اخبار فارس من فارس TV افکار سنجی دانشکده انتشارات توانا

زندگی  /  خانواده

کدام فیلم‌ها را نباید در جمع خانواده دید؟

چهلمین جشنوارۀ فجر هم با تمام فراز و فرودهایش به اتمام رسید. فجر 1400 در بحبوحه همه‌گیری کرونا، جذابیت‌ها و چالش‌های خاص خودش را داشت. از حذف و اضافۀ فیلم‌ها تا آخرین ساعات مهلت انتخاب، تا حذف جایزۀ بهترین فیلم از نگاه مردم، و رقابت شیرین تماشاگران برای ذخیره صندلی‌های سینماها.

کدام فیلم‌ها را نباید در جمع خانواده دید؟

گروه زندگی: چهلمین جشنواره فجر هم با تمام فراز و فرودهایش به اتمام رسید. فجر 1400 در بحبوحه همه‌گیری کرونا، جذابیت‌ها و چالش‌های خاص خودش را داشت. از حذف و اضافه فیلم‌ها تا آخرین ساعات مهلت انتخاب، تا حذف جایزه بهترین فیلم از نگاه مردم، و رقابت شیرین تماشاگران برای ذخیره صندلی‌های سینماها... . همه این اتفاقات، فضای پر تب و تابی را برای بدنه سینما فراهم کرد تا مثل هرسال، از زنده بودن خود خبر دهد. این رویداد، بعنوان نقطه آغاز سال سینمایی ایران، تأثیر بسزایی در جهت‌دهی جریان فرهنگی و رسانه‌ای کشور دارد.
زمستان‌های هرسال، برای منتقدین سینمای ایران، بهار فیلم و فیلم‌سازی است. رویداد 10 روزه فجر فرصتی است تا به بهانه فیلم‌های انتخابی، فضای فیلم‌سازی کشور ازنظر فنی و محتوایی به نقد کشیده شود. در این میان، سامانه هدایت مصرف کدومو، مانند سالهای گذشته و با نظر به شعار رسانه امن برای خانواده، قدم به وادی نقد آثار مهمترین رویداد سینمایی کشور گذاشته است.
کارشناسان کدومو، با تکیه بر شیوه‌نامه‌های ارزیابی و براساس بروزترین معیارهای توصیه‌گری، فیلم‌های جشنواره فجر را ارزیابی کرده و تقدیم شما خانواده‌های ایرانی می‌کند. کدومو، دستیار انتخاب هوشمندانه رسانه در کنار شماست، تا جشنواره را با عینک تربیتی برانداز کنید.

در جشنواره فجر چهلم، 22 فیلم به نمایش درآمد

ملاقات خصوصی، موقعیت مهدی، شهرک، علف‌زار، شادروان، مرد بازنده، برف آخر، دسته دختران، نگهبان شب، خائن‌کشی، بی‌رویا، بدون قرار قبلی، بیرو، هناس، بی‌مادر، 2888، شب طلایی، ضد، نمور و درب
 این‌بار، ضمن ارزیابی جداگانه هر اثر در سایت کدومو، در این نوشتار توجه شما را به ارزیابی کلی محصولات جلب می‌کنیم.

میانگین رده سنی محصولات: +15
تقریباً 70% محصولات، دارای سطحی از خشونت، ترس و ناهنجاری هستند که تماشای آنها را برای مخاطبان زیر 15 سال ممنوع می‌کند. در زمینه مضمون نیز، درون‌مایه اکثریت محصولات نمی‌تواند منطبق بر اقتضائات رده سنی کودک و نوجوان باشد. مجموعه این محصولات، از نظر جذابیت بصری، هدف داستانی و ریتم فیلم همراهی کودک و نوجوان را برنمی‌انگیزد.  بنابراین مجموعاً 17 اثر از 22 اثر، فاقد معیارهای لازم برای همراهی کودک هستند.
در ادامه، به بررسی شاخص‌های پرتکرار هریک از معیارهای ارزیابی در آثار می‌پردازیم.

