اخبار فارس من فارس TV افکار سنجی دانشکده انتشارات توانا

اقتصادی  /  نفت و انرژی

چرخش ناگهانی سیاست‌های سوخت و ورشکستگی زنجیره‌ای از صنایع/ آمادگی اتحادیه سوخت‌های جایگزین برای توسعه اتوگاز

رئیس اتحادیه سوخت‌‌های جایگزین گفت: با ارائه آمار غلط درباره هزینه-فایده اتوگاز نمی‌توان صرفه اقتصادی آن را زیر سوال برد. در صورت سیاست‌گذاری منطقی، بخش خصوصی و مردم هزینه تاسیس جایگاه‌ها و LPGسوز کردن خودروها را می‌پردازند.

چرخش ناگهانی سیاست‌های سوخت و ورشکستگی زنجیره‌ای از صنایع/ آمادگی اتحادیه سوخت‌های جایگزین برای توسعه اتوگاز

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری فارس، در حال حاضر میزان تولید LPG کشور سالانه حدود 17.6 میلیون تن است. از این مقدار حدود 2.5 میلیون تن LPG در بخش خانگی مصرف می‌شود و 5 میلیون تن LPG صادرات شده و مابقی این گاز باارزش به میزان 10.1 میلیون تن در خطوط لوله گاز طبیعی و فلرها می‌سوزد و هدر می‌رود. این اقدام درحالی است که می‌توان با افزودن LPG به سبد سوخت کشور نه تنها مانع هدررفت این سوخت باارزش شد بلکه درآمد ارزی دولت ناشی از صادرات بنزین آزاد شده معادل را نیز افزایش داد.

طبق محاسبات به ازای جایگزینی هر 1 میلیون تن LPG به جای بنزین در سوخت خودروها حدود 1.5 هزار میلیارد تومان نصیب دولت می‌شود. در نتیجه در صورتی که این 10 میلیون تن LPG که در خطوط لوله می‌سوزد جایگزین بنزین شود و در عوض بنزین معادل آن با قیمت بالاتر صادرات شود، حدود 15 هزار میلیارد تومان برای کشور درآمد ایجاد می‌کند و مردم نیز می‌توانند از این سوخت پاک در خودروهای خود استفاده کنند. همچنین طبق محاسبات بازگشت سرمایه جایگزینی سوخت LPG به جای بنزین نیز کمتر از 4 ماه است که نشان از اقتصادی بودن این پروژه دارد.

با این حال مسئولین شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی معتقدند که افزودن LPG به سبد سوخت کشور توجیه اقتصادی ندارد. در این راستا برای بررسی این موضوع و آشنایی بیشتر درباره جوانب افزودن LPG به سبد انرژی در بخش حمل و نقل با علی محمودیان رئیس اتحادیه کشوری سوخت‌‌های جایگزین به گفتگو نشستیم.

مشروح این مصاحبه به شرح زیر است:

* ماجرای چرخش ناگهانی سیاست‌های سوخت و ورشکستگی کامل یک صنف

فارس: بررسی عملکرد وزارت نفت در حوزه سبد سوخت در بخش حمل و نقل نشان می‌دهد که ظاهرا این وزارتخانه اصلا سیاست واحد و مشخصی در این حوزه ندارد. نظر شما در این باره چیست؟

محمودیان: طبق آمارهای بین­‌المللی، ال.پی.جی در سبد سوختی بسیاری از کشورها از جمله اروپا نقش اساسی دارد. اما در ایران نکته‌­ای که بدان پرداخته نشده این است که برای تصمیم‌­گیری باید بر مبنای هزینه و فایده عمل کرد نه اینکه مثلا وزارت نفت الان اصرار کند که ال.پی.جی را فقط صادر می­‌کنیم اما از نگاه کلان دولتی این کار اصلا منافع دولت را تامین نکند و ورود این سوخت به حوزه خودرو صرفه اقتصادی بیشتری داشته باشد. یعنی می‌خواهم بگویم تصمیم‌گیری نباید به صورت جزیره‌ای در کشور اتفاق بیفتد بلکه باید در تمامی تصمیمات منافع ملی و هزینه و فایده‌ طرح‌ها در نظر گرفته شود.

