يکشنبه ۹ آذر ۱۳۹۹ - ۰۸:۲۵

اقتصادی  /  اقتصاد کلان و بودجه

دلایل افت و خیز دلار

یک عضو شبکه کارشناسان دفتر مطالعات راهبردی رونق تولید با بیان این که طبق آمار، دهه نود بیشترین گرانی دلار در شش دهه اخیر را داشته ­است، به بررسی دلایل نوسان دلار پرداخت.

دلایل افت و خیز دلار

به گزارش خبرگزاری فارس،‌ یک کارشناس اقتصاد نوشت: ایران در چند دهه حیات اقتصادی، نوسانات اقتصادی متفاوتی را تجربه کرده­ است، هر از چند گاهی هم خبر از موج جدیدنوسانی به میان می‌­آید. طبق آمار دهه نود بیشترین گرانی دلار در شش دهه اخیر را داشت ه­است.

این آمار و ارقام ما را به این فکر می‌اندازد که چرا؟ برای این امر دلایل مختلفی به ­نظر می­‌رسد که فقط در خارج کشور خلاصه نمی‌­شوند، بلکه باید به­ دقت داخل کشور را هم رصد کنیم تا به علت‌های اصلی این بحران برسیم

دلایل خارجی

 جمهوری اسلامی ایران چهار دهه است که با تحریم ظالمانه دست به ­گریبان است، تحریم‌­هایی که می‌­خواهند ایران را شعب­ ابی‌طالب کنند و به ­این­ خاطر ایران فرصت فروش خارجی محصولات خود و انتقال ارز آن به داخل را ندارد. هم­چنین پول­هایی هم که در خارج مرزهاست بلوکه شده و عملا غیرقابل دسترس‌­اند، دیگر اینکه تحریم، ترس و امتناع شرکت­های خارجی در همکاری با ایران را به ­دنبال داشت که تامین مایحتاج ایران از خارج کشور را با هزینه‌های مضاعف همراه کرده­ است.

با شیوع کرونا و بسته شدن مرزها مشکل دوچندان شد. در صدر اسلام هم با آن شرایط سختی که برای مسلمین به وقوع پیوست با مقاومتی که نشان دادند، سرانجام برنده اصلی مسلمانان بودند و وعده الهی «حزب الله هم الغالبون» تجلی پیدا کرد.

 دلایل داخلی، ضعف مدیریت

 شرایط بحرانی مدیریت بحران می‌­طلبد؛ اما انگار هنوز مدیریت بحرانی شکل نگرفته­ است تا جلوی ریخت و پاش ارزی و تامین ارز لازم را برعهده گیرد. در این برهه‌های حساس اختصاص ارز رانتی و دامن زدن به نوسانات که مشوّق مردم به سرمایه‌گذاری در آن است، هم­چنین واردات هر کالای ریز و درشتی از خارج کشور که بار ارزی را تحمیل می­‌کند و عدم حمایت از تولید داخل به ­ویژه صنایع تبدیلی و دانش بنیان که ما را بی­نیاز از خارج خواهد کرد و حتی خود ارزآوری به ­همراه دارد، کار غلطی است. دراین ­باره بهتر است نیم­ نگاهی به پیشینه رشد و شکوفایی اقتصادی کشورهای ژاپن و چین بیندازیم که با تکیه بر توان داخلی و فناوری­های نوین و البته تحمل سختی­ های این مسیر توانستند بدون تکیه به غرب راه رشد را طی کنند و جز ده اقتصاد برتر دنیا شوند.

واسطه‌گری‌های نامولد اقتصادی

 ایرانیان در کنار فرهنگ­های پسندیده‌ای که دارند، فرهنگ­های غلطی را هم گاهی به نمایش می­ ‌گذارند؛ مثلا وقتی نمودار قیمت ارز رو به ­بالا باشد به ­سرعت صف خرید دلار جلوی صرافی­ها ظاهر و هیجانات بر رفتار معامله ­گران حاکم می‌شود، برعکس آن هم وقتی قیمت در شیب نزول قرار گیرد، صف­های فروش پدیدار شده و این خود بر نوسان قیمت ارز اثرگذار است.

دود این عطش خرید و فروش هیجانی و کاذب در اصل به­ چشم همه مردم می­‌رود، چون نوسان ارز نوسان کل اقتصاد را در پی دارد. چند سال قبل در ترکیه بر اثر نوسانات دلار مردم به خیابان­ها آمدند، اما نه برای خرید ارز بلکه برای آتش زدن و زیر پا گذاشتن دلار و حمایت از پول ملی خودشان که این پشت کردن به دلار باعث شد التهاب آن در بازار ترکیه در آن زمان فروکش کند.

ضعف دستگاه‌های نظارتی

 دلالی­‌ها و سوداگری­‌هایی که در بازار می‌­شود قیمت­ها را به­ شدت متاثر می­‌کند؛ شایسته است که دستگاه­های نظارتی به این امر ورود کنند، چون این دلالان که قدرتمند هم هستند با دستکاری­های مصنوعی در بازار و جوسازی با قیمت­ها بازی می­‌کنند. بنگاهداری بانک­ها و ورود آنها به عرصه معاملات اقتصادی و سوداگری یکی از این موارد است که با ورود سیل نقدینگی در دست آنها در یک بازار آنها تبدیل به بازیگر و بازیگردان آن بازار می­‌شوند و تعیین قیمت با میل آنها صورت می‌­گیرد.

فرهنگ مصرف کالای خارجی

مورد دیگر فرهنگ مصرف­ گرایی است که متاسفانه روبه ­رشد است؛ استفاده از برندهای وارداتی و معروف و کالاهای خارجی که تولید داخل هم دارند و یا مسافرت خارجی به جای سفر داخلی باعث تحمیل بار ارزی می‌شود و تقاضا را در بازار بالا می‌­برد. اقتصاد کشور مثل چرخه­ای است که اگر پول در داخل آن خرج شود در آن چرخش می‌­کند و از جیبی به جیب دیگر می‌­رود؛ اما اگر از چرخه اقتصادی کشور بیرون رود از جیب همه رفته و از چرخه خارج خواهد شد.

در آخر هم می­‌توان به فرهنگ ذخیره‌­سازی بین مردم اشاره کرد. از گذشته به دلیل قحطی‌­ها و مشکلاتی که در تاریخ بر ایرانیان تحمیل شده ­است؛ تمایل به انبار کردن و ذخیره کردن آنچه دارند به­ وجود آمده­ است. در بحث ارزی خرید و ذخیره کردن یا به قولی پنهان کردن ارز توسط نهادهای حقیقی و حقوقی آسیب ­رسان به بازار ارز است به جای اینکه از این ارزها در سرمایه­‌گذاری و فعالیت مولد استفاده شود.

سجاد همتی، عضو شبکه کارشناسان دفتر مطالعات راهبردی رونق تولید

انتهای پیام/ب

نظرات
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط خبرگزاری فارس در وب سایت منتشر خواهد شد پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد
Captcha
لطفا پیام خود را وارد نمایید.
پیام شما با موفقیت ثبت گردید.
لطفا کد اعتبارسنجی را صحیح وارد نمایید.
مشکلی پیش آمده است. لطفا دوباره تلاش نمایید.
همراه اول