«طرح شفافیت»هم باید شفاف شود
همانگونه که بسیاری از نمایندگان قول داده بودند، اولین امضای دوران نمایندگیشان را روی طرح شفافیت آرای ثبت کردند. این طرح حالا ازسوی هیاترئیسه مجلس اعلام وصول شده و باید در کمیسیونها مورد بررسی قرار گرفته و نهایتا به صحن بیاید.
به گزارش گرو دیگر رسانههای خبرگزاری فارس، روزنامه فرهیختگان در گزارشی به بررسی پیگیریهای مجلس برای طرح شفافیت پرداخته است که اهم آن در ادامه از نظرتان میگذرد. سالهاست ماجرای گردش آزاد اطلاعات در کشور دغدغههای زیادی را ایجاد کرده، بهگونهای که امروز حتما مورد اتفاقنظر همه کارشناسان است که «اگر بنای مبارزه با فساد و جلوگیری از رانت و ویژهخواری وجود داشته باشد، اولین قدم آن شفافشدن فرآیندهای مربوط به تصمیمگیریها و امور اجرایی در عرصه اداره کشور چه مسائل مربوط به قوه مقننه، چه مسائل قضایی و صدالبته اقدامات قوه اجرایی کشور است.» البته نمیتوان گفت اولینباری که ماجرای شفافیت در کشور بهصورت جدی مطرح شد دقیقا چه زمانی بوده، شاید قدمت آن به تاریخ انقلاب برسد، چنانکه رگههای پررنگی در مذاکرات مربوط به قانون اساسی و مصوبههای آن زمان دیده میشود. شفافیت در قانون چنانکه در اصل شصتونهم قانون اساسی آمده است: «مذاکرات مجلس شورای اسلامی باید علنی باشد و گزارش کامل آن از طریق رادیو و روزنامه رسمی برای اطلاع عموم منتشر شود. در شرایط اضطراری، درصورتی که رعایت امنیت کشور ایجاب کند، به تقاضای رئیسجمهور یا یکی از وزرا یا 10 نفر از نمایندگان، جلسه غیرعلنی تشکیل میشود. مصوبات جلسه غیرعلنی درصورتی معتبر است که با حضور شورای نگهبان به تصویب سهچهارم مجموع نمایندگان برسد. گزارش و مصوبات این جلسات باید پس از برطرفشدن شرایط اضطراری برای اطلاع عموم منتشر شود.
» علاوهبر این، اصل ۱۶۵ قانون اساسی این شفافیت را درخصوص مهمترین فعالیت دستگاه قضایی یعنی دادگاهها و فرآیند محاکمهها مطرح میکند و الزام علنی برگزار شدن آن را ذکر میکند درخصوص مجلس اما از دوره نهم بحث شفافیت آرای نمایندگان بیشتر از قبل و بهصورت جدیتری در دستورکار نمایندگان قرار گرفت و بعدا در مجلس دهم چندینبار طرحهایی در این خصوص تدوین شد و از سال ۱۳۹۶ چندبار به صحن آمد. در این میان آنقدر این ماجرا و طرحهایی بهنام آن، بین گروههای سیاسی دستبهدست شد و طرحهای مختلفی از صحن مجلس سردرآورد که دستآخر معلوم نشد مدافع اصلی شفافیت کیست و اگر همه گروههای سیاسی مدعای آن را دارند چرا به یک اشتراکنظر و طرح واحدی برای عملیاتیکردن آن نمیرسند و اگر هم میرسند، چرا به آن رای نمیدهند؟! مرور مجلس دهم نشان میدهد در این دوران سه یا چهاربار اینچنین طرحهایی به صحن آمد ولی هربار به دلایلی نامعلوم از دستورکار نمایندگان خارج شد و حتی وقتی درباره آنها در صحن علنی رایگیری به عمل آمد، تعداد بسیار کمتری از کسانی که پای طرح را امضا کرده بودند حاضر به دادن رای مثبت به آن شدند، برای مثال در آخرین مرتبه و درحالی که 160 نفر پای طرح را امضا کرده بودند، تنها 59 نفر حاضر شدند به طرح نهایی رای دهند و لذا هیچگاه شفافیت نتوانست بهعنوان یک مصوبه درست و درمان بهعنوان قانون مصرح، خروجی مجلس باشد.