متاسفانه در وزارت نفت تصمیمات بر مبنای کارشناسی اتخاذ نمی‌شود. در دهه 70 وزارت نفت با همین شیوه اعلام کرد که ال.پی.جی را توسعه می‌دهیم. خب این اقدام صورت گرفت و حتی ایران تبدیل به صادرکننده تجهیزات ال.پی.جی به ترکیه و چند کشور دیگر شده بود اما یک باره در ابتدای دهه 80 سیاست­گذاری را تغییر دادند و گفتند فقط باید از سی.ان.جی استفاده کنیم. با این کار تمام کسانی که قطعات ال.پی.جی تولید می­کردند و تعداد زیادی از تاکسی‌هایی هم که ال.پی.جی سوز شده بودند، اقتصادشان بهم خورد و ورشکست شدند. در آن زمان زنگنه برای دلجویی از این بخش تولیدی، تعدادی از آنها وارد چرخه سی.ان.جی کرد و البته برخی هم از کشور رفتند و در نتیجه به کشور خسارت هنگفتی وارد شد.

در بازه زمانی سال‌های 82 تا 89 مصرف سی.ان.جی هر سال رشد قابل توجهی را تجربه می­کرد که علت آن هم قیمت مناسب‌ترش در مقایسه با بنزین بود. اما در سال 89 یکباره قیمت سی.ان.جی هفت برابر شد. در اوایل دهه 90 خودروهای زیادی ال.پی.جی سوز شدند زیرا راحت‌تر از بنزین و سی.ان.جی می‌سوخت، پیمایش بیشتری نسبت به سایر سوخت­ها داشت، قطعاتش ارزان­تر بود و همچنین کمترین قیمت را در میان سوخت‌­ها داشت.

*با ارائه آمار غلط درباره هزینه-فایده اتوگاز نمی‌توان صرفه اقتصادی آن را زیر سوال برد

فارس:  اقتصاد طرح افزودن LPG به سبد سوخت کشور را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ آیا توانایی ساخت تجهیزات لازم برای جایگاه‌ها و مخازن در داخل کشور وجود دارد؟

محمودیان: ما در ایران تولیدکننده مخزن استاندارد ال.پی.جی، تولیدکننده قطعات استاندارد ال.پی.جی و مراکز خدمات فنی داریم. اتحادیه ما می‌­تواند به خودروها بابت استفاده از ال.پی.جی خدمات ارائه دهد. ولی وزارت نفت حاضر به حل این مشکل نیست. ما سه سال است که به طور مرتب با وزارت نفت مکاتبه می‌­کنیم که اگر قرار نیست ال.پی.جی را توزیع کنید، نحوه توزیع آن را اصلاح کنید. چرا نحوه ال.پی.جی سوز شدن خودروها سامان‌دهی نمی‌­شود؟ الان در گاراژ‌ها به صورت غیراستاندارد خودروها LPGسوز می‌شوند. درحالیکه اتحادیه سوخت‌های جایگزین قادر است LPGسوز کردن خودروها را به صورت صحیح و استاندارد انجام دهد تا این سوخت وارد سبد انرژی در بخش حمل و نقل شود. اما دلیل عدم ساماند­هی این وضعیت این است که وزارت نفت نمی‌خواهد این سوخت را به خودروها بدهد.  

طبق برنامه ششم توسعه باید LPG در سبد سوخت بخش حمل و نقل حضور داشته باشد. وزارت نفت نباید بر اساس تصمیمات غیرکارشناسی سیاست‌گذاری‌های کلان کشور را نادیده بگیرد. زیرا توسعه LPG در کشور توجیه اقتصادی و محیط زیستی دارد و با تنوع‌سازی سبد سوخت امنیت انرژی کشور را افزایش می‌دهد.