خشونت: 3
خشونت خانگی:
خشونت در محصولات رسانه‌ای، دامنه گسترده‌ای از اعمال انسانی را دربر می‌گیرد که امنیت روانی مخاطب را تهدید می‌کند. با بررسی 22 فیلم جشنواره فجر، به یک مؤلفه پرتکرار در روایت‌ها رسیدیم و آن، «خشونت خانگی» است.
در یک نگاه کلی، مؤلفه خشونت خانگی، بیشترین فراوانی را در مجموعه آثار به خود اختصاص داده است. در 8 فیلم از 22 فیلم، شاهد خشونت خانگی بعنوان محور اصلی داستان هستیم. خشونت خانگی، عبارت است از هرگونه عمل خشنی که در بستر خانواده اتفاق افتاده است. دعواهای خانوادگی، تهدید، تحقیر و درگیری فیزیکی، ازجمله مصادیق پرتکرار در فیلم‌هایی با مضمون خانوادگی است. تعدد این صحنه‌ها در محصولات، پیام‌های مثبت را نیز تحت‌الشعاع قرار می‌دهد. این چالش‌ها معمولا تا پایان داستان، جبران نشده و بعنوان تصویری واقعی از خانواده ایرانی نمایش داده می‌شود.
خانواده بعنوان کانون نزاع و مشکلات عدیده، تصویری است که از این محصولات دست می‌دهد. مجموعه این مصادیق، شرایط نامساعدی را برای تماشاگر به همراه دارد. بنابراین، این آثار برای تماشای خانوادگی توصیه نمی‌شود. این نوع از بازنمایی، تصویر خانواده را بعنوان نهاد امن مخدوش می‌کند.
در دسته دیگری از محصولات نیز، شاهد خشونت خانگی نه بعنوان محور بلکه بعنوان شاخصی کم‌تکرار هستیم که فاقد اثرگذاری جدی است، اما وجود دارد.
ترس: 2
دلهره از تنش:
این مؤلفه در ارتباط تنگاتنگ با خشونت است. به دلیل غلبه خشونت در روال کلی داستان‌ها، مخاطب در سراسر طول تماشا، درگیر اضطراب ناشی از خشونت است. این مؤلفه زمانی اثرگذاری بیشتری دارد که دلهره در بستر خانواده دست دهد. دلهره ناشی از نزاع خواهر و برادر، زن و شوهر و یا اضطراب ناشی از درخطر افتادن خانواده، فضایی سنگین و متشنج می‌آفریند.

ناهنجاری اجتماعی: 3
مصرف دخانیات و مواد:
تقریبا در 13 فیلم، شاهد مصرف دخانیات توسط شخصیت‌های مثبت و منفی هستیم. مصرف اعتیادگونه دخانیات توسط شخصیت‌های مثبت، درصد اثرگذاری ناهنجاری را بالا می‌برد. در ملاقات خصوصی، شاهد نمایش مستقیم و با تعلیق مواد هستیم. در این فیلم، قاچاق مواد در بستر خانواده و توسط زنان انجام می‌شود. صرف نمایش این مصادیق، ولو باوجود نکوهش و توجیه داستانی در روایت، اثرگذاری ناهنجاری را افزایش می‌دهد.
ناسزاگویی:
در 9 فیلم از 22 فیلم، شاهد ناهنجاری کلامی در قالب الفاظ رکیک (نه معمولی) هستیم. ناسزاها عموماً میان اعضای خانواده ردوبدل می‌شود و همین عامل، میزان اثرگذاری و نمره معیار را افزایش می‌دهد. تعدد کاربرد این الفاظ در طی تماشا، مخاطب را می‌آزارد.
رابطه خارج از عرف:
در 8 فیلم از مجموعه آثار، شاهد روابط بین دختر و پسر هستیم. این روابط در دو سطح قابل بررسی است. نخست اینکه برخی روابط، منتج به ازدواج شدند. که الگوپذیری ناهنجار را کاهش می‌دهد. در ملاقات خصوصی، زن و شوهر داستان قبل از ازدواج، رابطه دوستانه جذاب و اروتیکی دارند. دوم، روابط دختر و پسر که  دوستانه باقی می‌ماند. سوم، اشاره به رابطه و فرزند نامشروع در طی داستان است که قبح آن برای مخاطب مشخص است. ایده داستان علفزار نیز، همین حقیقت نابهنجار است. اشاره مستقیم به تجاوز و رابطه نامشروع، نوعی قبح‌شکنی در روایت تجاوز را رقم زده است. بدیهی است که نمایش روابط، ولو با توجیه داستانی، اثر خاص خود را بر مخاطب کم‌سن خواهد داشت.

