يکشنبه ۲۸ دی ۱۳۹۹ - ۲۲:۱۹

دفاتر منطقه ای  /  پاکستان

بهبود روابط کابل-اسلام‌آباد؛ آیا صلح افغانستان به سرانجام می‌رسد؟

پاکستان به مدت طولانی متهم به مداخله در امور داخلی افغانستان بوده است. در این زمینه، رابطه پاکستان با طالبان افغانستان یکی از دلایل اصلی تنش در این کشور عنوان شده است.

بهبود روابط کابل-اسلام‌آباد؛ آیا صلح افغانستان به سرانجام می‌رسد؟

به گزارش خبرنگار دفاتر منطقه‌ای خبرگزاری فارس، سفر «عبدالله عبدالله» رئیس شورای عالی مصالحه ملی افعانستان به پاکستان در اواخر سپتامبر سال 2020، تغییر مهمی در رویکرد کابل به سوی اسلام آباد در نظر گرفته می‌شود.

این اولین سفر عبدالله به پاکستان در نقش جدید خود بعنوان مذاکره کننده ارشد دولت افغانستان در مذاکرات صلح درون افغانستان بود. عبدالله در هنگام فعالیت در حکومت سابق بعنوان ریاست ارشد اجرایی دولت وحدت ملی، دعوتنامه های مختلف سفر به پاکستان را رد کرد.

در این ملاقات، پاکستان قول داد طالبان را مجبور به کاهش خشونت و حمایت از "روند صلح تحت رهبری افغانها" کند چیزی که عبدالله چندین سال است در پی آن است. هدف از اجبار از سوی هر دو طرف، ایجاد اعتماد است و می تواند تغییر دهنده بازی برای روند صلح افغانستان باشد.

*** دردسرهای طالبان

پاکستان به مدت طولانی متهم به مداخله در امور داخلی افغانستان بوده است. در این زمینه، رابطه پاکستان با طالبان افغانستان یکی از دلایل اصلی تنش در این کشور عنوان شده است.

طی دو دهه گذشته، افغانستان به گروههای قومی متعدد تقسیم شده که وفاداری آنها نسبت به کشورهای مختلف منطقه، کشور را به دو نیم تقسیم کرده است. پاکستان از طالبانی حمایت کرده که عمدتا از قوم پشتون هستند. برخاستن طالبان از افغانستان، رهبری سیاسی و رهبران سیاسی کشور را که از قدیم با طالبان مخالف بوده اند، خشمگین کرده در حالی که افغانستان، پاکستان را مهره ای مهم در این رابطه قلمداد می کند.

بر عکس، طالبان، انتقاد گرایی رهبری سیاسی افغانستان را بعنوان چالشی نسبت به منافع امنیتی و سیاسی خود در این منطقه تلقی می کند. بنابراین، اسلام آباد طی سالها ارتباطات خود با طالبان و گروههای نظامی دیگر را در افغانستان تقویت کرده است.

پاکستان این کار را از طریق فراهم سازی پناهگاه و حمایت مالی و استفاده از آنها بعنوان اهرمی برای حفظ منافع خود انجام داده است. بنابراین، پاکستان با همکاری گروههای نظامی در افغانستان در ازای همکاری با حکومت این کشور و رهبری سیاسی آن، امنیت خود را بیشتر می داند.

اما تمام این موارد می توانند روند ماههای پیش رو را تغییر دهند. به نظر می رسد رهبری هر دو کشور درک کرده‌اند اگر فراتر از سیکل دشمنی همیشگی حرکت کنند، رهبری مورد اعتماد و فعال در سطح کشوری ضرورت پیدا می کند.

کاربرد کلیدی این موضوع، این حقیقت است که افغانستان نقش پاکستان را در روند صلح افغانستان پذیرفته و تمایل دارد با طالبان مذاکره کند، همان چیزی که اسلام آباد چندین سال طرفدار آن بوده است. از طرف دیگر، پاکستان ادعا کرده که نتیجه روند صلح درون افغانستان را پذیرفته و حامی روند صلح تحت رهبری افغانهاست.

*** دستاوردهای سفر عبدالله

سفر عبدالله به پاکستان برای هر دو کشور، فرصتی را جهت تقویت روابط ایجاد کرد.

«مایکل کوگلمن» از مرکز ویلسون، با اظهار نظر در مورد اهمیت ملاقات پاکستان با عبدالله، عنوان کرد که ملاقات عبدالله "از انواع همکاریهای معمول در سالهای اخیر که در پی تامین تجارت و امنیت مرزی بودند، فراتر می رود".

عبدالله به مدت بیش از یک دهه به پاکستان سفر نکرده بود. از همه مهمتر، او از سقوط حکومت طالبان افغانستان در سال 2001 سود کرد.

عبدالله تصمیم خود را از سفر به پاکستان، این گونه توضیح داد: من تصور می کنم که برای من ملاقات با عمران خان بعنوان نخست وزیر پاکستان و رهبری سیاسی این کشور و دادن پیامی مبتنی بر حمایت از روند صلح و همچنین بهتر شدن روابط، لازم و ضروری است.

