کاملا با نفس رتبه‌بندی شایسته سالار منافات خواهد داشت زیرا در این صورت افراد تازه استخدام به طور کامل انگیزه خود را از دست خواهند داد.
آقای معاون شورای عالی آموزش و پرورش گفته است که ما کار پژوهشی و علمی انجام داده‌ایم تا به این نتایج رسیده‌ایم. نگارنده مانند بسیاری از جزئیات رتبه‌بندی شورای عالی آموزش خبر ندارد ولی طبق آنچه که معاون این شورای اظهار داشته است، مشخص است که این رتبه‌بندی وجهه علمی و منطقی و اگر اجرا نشود بهتر از اجرا شدن یک ساختار ضعیف است.
آقای معاون مذکور، در تاریخ 30/10/98 در مطلبی عنوان می‌کند که مطالعات تطبیقی، بررسی منابع علمی موجود، بررسی تجارب گذشته و پژوهش مستقل به روش خبرگانی با حضور بیش از ۴۰ نفر از صاحب‌نظران، کارشناسان، مدیران و نمایندگان سازمان‌ها از جمله اقداماتی بود که برای تدوین اصولی آن صورت گرفت.
در ادامه نگارنده در پی گشودن ساختار رتبه‌بندی یا نردبان شغلی موجود در کشورهای توسعه یافته می‌باشد تا به این طریق بررسی شود چقدر گفتار معاون مذکور همچنین مفاد رتبه‌بندی ارائه شده با واقعیت علمی و جهانی ارتباط داشته و آیا واقعا مسئولان مربوطه در پی برپایی یک نظام شایسته سالار و با کیفیت هستند یا خیر؟
آموزش و پرورش یا آنچه که می‌دانیم انتقال دانش و فرهنگ به نسل جدید یکی از مهمترین دغدغه‌ها و قسمت‌های مهم یک کشور در دنیای کنونی می‌باشد. به عبارتی جوامع و کشورهای کنونی به این نتیجه رسیده‌اند که نیروی انسانی کارآمد و با کیفیت برای یک جامعه منتهی به یک جامعه با کیفیت و کارآمد خواهد شد و چنین نیروی انسانی شکل نخواهد گرفت مگر براساس یک نظام آموزشی با کیفیت.
و به همین ترتیب که جلوتر بیاییم؛ کشورهای توسعه یافته به این نتیجه رسیده‌اند که چنین نظام آموزشی با کیفیت نتیجه داشتن معلم‌های با کیفیت و سطح بالا خواهد بود. به عبارتی می‌توان نتیجه گرفت که جامعه‌ای در سطح بالا خواهد بود که معلم‌هایی با سطح بالا و با کیفیت بالا داشته باشد.
این کیفیت بالای معلمان در کشورها به شکل‌های مختلف ایجاد شده است که با بررسی سیستم آموزشی این کشورها می‌توان متوجه شد که برای تحقق چنین خواسته‌ای سه مقوله مورد توجه قرار گرفته است، اول، گزینش معلمان، دوم، نگهداری و رسیدگی به معلمان و دیگری نظام ارزیابی معلمان جهت افزایش کیفیت.
گزینش معلمان تقریبا در تمامی کشورهای توسعه یافته بسیار سخت‌گیرانه و با شرایط و قوانین مشخص و گذراندن مراحل دشوار می‌باشد. به عبارتی گزینش و استخدام معلم ها یکی از سخت‌ترین گزینش‌های کاری این کشورها را شامل می‌شود. به طور مثال در این کشورها معلم نه تنها باید دارای تحصیلات عالی باشد بلکه باید ملاک‌هایی مانند داشتن خلاقیت، اخلاق و یا هوش بالا را برآورده کند. در این کشورها، گزینش و استخدام، اولین و مهمترین قسمت ایجاد یک نظام آموزشی با کیفیت هست.
نگهداری و رسیدگی به معلمان در طول خدمت آنها، قسمت دیگری از فرایند ایجاد یک نظام آموزشی با کیفیت است. به شکلی که معلم در طول خدمت خود هیچ گونه کمبود یا احساس حقارت یا مشکلی نداشته باشد. به همین دلیل در کشورهایی که نظام آموزشی برتری دارند شغل معلمی از نظر سطح و ارزش اجتماعی و رفاه اقتصادی در بالاترین سطح قرار می گیرند و متقاضی بسیاری دارند.