نهایتا اما با پایان مجلس دهم و مشخصشدن فساد بین برخی نمایندگان و روشن شدن زدوبندهای آنها با نهادهای سیاسی و مالی خارج از مجلس و استفاده از رانتهای حاصل از این زدوبندها باعث ردصلاحیت و نهایتا محاکمه برخی از آنها شد و طبیعتا ضرورت و لزوم وجود این شفافیت بیشتر از گذشته به چشم آمد مرکز پژوهشهای مجلس چندیپیش گزارشی درخصوص مساله شفافیت در کشورهای مختلف منتشر کرد که نشان میداد ماجرای انتشار رسمی و علنی مذاکرات مجلس و آرای نمایندگان در بسیاری از کشورها یک مساله حلشده است و جلسات کمیسیونهای مختلف پارلمانهای اروپایی اغلب بدون هیچ استثنایی برای همه مردم قابل دسترس است یا آرای نمایندگان و نتایج جلسات صحن در تمامی این کشورها بهصورت شفاف به اطلاع آحاد مردم میرسد. فرانسه، اتریش، بلژیک، کرواسی، دانمارک، سوئد، اسپانیا و انگلیس از جمله این کشورها هستند. با آغاز دوره یازدهم مجلس، امیدها برای به نتیجه رسیدن این طرح مهم و اساسی زنده شده است؛ از یکسو جمع زیادی از نمایندگان از یک طیف فکری و جناح سیاسی هستند و این مساله امیدواری برای عدم وجود اختلاف در مسائل مختلف را بیشتر میکند و ازسوی دیگر تعداد زیادی از آنها ازجمله اکثر نمایندگان تهران در دوران انتخابات شعار اصلی خود را همین ماجرای شفافیت قرار دادند و با استفاده از همین شعار توانستند رای مردم را بگیرند و حالا امید بیشتری برای به نتیجه رسیدن شفافیت به وجود آمده است.
محمدکاظم انبارلویی، عضو شورای مرکزی حزب موتلفه اسلامی و تحلیلگر مسائل سیاسی در این خصوص گفتوگویی با «فرهیختگان»، انچتام داده است که مهمترین بخشهای آن در ادامهمیآید اتاق شیشهای نشانه سلامت کشور است - این رویکرد که مجلس، دولت و دستگاه قضایی در یک اتاق شیشهای تصمیمگیری کرده و احکامی که از این سه نهاد حکومتی بهعنوان قوای کشور درمیآید شفاف باشد، نشانه سلامت کشور است. - چه اشکالی دارد وقتی در دولت یا مجلس درباره مهمترین مسائل کشور بحث میشود، دوربین صداوسیما و رسانه ملی بحثها را منتشر کند تا مردم در جریان قرار گیرند؟ - تردیدی نیست که در زمان تصمیمگیری درباره امنیت ملی، منافع و مصالح ملی، دوربین نباید جزئیات جلسه را بازتاب دهد، چراکه در این موضوعات باید به مسئولان اصلی کشور و تصمیمگیری آنها اعتماد کنیم و احترام بگذاریم. - من موضوع جدیدی را میخواهم در این زمینه مطرح کنم؛ در جایی که قانون اساسی تصریح دارد مردم باید در جریان همه امور قرار گیرند، اما ما شاهد هستیم چنین چیزی درباره «بودجه و تفریغ بودجه» وجود ندارد. «طبق اصل 55 قانون اساسی دیوان محاسبات باید حسابوکتاب درآمدها و هزینههای کشور را تحتعنوان تفریغ بودجه به مجلس ارائه دهد و این گزارش برای عموم منتشر شود، اما بخشی از تفریغ بودجه سال گذشته در مجلس محرمانه بود درحالی که چنین چیزی در قانون اساسی و قوانین عادی وجود ندارد.
