شنبه ۵ مهر ۱۳۹۹ - ۰۶:۲۰

دیدگاه  /  دین پژوهی

رضا شجری قاسم‌خیلی

واکاوی نگرش هویتی ابن‌قتیبه دینوری؛ زمینه‌ها و دلایل تکوین رویکرد اسلام‌گرایانه در ایران

در این پژوهش، زمینه‌ها و دلایل شکل‌گیری رویکرد اسلام‌گرایانه در ایران با محوریت نگرش هویتی ابن‌قتیبه دینوری، تحلیل و بررسی می‌شود.

واکاوی نگرش هویتی ابن‌قتیبه دینوری؛ زمینه‌ها و دلایل تکوین رویکرد اسلام‌گرایانه در ایران

چکیده:  

در این پژوهش، زمینه‌ها و دلایل شکل‌گیری رویکرد اسلام‌گرایانه در ایران با محوریت نگرش هویتی ابن‌قتیبه دینوری، تحلیل و بررسی می‌شود. هدف پژوهش حاضر، نشان‏دادن ریشه و تبار دیدگاه اسلام‌گرایانه، واکاوی زمینه‌ها و دلایل تکوین رویکرد اسلام‌گرایانه در ایران است. بررسی تغییرات فرهنگی و تحول هویتی در میان برخی از ایرانیان در دوران اسلامی، از دیگر اهداف اصلی این جستار به شمار می‌رود. به نظر می‌رسد مطالب ضدایرانی و عرب‌مآبانۀ اسلام‌گرایانی چون ابن‌قتیبه دینوری، واکنشی تند به برخی از شعوبیان افراطی بوده که مجموعه‌ای از تفکرات افتخار به تاریخ، ذم و تحقیر اعراب، به سخره گرفتن آداب و قواعد اسلام و... را در خود داشتند. بی‌گمان یکی دیگر از دلایل تکوین جریان هویتی اسلام‌گرا در ایرانِ دوران نخستین اسلامی و تفضیل عرب بر عجم از جانب آن ها، شدتِ تمایلات اسلام‌گرایانۀ این گروه و عدم تمایز بین عرب و دین اسلام بوده است. به دیگر سخن، بینش اسلام‌گرایانه، افزون بر عدم تمایز بین اسلام و عرب، برآمده از ارادت و تعصب این دانشمندان ایرانی به دین اسلام بود. روش انجام این پژوهش در سطح داده‌شناسی، روشِ تحقیق اَسنادی تاریخی و کتابخانه‌ای و در سطح ارزیابی داده‌ها و تجزیه و تحلیل آن ها، با مدل توصیفی ـ تحلیلی است.

واژه‌های کلیدی: ابن‌قتیبه دینوری، اسلام‌گرایی، شعوبیه، ابوریحان بیرونی، بدیع الزمان همدانی.

نویسنده:

رضا شجری قاسم‌خیلی: استادیار دانشگاه مازندران

پژوهش نامه تاریخ اسلام – سال هفتم، شماره 25، بهار 1396.

برای مشاهده کامل مقاله روی فایل مقابل کلیک کنید.   

نظرات
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط خبرگزاری فارس در وب سایت منتشر خواهد شد پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد
Captcha
لطفا پیام خود را وارد نمایید.
پیام شما با موفقیت ثبت گردید.
لطفا کد اعتبارسنجی را صحیح وارد نمایید.
مشکلی پیش آمده است. لطفا دوباره تلاش نمایید.

پر بازدید ها

    پر بحث ترین ها

      بیشترین اشتراک

        همراه اول