اما در مورد نظام رتبه‌بندی یا نردبان شغلی می‌توان گفت تقریبا در همه کشورهای توسعه یافته اعتقادی بر این شیوه ندارد و تعداد کمی از کشورهای با نظام برتر آموزشی به این مقوله پرداخته‌اند و البته همه به یک شکل عمل یا نگاه نمی‌کنند و در بسیاری از آنها نظام رتبه‌بندی ممکن است ربطی به میزان درآمد نداشته باشد؛ بلکه تنها سمت‌ها شغلی را تعیین کند و موارد دیگر. در برخی نظام های رتبه بندی دیگر کشورها، این مقوله اهمیت زیادی ندارد، چون عقیده دارند که رقابت بین معلم‌های خوب معنا ندارد زیرا در هنگام استخدام سخت‌گیری زیادی می‌کنند که بهترین‌ها را استخدام نمایند و به این ترتیب، نیازی به اعمال رتبه‌بندی یا ارزیابی احساس نمی‌کنند و به این ترتیب جو رقابتی غیر لازم شکل نمی‌گیرد و در بعضی کشورها که کم نیستند، چنین نظامی حتی شکل نگرفته است و در بسیاری از آنها، این ارزیابی به هیچ وجه با نتیجه مادی تعیین نمی‌شود و مورد توجه قرار نمی‌گیرد.
در ادامه مقاله خلاصه‌ای از موضوع نردبان شغلی رتبه‌بندی در کشورهای مختلف مورد بحث و بررسی قرار خواهد گرفت.
کانادا
در حالی که هیچ نردبان رسمی شغلی وجود ندارد، مشاغل معلمان کانادایی مسیرهای کاملاً مشابه آنچه را در اکثر کشورهای برتر اجرا می‌کنند، دنبال می‌کنند. معلمان موفق ممکن است به عنوان رئیس گروه ارتقا یابند و می توانند در توسعه و آموزش‌های حرفه‌ای شرکت کنند تا بعداً در مشاغل خود نقش رهبری را در مدرسه و سیستم مدرسه ایفا کنند.
انتاریو
در انتاریو ، معلمان می‌توانند صلاحیت‌های اضافی را دنبال کنند که می‌تواند حقوق آنها را افزایش دهد. صلاحیت‌های اضافی پس از گذراندن دوره‌های کوتاه مدت متمرکز در زمینه‌های محتوای خاص همچنین تخصص‌هایی مانند استفاده از فناوری‌ها اعطا می‌شود. برنامه درسی این دوره‌ها توسط کالج معلمان انتاریو ، سازمان اعتبار سنجی معلمان به تصویب می‌رسد.
ارزیابی معلمان در انتاریو، برنامه ارزیابی عملکرد معلم tpa توسط وزارتخانه ساخته می‌شود اما توسط روسای آن اداره می‌شود. معلمان در 16 شایستگی مطابق با سه استاندارد عملی رتبه‌بندی می‌شوند: 1 دانش حرفه‌ای ، 2 تمرین حرفه‌ای و رهبری در جوامع یادگیری 3 یادگیری حرفه‌ای در حال انجام. تاکید ارزیابی بر ارائه توصیه‌هایی برای بهبود مستمر است، نه بر پاسخگویی تنبیهی یا پیشرفت نردبان شغلی. ارزیابی‌ها و مشاهدات هر 5 سال یکبار انجام می‌شود، اگرچه این تعداد در معلمان کم عملکرد افزایش می‌یابد. با این حال معلمان برنامه‌های یادگیری سالانه را که اهداف رشد را تعیین می‌کنند، تکمیل می‌کنند و مدیران فارغ از اینکه در یک سال ارزشیابی قرار دارند، سالانه آنها را برای رسیدن به اهدافشان راهنمایی می‌کنند. این وزارت همچنین سالانه جوایزی را به معلمان اعطا می‌کند که در دستیابی به نتایج برای دانش‌آموزان و در انجام تحقیقات در این زمینه سرآمد هستند.