نکته جالب توجه اینکه اخیرا آماری توسط یکی از مسئولین منتشر شد تا هر طور شده اثبات کند استفاده از LPG در سبد سوخت توجیه اقتصادی ندارد. حال سوال اساسی این است که چگونه استفاده از LPG در خودروها توجیه ندارد ولی حداقل 40 کشور دنیا از آن در خودروها استفاده می‌کنند؟ یعنی محاسبات اقتصادی آنها غلط است؟ ضمنا این کشورها ذخایر LPG شان نیز به اندازه ایران نیست اما از آن در خودروها استفاده می‌کنند. چرا؟ چون این کار صرفه اقتصادی بالایی دارد. پس نمی‌­توان به برخی آمار اشتباه استناد کرد و مصرف ال.پی.جی را غیراقتصادی دانست.

راهکار این است که قیمت­‌گذاری سوخت­‌های بنزین، گازوئیل، سی.ان.جی و ال.پی.جی باید معنادار باشد. در کل دنیا بیشترین قیمت‌­ها به ترتیب به بنزین، گازوئیل، ال.پی.جی و سی.ان.جی اختصاص دارد. حال گروهی بسته به دسترسی و نوع خودرو از سی.ان.جی استفاده می­‌کنند و گروهی مثلا در جنوب کشور مایل به مصرف ال.پی.جی هستند زیرا هم دسترسی بهتری دارد و هم زمانی که از کولر خودرو استفاده می‌­کنند دیگر توان موتور افت پیدا نمی‌کند. 

بنابراین وزارت نفت به جای حذف صورت مساله، باید در حوزه سوخت‌های بخش حمل و نقل قیمت‌­گذاری منطقی کند. در حال حاضر ال.پی.جی با کمترین قیمت در حال عرضه در بخش خانگی است که البته عمده آن هم در بخش خودرو مصرف می­‌شود. باید قیمت این سوخت واقعی شود. هم‌اکنون بیش از یک میلیون خودرو ، LPGسوز شده­‌اند. بنابراین اگر اکنون تصمیم عاقلانه‌­ای در مورد نحوه توزیع ال.پی.جی نگیریم، دوباره شاهد واکنش‌هایی خواهیم بود. زیرا این کار عده­‌ای را ناراضی می­کند. همین الان هم کلیپ‌ها و گزارش‌هایی از نارضایتی مردم از نبود LPG منتشر شده است.

* بخش خصوصی و مردم هزینه تاسیس جایگاه‌ها و LPGسوز کردن خودروها را پرداخت می‌کنند

فارس: در بحث هزینه و فایده این طرح آیا امکان تامین مالی برای ساخت جایگاه‌ها و LPGسوز کردن خودروها وجود دارد؟ راهکار چیست؟

محمودیان: در شرایطی که بخش صنعت امکان ساماندهی این بازار را با ابزارهای استاندارد دارد، کافی است وزارت نفت به جای اینکه بگوید سوخت ال.پی.جی به خودرو اختصاص نمی­‌دهیم، قیمت آن را اصلاح کند. یعنی به جای حذف صورت مسئله، سیاست‌گذاری کند تا بدین ترتیب هم درآمد دولت افزایش یابد هم محیط زیست بهبود پیدا کند و هم مردم به این سوخت دسترسی داشته باشند و زندگی و امورات خود را بگذرانند.