- مجلس یازدهم باید پاسخ دهد چرا بخشی از تفریغ بودجه سال 1397 که به مجلس ارائه شده در حوزه نفت و گاز، محرمانه بوده است؟ - بودجه لایحه است و وقتی در مجلس تصویب میشود پس از یکسال باید به ملت گزارش داده شود که این بودجه در چه مواردی هزینه شده، چقدر تحققیافته و چه تخلفاتی در آن صورت گرفته است، چراکه این موضوع منحصرا دراختیار مجلس است سید نظامالدین موسوی، نماینده مردم تهران در مجلس هم در این خصوص با فرهیختگان گفتگویی داشته که مهمترین بخشهای آن در ادمه از نظرتان میگذرد. شفافیت آرا مجلس تراز انقلاب را بوجود میآورد - اصل شفافیت یک اصل مورد اجماع در مجلس و یکی از اصولی است که میتواند جلوی بسیاری از بسترهای فساد، زدوبند، لابی و تخلفات را بگیرد از اینرو هرچه بتوانیم سیستم را شفافتر کنیم بهطور طبیعی مفاسد نیز در حوزههای مختلف و بهویژه حوزه اقتصادی کمتر خواهد شد. - شفافیت رای موجب شجاعت اخلاقی و سیاسی نمایندگان میشود و میتواند یک مجلس تراز انقلاب و در راس امور به وجود آورد. - طرح فعلی بندهای مختلفی دارد و ازسوی دیگر فردی که نماینده مجلس میشود جز در موارد خاص که مربوط به امنیت ملی است باید بتواند در همه موارد اظهارنظر کرده و حرف خود را شفاف بیان کند. - مصوبات جلسات غیرعلنی باید با دوسوم رای نمایندگان و با حضور اعضای شورای نگهبان باشد که تبدیل به قانون شود و نهایتا بعد از گذار از شرایط اضطرار باید مشروح و گزارش جلسات غیرعلنی منتشر شود، چراکه اصل بر شفافیت است.
- طرح شفافیت در مجلس بعد از بررسی در کمیسیون و صحن نهایتا تصویب خواهد شد، چراکه قاطبه نمایندگان روی این موضوع اصرار و تاکید دارند - بر اساس بند ششم این طرح که میگوید «با درخواست حداقل ۱۵ نفر از نمایندگان رایگیری مخفی خواهد نمایندگان میتوانند درخواست بدهند که رای مخفی باشد که البته از نظر بنده این امر ایراد طرح است. - برای بحث شرایط اضطرار نیز میتوان از شورای نگهبان استفسار کرد که شرایط اضطرار به چه معنی است و چه موقعیتهایی را میتوان شرایط اضطرار نامید که در آن موارد بتوان درخواست جلسه غیرعلنی داد. چند نکته درمورد طرح شفافیت 13خردادماه، اولین طرح نمایندگان بهصورت رسمی تحویل هیاترئیسه مجلس شد و همانگونه که بسیاری از آنها قول داده بودند، اولین امضای دوران نمایندگیشان را برای طرحهای تقنینی روی طرح شفافیت آرای ثبت کردند. گفته میشود بیش از 170 نماینده پای این طرح را امضا کردهاند. این طرح حالا ازسوی هیاترئیسه مجلس اعلام وصول شده و باید با تشکیل کمیسیونها ازجمله کمیسیون تدوین آییننامه داخلی مجلس مورد بررسی قرار گرفته و نهایتا به صحن بیاید. از اینرو چند نکته مهم درباره آن باید مدنظر باشد. اول: با توجه به اینکه محمدباقر قالیباف بهعنوان رئیس مجلس نفر اول امضاکننده این طرح است و احتمالا تا آخر پیگیر آن خواهد بود، امیدواری برای اینکه این طرح به نتیجه برسد بسیار بیشتر از شرایط معمول گذشته است هرچند این امر رفعکننده دغدغههای دیگر نیست.
