جمعه ۷ آذر ۱۳۹۹ - ۰۰:۱۵

دیگر رسانه ها

انتشار برای نخستین بار| اسناد توقیف کتب امامین انقلاب در دهه 50

آنچه می‎‌‎خوانید و می‎‌‎بینید مجموعه اسنادی است که برای نخستین بار روایت ممیزی و سانسور کتاب و فیلم را در عصر پهلوی بر پایه اسناد اداره نگارش وزارت فرهنگ و هنر بیان می‎‌‎کند.

انتشار برای نخستین بار|  اسناد توقیف کتب امامین انقلاب در دهه 50

به گزارش گروه دیگر رسانه‌های خبرگزاری فارس، آنچه می‎‌‎خوانید و می‎‌‎بینید مجموعه اسنادی است که برای نخستین بار روایت ممیزی و سانسور کتاب و فیلم را در عصر پهلوی بر پایه اسناد اداره نگارش وزارت فرهنگ و هنر بیان می‎‌‎کند. برخی از این اسناد که تاکنون منتشر نشده‌اند نشان‌دهنده سلیقه و رفتار مدیران و کارشناسان اداره نگارش هستند. اداره نگارش در طول تحول ساختارهای دولتی از قاجار به پهلوی تغییرات زیادی کرد و ماموریت‎‌‎های جدیدی برای آن درنظر گرفته شد. اداره انطباعات یکی از سازمان‎‌‎های مستقل فرهنگی ایران در دوره ناصرالدین شاه بود که کار نظارت بر تدوین و انتشار و مجموعه‎‌‎سازی کتاب‎‌‎های درسی و غیردرسی و مطبوعات کشور را برعهده داشت و سپس یکی از ادارات وزارت معارف شد. این اداره در سال‎‌‎های تحول خود با نام‎‌‎هایی چون دارالطباعه، دایره انطباعات، وزارت انطباعات، اداره کل انطباعات و اداره کل نگارش به انجام وظیفه می‎‌‎پرداخت (دایره‌المعارف کتابداری). در طول سال‎‌‎ها در کنار بسیاری از امور جاری، ممیزی و اعطای مجوز برای همه امور چاپی از روزنامه تا کتاب‎‌‎های درسی و غیردرسی از وظایف این اداره بود. از دهه 30شمسی اداره نگارش با توجه به وسعت صنعت نشر و همچنین رجوع نویسندگان نسل جدید، به‎‌‎عنوان یک اداره خاص در کانون توجهات بود به‎‌‎صورتی که به‎‌‎دلیل تغییرات سیاسی، انتشار کتاب و ساخت فیلم - بررسی سناریو و فیلمنامه - باجدیت بیشتر و با همکاری نهادهایی همچون شهربانی، بعدها ساواک و بعدتر حزب رستاخیز در کمیسیون مشترکی مورد بررسی قرار می‎‌‎گرفت. در میان این اسناد که منتشر شده ردپایی از برپایی جلساتی با شرکت نمایندگان شهربانی و نخست‎‌‎وزیری- ساواک، از نظر اداری تابع نخست‎‌‎وزیری بود- و وزارت فرهنگ و هنر مشاهده می‎‌‎شود که در مورد ممیزی یا جمع‎‌‎آوری کتاب‎‌‎ها و آثار فرهنگی نظر داده‎‌‎اند. اداره نگارش با حساسیتی زیاد، کتاب‎‌‎هایی با زمینه چپگرایانه و ترجمه نویسندگان از بلوک شرق - شوروی و اقمارش - را دنبال می‌کرد.

دو نسخه از کتاب را به وزارت دهند/ توقیف کتاب آیت‎‌‎الله سیدعلی خامنه‎‌‎ای

«آینده در قلمرو اسلام» ترجمه کتاب «المستقبل لهذا الدین» اثر سیدقطب است که آیت‎‌‎الله سیدعلی خامنه‎‌‎ای در دهه40 و همراه با نهضت ترجمه فرهنگی و تبادل فرهنگی با مصر که خود جزو هدایت‎‌‎کنندگان آن بودند، اقدام به ترجمه آن کردند. این کتاب از همان اول که ترجمه و انتشار یافت با مخالفت و توقیف وزارت فرهنگ و هنر و ساواک روبه‎‌‎رو شد.