وقتی با اقتصاد رفتار سالم انجام ­دهید، خود سرمایه­‌گذار تصمیم می‌­گیرد سرمایه­‌اش را کجا هزینه کند. باید همان طور که در بحث بنزین اجرت جایگاه­دار منطقی در نظر گرفته شد، در ال.پی.جی هم این کار انجام شود تا هر کسی که خواست از آن مصرف کند. یعنی وزارت نفت اصلا لازم نیست خودش جایگاه احداث کند یا مثلا خودروها را LPGسوز کند بلکه فقط یک کار را انجام دهد. اینکه به درستی سیاست‌گذاری کند. در این صورت مشاهده خواهید کرد که خود بخش خصوصی برای احداث جایگاه‌های LPG پیش قدم می‌شود و مردم نیز خودشان هزینه‌های دوگانه‌سوز کردن خودروها را پرداخت می‌کنند.

مردم خیلی هوشیار هستند کافی است به آنها اطلاعات خوبی بدهید، خودشان در جای خوب سرمایه­‌گذاری می­کنند. بر این اساس در حال حاضر حذف ال.پی.جی راحت‌­ترین کار و غلط­‌ترین کار است. زیرا ما تعداد زیادی واحد تولیدی داریم که تجهیزات ال.پی.جی تولید می­‌کنند. حذف این سوخت پرسنل و سرمایه­‌گذارها را دچار مشکل خواهد کرد. لذا منطقی‌ترین و اقتصادی‌ترین کار این است که وزارت نفت ال.پی.جی را به جایگاه­‌های سوخت بدهد. اما دولت‌­ها در ایران نقش خودشان را گم کرده­‌اند. به جای سیاست­گذاری، وارد اجرا، عرضه، فروش و سایر مسائل می­‌شوند. نتیجه این روند هم همواره خسران بوده است.

در حال حاضر سیاست­گذاری درست، منطقی کردن قیمت ال.پی.جی است. در ایران بیشترین مصرف­ها به ترتیب از آن بنزین، گازوئیل، سی.ان.جی و ال.پی.جی است. به دلیل ظرفیت کشور، سی.ان.جی می­‌تواند 50 درصد سبد سوخت کشور را به خود اختصاص دهد. اما یکسری خودروها و مناطق مستعد استفاده از ال.پی.جی هستند زیرا این نوع سوخت در بخش­‌های خاصی تولید و توزیع می­‌شود. اگر قیمت ال.پی.جی را مانند الان خیلی پایین نگه داریم، مردم از هر جایی خود را به مناطقی می­‌رسانند که ال.پی.جی در جایگاه توزیع می­‌شود. در حال حاضر ال.پی.جی در بخش خانگی 400 برابر یارانه می‌­گیرد. اما اگر قیمت­‌گذاری درستی انجام شود، سیستم اصلاح خواهد شد.  

مشکل در ایران طراحی غلط سیستم‌­ها است. در کشور ما هنوز وزارت نفت، کمیسیون انرژی مجلس، مرکز پژوهش­‌های مجلس و سایر بخش‌­های مرتبط با حاکمیت به تصمیم واحدی درباره مسائل مربوط به اقتصاد انرژی نرسیده‌اند. سوال اینجا است چرا دولت به برنامه ششم توسعه مبنی بر افزودن LPG به سبد سوخت کشور عمل نمی‌کند. ما باید از تجربیات تصمیمات بعضا متضاد وزارت نفت در این چند دهه درس بگیریم. برای رسیدن به برنامه اقتصاد انرژی، باید برنامه ششم توسعه مبنا قرار داده شود. اما چون منافع دولت و زیرشاخه­‌هایش با منافع کلی جامعه در برخی از قوانین تضاد دارد، نتیجه آن اخذ تصمیمات جزیره­ای و غیرکارشناسی است.