در این مورد وظیفه اصلی رئیس مجلس حراست از این طرح و جلوگیری از برخورد سیاسی با آن است دوم: پیش از این طرحی که برخی نمایندگان مجلس دهم تدوین کرده بودند و مساله شفافیت را فرای مجلس در نظر گرفته و آن را به مشروح مذاکرات و تصمیمات دیگر نهادها هم تسری میدادند، صرفنظر از عنوان دهانپرکنی که داشت، بیشتر سیاسی بود و عملا امکان تحقق آن را بهدلیل ملاحظات مختلف بسیار محدود میکرد. اما طرح کنونی که حرکت پلهپله را در نظر گرفته و فعلا صرفا به شفافیت آرای نمایندگان میپردازد، امکان تحقق بیشتری خواهد داشت. سوم: تعیین رئیس و هیاترئیسه و اعضای کمیسیون تدوین آییننامه داخلی مجلس حتما اثر سرنوشتسازی روی این طرح خواهد داشت و میتواند دامن اثر آن را با چند کلمه کم یا زیاد کردن، تغییر دهد. از اینرو باید بهصورت جدی فرآیند رسیدگی به آن زیرنظر گرفته شود و ترجیحا مشروح یا خلاصه جلساتی که برای رسیدگی به این طرح برگزار میشود به اطلاع مردم برسد. چهارم: در اصلاحیه آییننامه داخلی مجلس چند مورد قابلتامل وجود دارد؛ اول اینکه درمورد شماره 5، صرفا خواسته شده که «بند ۳ در ماده ۱۲۲ حذف شود» درحالی که ذیل ماده 122 حداقل دو مورد دیگر هم هست که میتواند حذف یا اصلاحشده و ذیل شفافیت قرار گیرد. برای مثال در بند یک آمده که در موارد «انتخاب اعضاى هیاترئیسه، حقوقدانان شوراى نگهبان، نمایندگان مجلس در نهادها و هیاتها، مجامع و شوراها و سایر انتخابات راجع به اشخاص» رایگیری الزاما مخفی است.
همینجا یکی از مواردی است که بسیاری از فعالان سیاسی به آن اعتراض دارند و میگویند بدون درنظر گرفتن محدودیت، میتوان آرای نمایندگان برای تعیین هیاترئیسه یا نمایندگان مجلس در برخی نهادها را بهصورت شفاف اعلام کرد آنها میپرسند چطور در دیگر موارد تهدید زدوبند و رایزنیهای ناسالم مفروض است ولی در این موارد این تهدید دیده نشده است؟ یا درمورد بند آخر همین ماده 122، شاید آنچنان دلیل متقنی برای غیرشفاف بودن رای به اعتبارنامه نمایندگان وجود نداشته باشد. دوم در بند ششم اصلاحیه آمده است: «تبصره ذیل در ماده ۱۲۲ اضافه میشود: در مواردی که حداقل 15 نفر از نمایندگان درخواست رایگیری مخفی با ورقه دهند، ابتدا بدون بحث نسبت به درخواست رایگیری میشود و درصورت تصویب، در اصل موضوع مورد درخواست رایگیری مخفی با ورقه انجام خواهد شد.» این مساله ازجمله مواردی است که با نقدهای زیادی در این چند روز همراه بوده است و بسیاری درخصوص مبهمبودن این مساله اعتراض کردهاند و گفتهاند چنین بندی میتواند مسیر را برای فرار از شفافیت یا محرمانهشدن برخی موارد سرنوشتساز که شفافیت در آنها ضروری است، باز کند. از اینرو یک مطالبه اصلی دقیقشدن این بند مهم از طرح اصلاحیه آییننامه داخلی مجلس است. پنجم: آنچه مسلم است اینکه این طرح صرفا گام اول شفافیت است و باید شفافیت عملکرد نمایندگان با طرحیهای بعد یا با تکمیل همین طرح، کامل و جامع شود.
بهعبارتی، باید نمایندگان بهطور کامل از روز ابتدای فعالیت انتخاباتی تا روز پایانی ماموریت در اتاق شیشهای باشند، به این شکل که شفافیت شامل هزینهکردهای انتخاباتی، درآمدها و سایر فعالیتهای اقتصادی منتخبان هم بشود انتهای پیام/ .
18:34 - 18 خرداد 1399
1 بازنشر
10 بازدید
1 پاسخ