 

دروغ و خیانت:
محور 7 فیلم از جشنواره، بر دروغ و خیانت استوار است. روابط خانواده به‌گونه‌ایست که دروغ و خیانت به راحتی رخ می‌دهد. خیانت و بی‌اعتمادی در روابط پدر و دختری، زن و شوهری، خواهر و برادری و یا روابط کاری، مشهود است. در فیلم شب طلایی، مرد به خانواده خیانت می‌کند. پدر تعهد مالی به خانواده نداشته و حتی به اموال خانواده با قلدری دست‌درازی می‌کند. در فیلم علفزار، زن به مرد خیانت می‌کند. در بی‌مادر نیز مرد به زن خیانت می‌کند و یا در شهرک، شخصیت اصلی، نامزد اولش را نادیده می‌گیرد.
در روابط کاری نیز، شاهد خیانت مسئولین، آقازاده‌ها و شرکای کاری هستیم. مرد بازنده، علفزار و نگهبان شب، ازجمله محصولات حاوی این شاخص هستند.
گرچه در پایان داستان، دروغ و خیانت عقوبت شده و بعنوان عامل برهم‌زننده روابط تلقی می‌شود. اما نهاد خانواده و جامعه در چنین شرایطی، نهادی غیرقابل اعتماد تصویر می‌شود، که بروز خیانت در آن عادی است.

 

پیام مثبت/منفی: 2
همدلی:
به موازات روایت مشقثت‌های زندگی، اختلافات و تلخی‌ها، همدلی‌هایی به تصویر کشیده‌می‌شود که هم بر روند روایت و هم بر تزریق امید به بیننده اثرگذار است. در فیلم بدون قرار قبلی، روابط همدلانه، منجر به نتایج دلچسب می‌شود؛ بهبود بیماری کودک اوتیستیک، ایجاد احساس تعلق به خاک و ریشه خانوادگی، و نیز تعهد به دین بعنوان یک حقیقت پایدار و آرامشبخش از نتایج همدلی میان شخصیت‌ها در فیلم است. در بیرو، همدلی مربیان به شاگردان، منجر به موفقیت‌های بزرگ مادی و معنوی برای قهرمان داستان می‌شود.

 

بی‌اعتمادی:
ازجمله پیام‌های منفی برخاسته از آثار، بی‌اعتمادی ناشی از اختلافات و خیانت‌هاست. مخاطب در پایان فیلم، ممکن است جامعه و حتی خانواده را نهادهای نا ایمنی بیابد که نفاق، دشمنی و زدوبند در آن عادی است. بی‌رویا یکی از اصلی‌ترین مصادیق الای بی‌اعتمادی در خانواده است.

انفعال:
 بطورکلی، محصولاتی که مضمونی اجتماعی و خانوادگی دارند، متضمن نوعی از انفعال هستند. یعنی در ادامه توصیف سختی‌ها و چالش‌های زندگی، راه حلی برای رفع این موانع تصویر کنند. و مخاطب با یک درد عمیق تنها می‌گذارند. توصیف در شرایطی کارساز است که سازنده، در انتها راهی ایجابی برای حل مسائل در چنته داشته باشد. نمایش این انفعال در اثرگذاری خشونت‌ها، ناهنجاریها و دلهره‌ها، نقش بسزایی دارند. در فیلم شب طلایی، مادر هیچ راه حلی برای بهبود روابط خانوادگی پیدا نمی‌کند. در آخرین سکانس‌های فیلم، فرزندان زمانی مادر را ترک می‌کنند که هیچ اختلافی حل نشده است. و یا در فیلم لایه‌های دروغ می‌بینیم که ایران، کشوری درگیر بدترین مشکلات اجتماعی به تصویر کشیده شده است.

 

الگوپذیری مثبت/منفی: 2
قهرمان:
قهرمانان داستان‌ها در قواره قهرمان حماسی و ملی می‌توانند برای مخاطب نوجوان الهام‌بخش باشند. شخصیت شهدا در فیلم موقعیت مهدی، علیرضا در فیلم بیرو، شهید رضایی‌نژاد و خانواده‌اش در هناس، دختران رزمنده در دسته دختران، رزمندگان 2888 و یا نیروهای حزب جمهوری در فیلم ضد، نمایانگر قهرمانی در سطح ملی و حماسی هستند.
بدیهی است که به دلیل ژانر جنگی برخی از این محصولات، بروز خشونت فیزیکی و جنگی تاحدی بدیهی است. بنابراین لازم است والدین، نوجوان خود را در تماشای این آثار همراهی کنند.
شخصیت مثبت و تلاشگر:
الگوهای داستانی که ذیل این شاخص می‌گنجند، نه بعنوان قهرمانان تمام عیار، که بعنوان شخصیت‌هایی همراه و همدل، روایت را تعدیل می‌کنند. شخصیت متعهد بازپرس در علفزار و مرد بازنده، مخاطب را امیدوار می‌کند. «امیرحسین» در علفزار در میان ویرانه پرونده‌های قضایی، تکیه‌گاه محکمی برای احقاق حق است. «آرام» در نمور، تمام تلاش خود را برای گرما بخشی به کانون خانواده می‌کند. مأمور برق در فیلم درب و یا دامپزشک متعهد فیلم برف آخر نیز از  این دسته‌اند.