کلمبیا
معلمان در بریتیش کلمبیا می‌توانند با انجام برنامه‌های اضافی که ممکن است مدرک، دیپلم یا برنامه‌های یکپارچه باشند و واجد شرایط شدن، ترقی کنند و آنها را واجد شرایط برای انتقال به مرتبه‌های بعدی معرفی کنند.حقوق مربوط به ارزیابی معلمان نیست. ارزیابی معلمان در بریتیش کلمبیا ضروری نیست و با توافق های منطقه‌ای با اتحادیه‌های معلمان تنظیم می‌شود. به طور کلی فقط در مواردی که مشکل جدی وجود دارد، لازم است. بسیاری از مسئولان برای تهیه برنامه‌های توسعه و ارتقاء حرفه‌ای برای هر سال با معلمان ملاقات و مشورت می‌کنند.
سنگاپور
که الان در رتبه اول برترین سیستم‌های آموزش جهان هست.سه مسیر برای تدریس در سنگاپور وجود دارد: مسیر تدریس، مسیر رهبری و مسیر تخصصی. در مسیر تدریس معلمان تلاش خود را برای تبدیل شدن به معلمان اصلی انجام می‌دهند. در مسیر رهبری، معلمان را می توان از یک سمت رهبری در درون مدرسه ارتقاء داد تا رسیدن به سمت مدیر کل آموزش و پرورش. در ردیف تخصصی، معلمان روی تحقیق و روش تدریس متمرکز هستند که بالاترین مقام در آن، رئیس تخصصی است. 13 سطح در هر مسیر وجود دارد. سه سطح اول عمومی در نظر گرفته می‌شوند. دو مرحله بعدی ارشد و سپس هشت مرحله برتر فوق‌العاده ارشد است. در هر سطح، افزایش حقوق و دستمزد و آموزش‌های اضافی و فرصت‌های مربیگری وجود دارد. برای سه سال اول تدریس، همه معلمان افزایش سالانه می‌گیرند. پس از آن، افزایش فقط به عنوان بخشی از پیشرفت در طول مسیر شغلی در دسترس است. پاداش عملکرد سالانه بین 10 تا 30 درصد حقوق معلمان در دسترس است.
معلمان به طور خودکار به سطح بعدی ارتقا نمی‌یابند. عملکرد معلمان در سیستم مدیریت عملکرد آموزشی epms مشخص می‌کند که آیا آنها واجد شرایط پیشرفت در نردبان شغلی هستند. epms شامل ارزیابی سالانه در سه زمینه است: تمرین حرفه‌ای، مدیریت رهبری و اثربخشی شخصی. از معلمان انتظار می‌رود اهداف شخصی خود را برای کار خود تعیین و برآورده کنند و پیشرفت‌هایی را در زمینه مهارت‌ها در طول مشاهدات تدریس خود نشان دهند.
epms همچنین برای تعیین مناسب بودن معلمان برای مسیرهای شغلی استفاده می‌شود. تمام معلمان به مدت سه سال مشاهده می‌شوند تا مشخص شود کدام مسیر شغلی به بهترین وجهی برای آنها مناسب است. اما پس از آنكه معلمان مسیر شغلی خود را تعیین كردند، اگر احساس كنند این مسیر مناسب برای آنها نیست، ممكن است حرکت جانبی را انجام دهند. استعداد و پتانسیل‌های لازم برای رهبری در اوایل شناسایی می‌شود و این معلمان برای نقش‌های رهبری آینده مرتب می‌شوند. مدارس سنگاپور با این اعتقاد عمل می‌کنند که رهبری ضعیف دلیل اصلی عدم موفقیت مدارس است و با انتخاب افراد با استعداد در اوایل شغل و سرمایه‌گذاری سنگین بر روی آنها، مدارس می‌توانند از این مشکل جلوگیری کنند.
این آموزش اغلب شامل ارتقاء رئیس بخش در سنین جوانی، استخدام چندین کمیته دانشگاهی و اداری، فعالیت در وزارت آموزش و پرورش و یک دوره رهبری اجرایی 6 ماهه در nie است.