این حقیقت است که طالبان تمایل دارد در مذاکره ای مشارکت کند که به تغییر رویکرد رهبری افغانستان نسبت به پاکستان کمک کند.

«شاه محمود قریشی» وزیر امور خارجه پاکستان، تغییر سیاست کشورش نسبت به افغانستان را با ذکر این نکات به عبدالله خاطر نشان کرد: "من از این موضوع سودی نبرده و نمی خواهم که در امور داخلی شما دخالت کنم. من برای شما، مقامات کشورتان، استقلال و یکپارچگی قلمرویتان احترام می گذارم... پیام من {به مردم افغانستان} این است که هر توافقی که از طریق مکالمه و مذاکرات شما بدست آید، را خواهم پذیرفت... "

عبدالله پس از پایان ملاقات خود با پاکستان، طی مصاحبه ای با عرب نیوز گفت که پاکستان قول داده به متقاعد سازی طالبان در پذیرش آتش بس کمک کند و اینکه افغانستان به هیچ گروه نظامی اجازه نخواهد داد پناهگاهی را در کشور خود علیه دولت های همسایه فراهم سازد.

احتمالا این هشدار مورد استقبال پاکستان قرار گرفت، بطوری که پاکستان درصدد ریشه کن‌سازی گروههای شبه نظامی برآمده که از افغانستان علیه منافع پاکستان فعالیت می کنند.

در ادامه، پاکستان برای عمل به وعده خود در مورد سوق دادن طالبان به سمت کاهش خشونت در افغانستان، تحت فشار خواهد بود. در واقع، تاحدی هدف از ملاقات عبدالله هشدار به مقامات پاکستان است، مبنی بر آنکه اگر اسلام آباد بخواهد مهره مهمی از روند صلح افغانستان باشد، مجبور کردن طالبان برای آتش بس، برایش بسیار مهم است.

*** کاهش خشونت؛ وعده‌ای روی کاغذ

ذکر آنچه که عبدالله در طول این ملاقات عنوان نکرد، حائز اهمیت است. او مسئله مداخله اسلام آباد در امور داخلی افغانستان یا حمایت این کشور از گروههای نظامی فعال در این کشور را مطرح نکرد.

علاوه بر این، مرز 2600 کیلومتری مورد مشاجره بین این دو کشور را نیز عنوان نکرد. پاکستان به نوبه خود، در پی ایجاد هیچ نوع مشکلی در مسیر رابطه افغانستان با سایر بازیگران خارجی، از جمله هند، نبود.

در گذشته، پاکستان، روابط نزدیکتر افغانستان با هند را بعنوان تهدید امنیت ملی تلقی می کرد. ملاقات عبدالله همچنین تغییر آشکاری را در سیاست پاکستان برای مقابله با حضور هند در افغانستان نشان می دهد.

قریشی با اشاره غیر مستقیم به نقش معروف دهلی نو در تضعیف روند صلح افغانستان، به عبدالله گفت: "همچنین باید حواسمان به ویرانگرانی هم باشد که خواستار صلح و ثبات در منطقه نیستند".

قطعا ملاقات عبدالله نقطه عطفی در مورد مسائل دور از دسترس برای روند صلح درون افغانستان بود.

این امکان وجود دارد که پاکستان و افعانستان خطوط ارتباطی مستقیمی را به منظور تسهیل روند صلح افغانستان ایجاد کنند. اگر روابط بین پاکستان و افغانستان بتواند برای ایجاد یک درک مشترک تداوم یابد، مجرای تکیه بر طرف سوم برای ارتباط دوجانبه،  نامربوط خواهد بود.

این پیشرفت تاثیر مثبتی نه تنها بر امنیت افغانستان، بلکه بر کل منطقه خواهد داشت.

*** تغییر در روند بازی

ایجاد روابط حسنه بین پاکستان و افغانستان می تواند تغییر دهنده بازی روند صلح افغانستان باشد. ملاقات عبدالله می تواند برای پاکستان پیامی باشد مبنی بر آنکه اگر هدف پاکستان حمایت از روند صلح تحت رهبری و مالکیت افغانستان باشد، افغانستان تمایل دارد که با اسلام آباد همکاری کند.

رهبران سیاسی هر دو کشور، فرصتی مهم برای فائق آمدن بر اغتشاشات و ایجاد خط ارتباطی مستقیم پیدا می کنند. اگر روند صلح افغانستان رو به موفقیت پیش رود، مذاکرات مستقیم بین پاکستان و افغانستان همچنان لازم خواهد بود.

انتهای پیام/ح

نظرات
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط خبرگزاری فارس در وب سایت منتشر خواهد شد پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد
Captcha
لطفا پیام خود را وارد نمایید.
پیام شما با موفقیت ثبت گردید.
لطفا کد اعتبارسنجی را صحیح وارد نمایید.
مشکلی پیش آمده است. لطفا دوباره تلاش نمایید.
همراه اول