 


نشان سلامت کدومو؛ با خانواده ببینید
در مجموع، با بررسی 22 فیلم سینمایی چهلمین جشنواره فجر، کدومو 4 فیلم را در رده فیلم‌های سالم معرفی می‌کند. این فیلم‌ها دارای کمترین میزان خشونت، ترس و ناهنجاری اجتماعی و همینطور دارای مضامین متعالی هستند که ارزش تماشای خانوادگی دارند:
1.    فیلم «بیرو»؛ +9:
روایت زندگی پر فرازونشیب علیرضا بیرانوند، دروازه‌بان تیم ملی فوتبال ایران است. علیرضای 14 ساله، داستان پیوستن به تیم ملی را روایت می‌کند. که سرشار از روحیه تلاش، امید و اخلاق‌مداری است. این اثر دارای شرایط لازم برای تماشای خانوادگی است و می‌تواند برای مخاطب نوجوان الهام‌بخش باشد.
2.    فیلم «بدون قرار قبلی»؛ +15:
این اثر، عنوان بهترین فیلم از نگاه ملی در جشنواره فجر 1400 را از آن خود کرده است.
«یاسمین»، به ایران بازمی‌گردد و در کشاکشی زیبا، ارزش اصالت و خانواده را درمی‌یابد. این فیلم نمایانگر، روابط همدلانه خانوادگی ودوستانه است. این اثر خالی از هرگونه خشونت، ترس و ناهنجاری است. و می‌تواند فضای امن و امیدبخشی را برای مخاطب فراهم آورد. تماشای این فیلم برای نوجوان زیر 15 سال نیز بلامانع است. به شرط اینکه والدین در فهم روند داستان با فرزندشان همراهی کنند.
3.    فیلم «موقعیت مهدی»؛ +13:
فیلمی در ژانر بیوگرافی، داستان زندگی شهید مهدی باکری است. روایتی پرکشش از زندگی این قهرمان ملی است که سعی دارد وجوه زندگی خانوادگی این شهید را نیز به نمایش بگذارد. تماشای این اثر به دلیل انفجارهای پی درپی در میدان جنگ برای کودک دلهره‌آور است. بنابراین لازم است والدین نوجوانان کم‌سن را در تماشای این اثر همراهی کنند.

 

4.    فیلم «درب»؛ +13:
فیلم «درب» در ژانری اجتماعی، روایتگر مأمور برقی است که قرار است مشکل قطعی برق خانه تک و دورافتاده‌‌ای از روستا را برطرف کند. ساکنین این خانه پدر و پسری هستند که زندگی ساده‌ای دارند و پدر از پسر بیمارش مراقبت می‌کند. این فیلم هیچ‌گونه صحنه خشونت‌آمیز و نابهنجار ندارد. این اثر مشکلات روستاها و تلاش مأمور برق در کمک‌کردن به روستائیان را به نمایش می‌گذارد.
5.    فیلم «هناس»؛ +15:
فیلمی عاشقانه، براساس یک داستان واقعی از زندگی شهید هسته‌ای، داریوش رضایی نژاد است. حسین دارابی با برداشتی آزاد از زندگی شهید، مشکلات و درگیری‌های زندگیِ پیش از شهادت او را از منظر همسرش، خانم شهره پیرانی، به تصویر کشیده است، بنابراین فیلم ساختار و فضایی زنانه دارد. لحظه ترور شهید رضایی‌نژاد در کنار خانواده‌اش و نمایش خون، تیراندازی و جنگ و ویرانی از جمله خشونت‌های این فیلم است و تماشای آن برای نوجوانان کم‌سن و خردسالان مناسب نیست.

 

 این مطلب با همکاری تحریریه کدومو  تهیه شده.

انتهای پیام/

این مطلب را برای صفحه اول پیشنهاد کنید
نظرات
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط خبرگزاری فارس در وب سایت منتشر خواهد شد پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد
Captcha
لطفا پیام خود را وارد نمایید.
پیام شما با موفقیت ثبت گردید.
لطفا کد اعتبارسنجی را صحیح وارد نمایید.
مشکلی پیش آمده است. لطفا دوباره تلاش نمایید.
همراه اول