در سندی که توسط وزارت فرهنگ و هنر به شهربانی کل کشور نوشته شده، آمده است؛ «به‌موجب نامه سازمان اطلاعات و امنیت کشور، کتاب آینده در قلمرو اسلام نوشته سیدعلی خامنه‎‌‎ای که در چاپخانه خراسان (مشهد) به چاپ رسیده و حاوی مطالب خلاف مصلحت است چون چاپ و انتشار کتاب مذکور برخلاف مقررات و بدون تحصیل مجوز قانونی صورت گرفته خواهشمند است مقرر فرمایید به نحو مقتضی فعلاً از توزیع آن جلوگیری نموده نتیجه را ضمن ارسال دو نسخه از کتاب به این وزارت اطلاع دهند تا پس از بررسی مندرجات آن نظر نهایی اعلام گردد».

 

اداره اطلاعات شهربانی نیز در نامه‎‌‎ای به ساواک شرح موضوع توقیف را به‎‌‎صورت محرمانه بیان کرده است؛ «وزارت فرهنگ و هنر طی نامه مورخ 25/ 4/45 مستند به نامه 11/ 4/ 45 آن سازمان اعلام داشته چون کتاب آینده در قلمرو اسلام نوشته آقای سیدعلی خامنه‎‌‎ای که بدون مجوز در چاپخانه خراسان (مشهد) به چاپ رسیده، حاوی مطالب خلاف مصلحت است باید از انتشار آن جلوگیری به عمل‌ آید. علی‎‌‎هذا دستورات لازم به ادارات مربوط و شهربانی‌های شهرستان‎‌‎ها داده شد. گزارش واصله از شهربانی مشهد حاکی است 700جلد کتاب مذکور که در آن چاپخانه موجود بوده و آقایان احمد مجری‌سازان طوسی و سیدحسن طوبی‌پور که قصد خارج نمودن آنها را از چاپخانه خراسان داشتند مأمورین آن شهربانی با مأموران ساواک مشهد تشریک مساعی به عمل آورده در نتیجه نامبردگان دستگیر و با نسخ کتاب مزبور به ساواک مشهد اعزام و تحویل گردیده است».

 

در ایران توزیع نشود/ جلوگیری از توزیع کتاب امام‌خمینی (‌ره)

 

از اول تا بیستم بهمن1348 جمعاً در 13 جلسه درس ولایت فقیه از سوی امام‌خمینی(ره) در مسجد شیخ انصاری نجف ارائه و خیلی زود محتوای این درس به‎‌‎صورت جزوه و کتاب وارد ایران شد. براساس اسناد موجود ساواک، شهربانی و وزارت فرهنگ و هنر به‎‌‎صورت خاص به‎‌‎دنبال آن بودند که این کتاب در ایران توزیع نشود و از همان ابتدا این درس فقهی نه‎‌‎تنها مجوز چاپ نگرفت که توزیع و چاپ آن جرم سیاسی محسوب شد و افرادی که به چاپ و توزیع این کتاب در ایران اقدام می‎‌‎کردند، مورد پیگرد قرار می‎‌‎گرفتند. در همین سند، با انتشار کتاب زندگی و اندیشه‎‌‎های فتحعلی آخوندزاده نوشته فریدون آدمیت به‎‌‎رغم داشتن مجوز کتابخانه ملی به‎‌‎دلیل ماهیت ضدمذهبی و بیم مخالفت گروه‎‌‎های مذهبی با آن، مخالفت شده است.

 

منبع:‌ روزنامه همشهری

انتهای پیام/

نظرات
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط خبرگزاری فارس در وب سایت منتشر خواهد شد پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد
Captcha
لطفا پیام خود را وارد نمایید.
پیام شما با موفقیت ثبت گردید.
لطفا کد اعتبارسنجی را صحیح وارد نمایید.
مشکلی پیش آمده است. لطفا دوباره تلاش نمایید.
همراه اول