استونی
نردبان شغلی معلمان در سال‌های اخیر در این کشور توسعه یافته است. استانداردهای جدید حرفه‌ای تدریس در سال 2005 منتشر شد و در سال 2013 مورد بازنگری قرار گرفت. این سیستم از یک استاندارد برای کلیه معلمان به 4 استاندارد در یک مرحله منتقل شده است.معلمان از شروع معلمی به معلمان ارشد و در آخر استادان یا معلم روش‌شناس،همانطور که در استونی گفته می‌شود حرکت می کنند. معلمان براساس سال‌ها تجربه، پیشرفت حرفه‌ای و نمایش موفقیت‌آمیز صلاحیت در ارزیابی‌ها، پیشرفت می‌کنند. معلمان مهد کودک دسته جداگانه خود را تشکیل می‌دهند.
افزایش در این رده‌های حرفه ای تأثیر مستقیمی بر حقوق معلم نمی‌گذارد، با این حال اصول وظیفه را در تصمیم‌گیری مبلغ پرداختی معلم حفظ می‌کند. معلمان روش‌شناس، ممکن است مسئولیت دیگری در جهت یادگیری حرفه‌ای و کمک به مربیان هم سال خود داشته باشد اما تمایز نقش‌ها در معلمان در استونی مانند سایر حوزه‌های قضایی توسعه نیافته است.
ژاپن
معلمان ژاپنی در طی دوره شغلی خود قادر به ارتقاء در خود مدارس هستند و مستقیم‌ترین مسیر معلم، رئیس معلم و سپس مدیر اصلی است. در هر یک از این مراحل بر اساس عملکرد و تجربه چندین درجه حقوق و دستمزد وجود دارد. 36 مرحله در سطح معلم ، 20 مرحله در سطح معلم سرپرست و 15 سطح در سطح اصلی وجود دارد. ممکن است بعضی از معلمان را هرگز به عنوان سرپرست معلم ارتقاء ندهند اما آنها می‌توانند شاهد افزایش حقوق و دستمزد خود از 29،000 دلار آمریکا به بیش از 60،000 دلار آمریکا در طول زندگی باشند.
فنلاند
از آنجا که سیستم آموزش فنلاندی تأکید زیادی بر استقلال مدرسه و معلمان می‌کند، نردبان شغلی به طور دقیق مشخص نشده است. معلمان کنترل کلاس‌های درس، برنامه‌ درسی و ساعات خارج از تدریس را کنترل می‌کنند. معلمان موفق ممکن است مدیرانی شوند که توسط مقامات محلی تعیین می‌شوند. مدیران برای تصمیم گیری در بودجه مدرسه مسئولیت‌های تصمیم‌گیری دارند اما اقتدار زیادی نسبت به معلمان ندارند؛ هیچ روشی نیست که مدیران از معلمان برای ارزیابی آنها استفاده کنند. در مدارس کوچکتر اغلب مدیران علاوه بر سایر وظایف خود دارای تدریس خود هستند.

انتهای پیام /ع

احکام رتبه بندی رتبه بندی
در حال پیگیری تحلیل
50000حمایت برگزاری مناظره حول موضوع
25000 حمایت انتشار در کانال ها و اینستاگرام فارس
10000 حمایت انتشار در صفحه یک خبرگزاری
1000 حمایت انتشار در گروه مربوطه
30
انتشار: ۱۵:۲۶ , ۱۳۹۹ تیر ۳۰
پیگیری های مرتبط
آخرین حامیان
دیدگاه تان را بنویسید
لطفا منتظر بمانید...
نظر شما ارسال گردید و پس از تایید منتشر خواهد شد
دیدگاه ها
 
فدائیان امام خامنه ای ۱۵:۴۹ ۱۳۹۹/۰۵/۰۲ https://www.farsnews.ir/my/c/2363
 
محسن ۱۹:۰۵ ۱۳۹۹/۰۵/۰۳ باسلام بنده هم حمایت کردم... لطفا از ما مشمولان خدمت متأهل دارای چند فرزند حمایت کنید!!! https://www.farsnews.ir/my/c/31247 https://www.farsnews.ir/my/c/31243 https://www.farsnews.ir/my/c/29669 https://www.farsnews.ir/my/c/31186
 
ناشناس ۱۱:۲۹ ۱۳۹۹/۰۵/۰۵ https://www.farsnews.ir/my/c/33008 منتشر کنید
سوژه های در حال رشد