*در صورت رعایت استانداردها استفاده از LPG در خودروها ایمنی لازم را دارد

فارس: یکی از انتقادات شرکت پالایش و پخش درباره توسعه LPG ناظر به ناایمن بودن استفاده از این سوخت است. نظر شما در این باره چیست؟

محمودیان: درباره ایمنی استفاده از ال.پی.جی هم باید بگویم این مساله در دنیا حل شده است و تجربه کار کشورها ایمنی اتوگاز را اثبات می­کند و نیاز به اظهارنظر من نیست. این حوزه از نظر ایمنی مشکلی ندارد اما قطعا اگر در سیستم زیرپله­‌ای خودرو دوگانه سوز شوند، معضلاتی پیش خواهد آمد. دولت باید کمک کند تا بخش صنعت این حوزه را ساماندهی کند. بنابراین اگر نحوه تبدیل خودروها استاندارد باشد، مشکلی بابت مصرف ال.پی.جی رخ نخواهد دارد.

در بخش تولید تجهیزات ال.پی.جی هم ما هیچ مشکلی نداریم. فعالین حاضر در صنعت قادر هستند از مخزن تا کوچکترین قطعات را تولید کنند. حتی زمانی ایران تجهیزات جایگاهی به کشورهای دیگر صادر می­کرد. واحدهای داخلی ما هم قادر به ساخت قطعات سی.ان.جی و ال.پی.جی با استاندارد ملی هستند. نحوه تبدیل خودرو به دوگانه سوز ال.پی.جی و سی.ان.جی تقریبا مشابه است و حتی در حوزه ال.پی.جی این کار ساده‌تر است. در بحث ساخت جایگاه هم، لازم به ذکر است ساخت جایگاه سی.ان.جی به مراتب پیچیده‌­تر از جایگاه LPG است. یعنی وقتی ما توان ساخت جایگاه­ CNG را داریم، تولید جایگاه ال.پی.جی با فناوری ساده­‌تر حتما ممکن است که البته اگر بخواهیم این جایگاه­‌ها را ایجاد کنیم بایستی استانداردها به روز شود.

یک نکته مهم در این موضوع وجود دارد، اینکه دولت نباید یارانه را وارد این بخش کند. زیرا یارانه­‌ها همواره کار را از مسیر اصل منحرف کرده­‌اند. در صورت قیمت­‌گذاری منطقی، جریان نقدینگی سرگردان خود به خود وارد این حوزه خواهد شد. پرداخت یارانه فسادآور است و کلا یارانه را به نورچشمی­‌ها می­‌دهند. ضمن اینکه پس از پرداخت یارانه دولت مجبور است نظارت کند که آیا فسادی رخ داده یا خیر. در نهایت همه هم ناراضی هستند.

اما قیمت‌­گذاری منطقی به صورتی که اجرت کار را صنعت مشخص کند و نه وزارت نفت، راهگشای مشکل است. در این حالت هزینه ایجاد جایگاه و دوگانه‌­سوز کردن خودروها را بخش خصوصی و مردم پرداخت خواهند کرد و لازم نیست دولت ورود کند. چنانکه اکنون به رغم ممنوع بودن استفاده از ال.پی.جی در خودروها، بیش از یک میلیون خودرو به هزینه شخصی این کار را کردند. اما در صورتی که راهکار پیشنهادی ما در دستور کار قرار بگیرد، مردم از مراکز فنی مناسب برای دوگانه­‌سوز کردن خودرو استفاده می­کنند. در این خصوص مجلس باید تکلیف سبد سوخت کشور را براساس برنامه ششم توسعه مشخص کند و دولت مکلف سازد که آن را اجرایی کند.

مصاحبه از سیداحسان حسینی

انتهای پیام/

این مطلب را برای صفحه اول پیشنهاد کنید
نظرات
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط خبرگزاری فارس در وب سایت منتشر خواهد شد پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد
Captcha
لطفا پیام خود را وارد نمایید.
پیام شما با موفقیت ثبت گردید.
لطفا کد اعتبارسنجی را صحیح وارد نمایید.
مشکلی پیش آمده است. لطفا دوباره تلاش نمایید.

پر بازدید ها

    پر بحث ترین ها

      بیشترین اشتراک

        بازار globe
        همراه اول