شنبه ۵ مهر ۱۳۹۹ - ۱۹:۳۲

دیدگاه  /  حکمت و فلسفه

منصور ایمانپور

معیار تشخیص مسائل فلسفه اولی و میزان پایبندی فیلسوفان اسلامی بدان

پرسش اصلی این مقاله، این است که در تاریخ فلسفه اسلامی، مسائل فلسفه اولی براساسِ چه ملاک مشخصی متمایز شده اند و آیا فیلسوفان اسلامی در مقام واقع به این ملاک پایبند و ملتزم بوده اند یا نه؟

معیار تشخیص مسائل فلسفه اولی و میزان پایبندی فیلسوفان اسلامی بدان

چکیده

پرسش اصلی این مقاله، این است که در تاریخ فلسفه اسلامی، مسائل فلسفه اولی براساسِ چه ملاک مشخصی متمایز شده اند و آیا فیلسوفان اسلامی در مقام واقع به این ملاک پایبند و ملتزم بوده اند یا نه؟ نگاه به آثار فیلسوفان یونانی به ویژه ارسطو و تامل در آنها، نشان می دهد که سخنان ارسطو در باب موضوع فلسفه اولی متشتت و گوناگون است و مسائل فلسفه اولی نیز به صورت نظام مند، ازموضوع مشخصی استنتاج و صورت بندی نشده اند.
با ورود فلسفه یونانی با همه لوازمش به جهان اسلام، فیلسوفان اسلامی، بویژه شیخ الرئیس تلاش نمودند تا به ایضاح موضوع فلسفه اولی و مسائل آن و تشریح رابطه آن دو بپردازند و ملاکی برای تشخیص مسائل فلسفی از مسائل علوم دیگر ارائه کنند. آنها غالباً، موضوع فلسفه اولی را موجود بماهو موجود دانسته و مسائل آن را مشتمل بر محمولاتی تلقی نمودند که از عوارض ذاتی موجود مطلق محسوب میشود. بنابرین، ملاک اصلی تشخیص و تمییز مسائل فلسفه اولی، همان عرض ذاتی بودن محمولات آن مسائل برای موجود مطلق معرفی شد؛ لکن این فیلسوفان در مقام واقع، از مسائلی بحث نمودند که به نظر میرسد محمولات آنها، عوارض ذاتی موجود مطلق نیستند.
با تامل در آثار ارسطو و فیلسوفان اسلامی میتوان دریافت که سر این ابهام، در این رویکرد نهفته است که آنها ابتدا علوم نظری را به سه علم طبیعی و ریاضی و فلسفه اولی تقسیم نمودند و سپس در مقام واقع، مسائل غیر قابل بحث در دو علم دیگر را به سمت فلسفه اولی سوق دادند؛ در حالی که عرض ذاتی بودن محمولات آنها برای موجود بماهوموجود، محل تردید است.
نوشتار حاضر بر آن است تا به تشریح و تفصیلِ مستدل و مستند ِمطالب و مدعیات مذکور بپردازد و علت اصلی عدمِ انسجام بین مسائل و موضوع فلسفه اولی در تاریخ فلسفه اسلامی را تبیین نماید.

کلیدواژگان: فلسفه اولی، موضوع فلسفه، عرض ذاتی، حدود فلسفه، مسائل فلسفه، فلسفه اسلامی

نویسنده:
منصور ایمانپور

فصلنامه تاریخ فلسفه - سال ششم، شماره 24، بهار 1395.

برای مشاهده کامل مقاله روی فایل مقابل کلیک کنید.   

نظرات
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط خبرگزاری فارس در وب سایت منتشر خواهد شد پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد
Captcha
لطفا پیام خود را وارد نمایید.
پیام شما با موفقیت ثبت گردید.
لطفا کد اعتبارسنجی را صحیح وارد نمایید.
مشکلی پیش آمده است. لطفا دوباره تلاش نمایید.

پر بازدید ها

    پر بحث ترین ها

      بیشترین اشتراک

        همراه اول